Wczesnowiosenne poprawki herbicydowe w zbożach ozimych są najczęściej pierwszym zabiegiem pielęgnacyjnym, jaki może wykonać plantator. Stosując takie rozwiązanie, należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach, a mianowicie: zawsze należy dobierać herbicydy do gatunków chwastów dominujących lub uciążliwych, stosować s.cz. z innych grup chemicznych niż te, które były aplikowane jesienią, a także przeprowadzić zabieg herbicydowy zalecanymi dawkami herbicydów w optymalnym terminie zarówno dla rośliny uprawnej, jak i chwastów.

Szukasz środków ochrony roślin? Sprawdź oferty w portalu Giełda Rolna! 

Przyczyny ograniczonej skuteczności działania herbicydów w okresie jesiennym

Na ograniczoną efektywność jesiennego zabiegu herbicydowego wpływa najczęściej wiele czynników, jednak tylko kilka z nich jest tak naprawdę istotnych. Zazwyczaj dotyczy to czynnika zależnego, czyli ludzkiego, np. źle dobranej s.cz. herbicydu bądź terminu czy fazy rozwojowej gatunków chwastów występujących na plantacji lub wystąpienia czynników niezależnych od plantatora, jak np. pojawienie się niekorzystnych warunków wilgotnościowo-termicznych (wystąpienie przymrozków czy opadów deszczu lub śniegu) zaraz po przeprowadzonym zabiegu herbicydowym.

Jak rozpoznać potrzebę wykonania poprawki herbicydowej?

Odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta. Wystarczy przeprowadzić lustrację plantacji. Najlepiej wykonać taki przegląd dwukrotnie. Po raz pierwszy pod koniec lutego, a drugi raz ok. 2 tygodni później (początek marca). Oczywiście, terminy te są orientacyjne, gdyż lustracja plantacji zazwyczaj uzależniona jest od warunków pogodowych, regionalnych, czasowych itp. W trakcie wykonywania przeglądu plantacji po pierwsze musimy zorientować się, jakie gatunki chwastów zostały na polu po okresie zimowym, po drugie – w jakiej fazie rozwojowej i jakiej kondycji się znajdują, a po trzecie – w jakiej fazie rozwojowej i jakiej kondycji znajduje się ozimina. Znając odpowiedź na te pytania, możemy pokusić się o odpowiedź, że w dużej mierze zależy to od możliwości „wejścia” na pole, czyli główną rolę tak naprawdę odgrywają warunki wilgotnościowo-termiczne.

Szukasz środków ochrony roślin? Sprawdź oferty w portalu Giełda Rolna! 

Na jakie gatunki chwastów zwrócić uwagę?

Po przeprowadzonej wcześniej lustracji plantacji rolnik ma wystarczającą pulę informacji, którą może odpowiednio wykorzystać. Najważniejsze z nich to: jakie gatunki i w jakim nasileniu oraz w jakiej kondycji przezimowały. Z doświadczenia wiemy, że z gatunków zimujących, jednoliściennych rocznych, najczęściej dotyczy to miotły zbożowej oraz wyczyńca polnego (raczej regionalnie), a z jednoliściennych wieloletnich perzu właściwego. Natomiast z gatunków dwuliściennych odnosi się to do: przytulii czepnej, maku polnego, chabra bławatka, bodziszka drobnego, fiołka polnego czy tzw. chwastów rumianowatych. Nie zapominajmy o tym, iż na plantacji w tym okresie mogą pojawiać się dodatkowo wschody gatunków chwastów jarych, tj. komosy białej, gorczycy polnej, iglicy pospolitej, niezapominajki polnej, rzodkwi świrzepy czy rdestu. Wschodzą one wczesną wiosną, a ich kiełkowanie rozpoczyna się w monecie osiągnięcia przez wierzchnią warstwę gleby temperatury ok. 1-3(5)0C. Ponadto bardzo często dochodzi do kiełkowania form jarych chwastów ozimych, tj. miotły zbożowej, przytulii czepnej, bodziszka drobnego, fiołka polnego czy rumianowatych lub wschodów chwastów wieloletnich, tj. perzu właściwego, ostrożnia polnego, ślazu drobnokwiatowego, ślazu zaniedbanego czy nawłocie. A czasami w skrajnych przypadkach może dojść do sytuacji, w której na plantacji występują wszystkie przytoczone typy zachwaszczenia.

Jaki termin oraz dawka są najodpowiedniejsze?

Dokonując bardzo prostego podziału, można przyjąć, iż w celu skutecznego ograniczenia występowania chwastów zimujących rocznych czy wieloletnich, zabieg herbicydowy należy wykonać jak najwcześniej (początek ruszenia wegetacji), oczywiście jeżeli pozwolą na to warunki wilgotnościowe na polu. Pamiętajmy, iż chwasty zimujące roczne czy wieloletnie są zahartowane, mają silny system korzeniowy i rozpoczynają wiosenny rozwój, najczęściej jeszcze przed zbożami ozimymi. Tym samym wykazują zwiększoną konkurencyjność względem rośliny uprawnej, dlatego należy je wyeliminować tak szybko, jak to możliwe, czyli w momencie zaistnienie sprzyjających warunków pogodowych.

Natomiast eliminowanie gatunków chwastów jarych najczęściej można przeprowadzić w późniejszych fazach rozwojowych rośliny uprawnej. Przyjmuje się, że takim początkiem jest faza pełni czy końca krzewienia (BBCH 25-29), aż do momentu pojawienia się liścia flagowego (BBCH 37-39).

Kilka praktycznych przykładów

Poniżej przedstawiamy krótkie zalecenia wykorzystania s.cz. herbicydów w zależności od występującego zachwaszczenia i terminów aplikacji.

Chwasty jednoliścienne

Fenoksaprop-P-etylu – substancja ta zalecana jest do zwalczania jednorocznych chwastów jednoliściennych, np. wyczyńca polnego oraz w średnim stopniu miotły zbożowej. Wiosenny termin stosowania tej substancji przypada na początek ruszenia wegetacji aż do fazy 1. kolanka (BBCH 20-31).

Pinoksaden – zalecany jest do zwalczania miotły zbożowej oraz wyczyńca polnego. Pinoksaden można stosować już w momencie ruszenia wegetacji aż do fazy pojawienia się liścia flagowego (BBCH 20-37).

Propoksykarbazon sodu – wykorzystywany jest głównie do eliminacji miotły zbożowej i perzu właściwego. Można go stosować wiosną w momencie ruszenia wegetacji do końca fazy krzewienia (BBCH 20-29). Dodatkowo może jeszcze eliminować samosiewy rzepaku, tasznik pospolity i tobołki polne.

Chwasty dwuliścienne

MCPA – substancja z grupy regulatorów zrostu stosowana jest do eliminacji następujących chwastów: bodziszka drobnego, gorczycy polnej, dymnicy pospolitej, komosy białej, maku polnego, poziewnika szorstkiego, rzodkiewnika pospolitego, tasznika pospolitego, tobołków polnych w pszenicy ozimej i jęczmieniu ozimym w momencie ruszenia wegetacji wiosennej aż do fazy 3. kolanka (BBCH 23-33) oraz w pszenżycie ozimym i życie ozimy z początkiem ruszenia wegetacji wiosennej do fazy końca krzewienia (BBCH 20-29).

2,4-D – kolejna substancja z grupy regulatorów wzrostu, która zwalcza chabra bławatka, komosę białą, ostróżeczkę polną, przetacznika perskiego, samosiewy rzepaku, tasznika pospolitego, tobołki polne, wykę drobnokwiatowa. Termin aplikacji – od ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 2. kolanka (BBCH 20-32).

 MCPA + dikamba – mieszanina tych dwóch substancji skutecznie eliminuje następujące gatunki chwastów: chaber bławatek, gwiazdnica pospolita, komosa biała, krzywoszyj polny, mak polny, maruna bezwonna, przetacznik perski, przytulia czepna, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne. Mieszanina ta polecana jest do stosowania od momentu ruszenia wegetacji wiosennej do fazy końca krzewienia zbóż (BBCH 21-20).

2,4-D + dikamba – mieszanina handlowa tych dwóch substancji skutecznie zwalcza takie gatunki chwastów, jak: gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, iglica pospolita, jasnota purpurowa, jasnota różowa, komosa biała, mak polny, przetacznik perski, przetacznik polny, przytulia czepna, rdestówka powojowata, rumian polny, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowa. Zalecana jest do ochrony pszenicy ozimej i pszenżyta ozimego w terminie wiosennym od początku do końca krzewienia (BBCH 21-29).

Fluroksypyr – bardzo skutecznie ogranicza takie gatunki, jak: chaber bławatek, gwiazdnica pospolita, maruna bezwonna, poziewnik szorstki, przytulia czepna, rdest powojowaty, tasznik pospolity, tobołki polne. Polecany jest do ochrony po ruszeniu wegetacji do fazy 2. kolanka (BBCH 20-32).

Bifenox – substancja ta skutecznie ogranicza zachwaszczenie takimi chwastami, jak: komosa biała, tasznik pospolity, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, rumian polny. Zalecana jest z początkiem ruszenia wegetacji wiosennej do fazy końca krzewienia zbóż (BBCH 23-29).

Amidosulfuron + jodosulfuron metylosodowy – mieszanina ta zwalcza następujące gatunki: gwiazdnica pospolita, gorczyca polna, jasnota purpurowa, komosa biała, krzywoszyj polny, mak polny, maruna bezwonna, ostrożeń polny, poziewnik szorstki, przetaczniki, przytulia czepna, rdesty, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne. Polecana jest do ochrony od początku wegetacji wiosennej do fazy końca krzewienia (BBCH 21-29).

Metsulfuron metylu – zwalcza następujące gatunki: fiołek polny, gwiazdnica pospolita, jasnota różowa, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, rdest plamisty, rumian polny, tasznik pospolity. Do stosowania od momentu ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 3. kolanka (BBCH 21-33).

Tribenuron metylowy – skutecznie ogranicza takie gatunki, jak: gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, ostrożeń polny, rdest plamisty, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne. Polecany jest do ochrony po ruszeniu wegetacji do fazy 2. kolanka (BBCH 21-32).

Amidosulfuron – substancja ta skutecznie eliminuje takie chwasty, jak: gwiazdnica pospolita, kurzyślad polny, maruna bezwonna, poziewnik szorstki, przytulia czepna, rdest powojowaty, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowa. Zalecany jest do stosowania od początku ruszenia wegetacji (pełnia krzewienia) do fazy 2. kolanka (BBCH 25-32).

Chwasty jedno i dwuliścienne

Chlorotoluron – ograniczy nam występowanie kilku groźnych gatunków chwastów, tj. miotły zbożowej, wyczyńca polnego, chabra bławatka, gwiazdnicy pospolitej, jasnoty różowej, komosy białej, rumianu polnego, tasznika pospolitego czy tobołków polnych. Może być stosowany od momentu ruszenia wiosennej wegetacji do fazy pełni krzewienia (BBCH 20-25).

Jodosulfuron metylosodowy – zwalcza następujące gatunki: miotła zbożowa, bodziszek drobny, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, jasnota różowa, mak polny, maruna nadmorska, niezapominajka polna, przetacznik bluszczykowy, przytulia czepna, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne. Polecany jest do stosowania w momencie ruszenia wegetacji do fazy końca krzewienia (BBCH 20-30).

Metsulfuron metylu + tifensulfuron metylu – mieszanina ta ogranicza takie chwasty, jak: miotła zbożowa, fiołek polny, fiołek trójbarwny, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, mak polny, przytulia czepna, rumianek pospolity, tasznik pospolity. Można ją aplikować po ruszeniu wegetacji do fazy końca krzewienia (BBCH 20-29).

Mezosulfuron metylowy + jodosulfuron metylosodowy – mieszanina ta skutecznie ogranicza występowanie chwastów jednoliściennych, jak: owies głuchy, stokłosa żytnia, wyczyniec polny, miotła zbożowa, oraz dwuliściennych, np. gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, komosa biała, maruna bezwonna, niezapominajka polna, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne. Zaleca się ją do ochrony zaraz po ruszeniu wegetacji wiosennej do fazy początku strzelania w źdźbło (BBCH 21-30).

Mezosulfuron metylowy + jodosulfuron metylosodowy + amidosulfuron – ta mieszanina zbiornikowa trzech substancji, skutecznie eliminuje takie chwasty, jak: owies głuchy, stokłosa żytnia, wyczyniec polny, miotła zbożowa, gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, komosa biała, kurzyślad polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, poziewnik szorstki, przytulia czepna, rdest powojowaty, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowa. Zaleca się ją do ochrony zaraz po ruszeniu wegetacji wiosennej aż do fazy 1. kolanka (BBCH 21-31).

Mezosulfuron metylowy + jodosulfuron metylosodowy + tribenuron metylu – to mieszanina zbiornikowa składająca się z trzech substancji, która skutecznie eliminuje z łanu następujące gatunki: owies głuchy, stokłosa żytnia, wyczyniec polny, miotła zbożowa, gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, ostrożeń polny, rdest plamisty, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne. Można ją stosować zaraz po ruszeniu wegetacji wiosennej aż do fazy 1. kolanka (BBCH 21-31).

Florasulam + halauksyfen metylu + piroksulam – gotową mieszaninę tych trzech s.cz. można stosować od momentu ruszenia wiosennej wegetacji aż do fazy 2. kolanka (BBCH 21-32). Dzięki zastosowaniu tej mieszaniny możemy pozbyć się z plantacji miotły zbożowej, owsa głuchego, dymnicy pospolitej, fiołka polnego, gwiazdnicy pospolitej, jasnoty purpurowej, komosy białej, maku polnego, maruny bezwonnej, niezapominajki polnej, rumianu polnego, przetacznika perskiego, przytuli czepnej, rdestu kolankowatego, rdestówki powojowatej, samosiewów rzepaku, tasznika pospolitego i tobołków polnych.

Tifensulfuron metylu + tribenuron metylu – te dwie s.cz. skutecznie zwalczają takie chwasty, jak: miotła zbożowa, bodziszek drobny, chaber bławatek, fiołek polny, przytulia czepna, jasnota różowa, maruna bezwonna, mak polny, gwiazdnica pospolita, przetacznik bluszczykowy, przetacznik perski, niezapominajka polna, tasznik pospolity. Można je aplikować po ruszeniu wegetacji aż do fazy końca strzelania w źdźbło (BBCH 20-39).

Przed stosowaniem wyżej wymienionych substancji należy zwrócić uwagę na dokładne zapisy w etykiecie – instrukcji stosowania dołączonej do każdego herbicydu.