PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Częstotliwość występowania mikotoksyn w zbożach

Częstotliwość występowania mikotoksyn w zbożach

Autor:

Dodano:

Tagi:

Grzyby z rodzaju Fusarium należą do jednych z najgroźniejszych patogenów w uprawie zbóż. Porażają rośliny przez cały okres wegetacji i prowadzą do znacznych strat gospodarczych. Najistotniejszy jest jednak fakt, że mogą wytwarzać toksyczne mikotoksyny, które przyczyniają się do pogorszenia jakości ziarna, a czasem nawet jego całkowitej dyskwalifikacji na cele spożywcze i paszowe.



Choroby kłosa mogą spowodować obniżenie plonu nawet o 60 proc., a obserwowane w ciągu ostatnich lat wyższe średnie temperatury zapewniają patogenom sprzyjające warunki do rozwoju. Porażenie ziarna przez patogeny z rodzaju Fusarium powoduje, że charakteryzuje się ono gorszymi wynikami pod względem masy 1000 ziaren, zawartości białka i zdolności kiełkowania. Niejednokrotnie plon całkowicie nie nadaje się do użytku i jest nieprzydatny do jakichkolwiek celów żywieniowych.

Fuzarioza kłosów stanowi duże zagrożenie dla wszystkich rodzajów zbóż, ale najbardziej jest szkodliwa dla pszenicy twardej i pszenicy zwyczajnej. Duże problemy sprawia też w przypadku żyta. Czynnikami sprzyjającymi fuzariozie kłosów są opady deszczu i wietrzna pogoda. Poza niekorzystnymi parametrami fizycznymi ziarniaków z porażonych fuzariozą kłosów najgroźniejsza jest w nich kumulacja metabolitów grzybów – mikotoksyn.

Częstotliwość występowania mikotoksyn w zbożach, w zależności od różnych czynników zewnętrznych, była w ostatnich latach przedmiotem badań naukowców z Instytutu Ochrony Roślin – PIB. Wyniki tych analiz przedstawiono na tegorocznej 61. Konferencji Naukowej IOR w ramach sesji posterowej.

Zdaniem autorów jednego z nich (dr hab. Anny Tratwal, mgr inż. Kamili Roik, dr inż. Magdaleny Jakubowskiej, dr inż. Marcina Barana, dr Wojciecha Kubasika, dr inż. Pawła Trzcińskiego, mgr Beaty Wielkopolan z IOR-PIB) występujące powszechnie choroby grzybowe na kłosach, zagrażające ilości i jakości plonów muszą być nieustannie monitorowane i koniecznym jest poszukiwanie czynników ograniczających ich epidemiczne pojawy w poszczególnych latach. Na podstawie analizy obserwacji przeprowadzonych przez pracowników PIORiN w czasie Sesji Naukowej przedstawiono zatem stan zagrożeń pszenicy ozimej i żyta w latach 2016-2020 w postaci procentowego porażenia kłosów na terenie Polski.

Gdzie najsilniejsze porażenie kłosów?

Z zestawienia wynika, że w latach badań porażenie kłosów pszenicy ozimej przez Fusarium spp. notowano na terenie kraju powszechnie. W 2016 r. największe porażenie kłosów pszenicy ozimej notowano w woj. dolnośląskim – do 60 proc., warmińsko-mazurskim – do 33 proc., mazowieckim – do 30 proc., śląskim – do 28 proc., wielkopolskim do – 25 proc., małopolskim – do 25 proc., opolskim do – 22 proc. Większe porażenie zaobserwowano w woj. zachodniopomorskim – do 15 proc., kujawsko-pomorskim – do 14 proc., w podlaskim – do 10 proc. porażonych kłosów. Najmniej porażonych kłosów pszenicy ozimej przez grzyby z rodzaju Fusarium spp. odnotowano w województwach lubelskim i lubuskim, gdzie porażenie nie przekraczało 8 proc., podkarpackim i łódzkim – do 7 proc., a w pomorskim – do 3 proc.

W 2020 r. największe porażenie kłosów pszenicy ozimej notowano w woj. wielkopolskim – do 30 proc., dolnośląskim – do 25 proc. Większe porażenie zaobserwowano w woj. małopolskim, lubelskim, pomorskim i zachodniopomorskim – do 20 proc., podkarpackim – do 17 proc., mazowieckim i podlaskim – do 15 proc., warmińsko-mazurskim i kujawsko-pomorskim – do 14 proc., świętokrzyskim do – 12 proc. Najmniej porażonych kłosów pszenicy ozimej (poniżej 10 proc.) odnotowano w województwach: opolskim – do 7,5 proc., lubuskim i łódzkim – do 7 proc.

Mikotoksyny w zbiorach 2019

Zespół w składzie: dr Anna Nowacka, dr Agnieszka Hołodyńska-Kulas, dr Rafał Motała, dr Adam Perczak, mgr inż. Paulina Wierkiewicz, inż. Monika Przewoźniak IOR-PIB postanowił przeprowadzić dokładną ocenę zawartości mikotoksyn w ziarnach zbóż pochodzących z polskich zbiorów w 2019 r. i przedstawić ją na kolejnym posterze w czasie tegorocznej Sesji Naukowej IOR.

Badania zostały przeprowadzone przez Zakład Badania Pozostałości Środków Ochrony Roślin Instytutu, w ramach Programu Wieloletniego na lata 2016-2020 „Ochrona roślin uprawnych z uwzględnieniem bezpieczeństwa żywności oraz ograniczenia strat w plonach i zagrożeń dla zdrowia ludzi, zwierząt domowych i środowiska”.

Program badań obejmował 7 gatunków zbóż: jęczmień, kukurydzę, mieszankę zbożową, owies, pszenicę, pszenżyto i żyto. Próbki zbóż zostały pobrane z miejsc produkcji przez inspektorów ochrony roślin i nasiennictwa. Analizie poddano 162 próbki ziaren zbóż na zawartość 14 mikotoksyn. Wynik: ziarna zbóż były zanieczyszczone dziesięcioma mikotoksynami wytwarzanymi przez gatunki FusariumPenicillium. Ogółem 131 próbek (74,7 proc.) zawierało jedną mikotoksynę lub więcej. Stwierdzano je we wszystkich badanych rodzajach zbóż: jęczmieniu (100,0 proc.), pszenicy (86,7 proc.), kukurydzy (86,4 proc.), mieszance zbożowej (86,4 proc.), owsie (77,3 proc.), pszenżycie (63,6 proc.) i życie (63,6 proc.). Zawartość mikotoksyn przekraczała najwyższe dopuszczalne poziomy w 6,2 proc. próbek.

Jakie fungicydy stosować?

Wpływ fungicydów na różnice w zasiedleniu ziarna pszenicy ozimej przez grzyby patogeniczne zbadali i zaprezentowali na kolejnym posterze w czasie tegorocznej Sesji Naukowej IOR dr Katarzyna Pieczul, mgr inż. Ilona Świerczyńska, dr hab. Andrzej Wojtowicz i mgr Maria Pasternak z IOR.

W Polsce do ochrony kłosów pszenicy ozimej zarejestrowanych jest kilkadziesiąt preparatów zawierających substancje z różnych grup chemicznych. Celem badań była konkretnie analiza zmian w zasiedleniu ziarna pszenicy ozimej przez grzyby patogeniczne oraz saprotroficzne, zachodzących pod wpływem stosowania opryskiwania fungicydami z różnych grup chemicznych, w dawkach zalecanych oraz zredukowanych.

Doświadczenie poletkowe wykonano na terenie Polowej Stacji Doświadczalnej IOR – PIB w Winnej Górze. Poletka opryskiwano w terminie T-3 fungicydami zawierającymi: azoksystrobinę, epoksykonazol, tebukonazol, tiofanat metylowy, fenpropimorf i chlorotalonil w dawce zalecanej oraz połowie dawki zalecanej. Analizę mikologiczną ziarna wykonano dla wszystkich ww. kombinacji fungicydów oraz dla prób kontrolnych, niechronionych fungicydami.

Jak wynika z badań, gatunkami dominującymi we wszystkich badanych kombinacjach były Alternaria spp. oraz Epicoccum sp. – grzyby wywołujące czerń zbóż. Z ziarna nieodkażanego często izolowano także Botrytis cinerea, szczególnie w kombinacjach opryskiwanych połową dawki zredukowanej azoksystrobiny, epoksykonazolu, fenpropimorfu i chlorotalonilu oraz Penicillium sp. w kombinacji z tiofanatem metylowym. Grzyby z rodzaju Fusarium – głównie F. poae oraz F. culmorum – najliczniej izolowano z  kombinacji kontrolnych, a  następnie opryskiwanych azoksystrobiną, fenpropimorfem oraz chlorotalonilem (dawka zalecana oraz zredukowana). W dawkach zredukowanych wszystkich stosowanych fungicydów obserwowano znaczny wzrost częstości występowania grzybów z rodzaju Fusarium.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (6)

  • moduss 2021-06-15 21:42:21
    A gdzie podziewają się mikotoksyny w ziarnach ekologicznych. Takie zboże jest zdrowe ? Ja zrobiłem tylko jeden oprysk dopiero pod kłos, Fandango i dość w tym roku ,A pierwszy azot poszedł dopiero w połowie kwietnia 200 l Rsm 32 i pszenica cacy.
  • GR 2021-06-14 08:31:14
    Raz na kilka lat, zależy co w skupie wymyślą. Raz nie ma białka, raz nie ma gęstości i liczby opadania a raz mikotoksyny. Czyli co trzy-cztery lata częstotliwość.
  • Rolnik 2021-06-13 21:35:36
    Bardzo proszę redakcję o rzetelny artykuł czym pryskać T3, nawet sponsorowany jeśli redaktorom brakuje wiedzy, bo to żaden wstyd przy tak szybkich zmianach i wycofywaniu tak dużej ilości środków. Wystarczy poprosić przedstawiciela jakiegoś chemirolu, syngenty czy innego o pomoc i na pewno podzielą się jakimiś ciekawymi artykułami na temat SOR na T3
  • farmers 2021-06-13 13:47:14
    Ten artykuł jest bez sensu! po co pisać o substancjach których już nie ma! Azoksystrobina na kłos? przecież sienie stosuje na kłos bo przedłuża już późna wegetację..... dno dno.... może w końcu postarali byście napisać się coś dobrego.... Nie pryskałem jeszcze na T3 czekam na porządny artykuł!
  • Cov 2021-06-13 10:02:10
    Co te habilitowane dupki piszą żeby pryskać i pryskać przecież mieszczuchy i zieloni ciągle krzyczą, że rolnik tylko leje i leje opryskiwaczem chemię, a ci każą jeszcze więcej? To kto tu winien, rolnik, czy doktory?

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 34.226.244.254
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.