• Środki ochrony roślin po upływie terminu ważności mogą być ponownie przywrócone do obrotu na ściśle określonych zasadach. 
  • Badania jakości środków ochrony roślin są wykonywane między innymi w Laboratorium Badania Jakości Środków Ochrony Roślin Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego Oddział Sośnicowice.

Czy można przeterminowane środki stosować na polach? Wszystko zależy od tego, jaki to jest preparat i z jakich komponentów się składa. Pod lupę przede wszystkim wziąć musimy substancje czynne i sprawdzić w priorytecie czy nie zostały one wycofane z użycie na terenie Unii Europejskiej.

Takich decyzji w ostatnim czasie podjęto bardzo wiele, dlatego istnienie duże prawdopodobieństwo, że zalegający preparat składa się właśnie przynajmniej z jednej wycofanych już substancji czynnych.

Sprawdzając jednak te dane rolnika najbardziej interesuje data do kiedy można ją stosować.

Przykładowo zgodnie ze stosownymi rozporządzeniami insektycydy oparte na alfa-cypermetrynie ostatecznie mogły zostać wprowadzone do obrotu do dnia 7 grudnia 2021 r. Mogą być sprzedawane i dystrybuowane do dnia 7 czerwca 2022 r.. Natomiast przechowanie, stosowanie oraz unieszkodliwianie musi się zakończyć maksymalnie do dnia 7 grudnia 2022 r. I ta końcowa data szczególnie interesuje rolnika. Po jej przekroczeniu zastosowanie na polu grozi poważnymi sankcjami. Mamy zatem jeszcze chwilę aby ją ewentualnie wykorzystać. Niestety jeśli środek jest po terminie ważności (taka jest wydawana najczęściej na 2 lata) prawdopodobnie nic już nie zdążymy w tej kwestii zrobić.

W ostatnim czasie wypadły takie popularne substancje czynne jak: tiofanat metylu, prochloraz, beta-cyflutryna, tiachlopryd, chloropiryfos, desmedifam, dimetoat, metiokarb i wiele innych. Za samo przechowywanie tych preparatów na stanie gospodarstwa już grożą sankcje ze względu na ich wycofanie i z racji tego, że minęła data graniczna ich unieszkodliwiania.

Gdzie szukać potrzebnych informacji?

Jeśli chodzi o wycofywane substancje czynne i daty graniczne nie znajdziemy tych informacji w etykiecie, ani na opakowaniu. Możemy je odszukać na stronie MRiRW. Sukcesywnie także farmer.pl publikuje zmiany w tym zakresie.Natomiast datę produkcji oraz termin ważności odnajdziemy już bez problemu zarówno w etykiecie jak i powinniśmy odnaleźć na opakowaniu.

Co jeśli dany preparat można jeszcze stosować w uprawach, ale jego termin ważności minął? Sprawa się nieco komplikuje jeśli preparat był otwarty. Zadziałać mogły na niego różne czynniki zewnętrzne wpływające negatywnie na jego jakość. Jeśli preparat jest fabrycznie zaplombowany, był przechowywany w optymalnych warunkach a jego termin ważności minął istnieją pewne możliwości. 

Czy można zastosować śor po terminie ich ważności?

Zgodnie z ustawą o środkach ochrony roślin z dnia 8 marca 2013 r., art. 24 „środek ochrony roślin wprowadzony do obrotu może pozostawać w obrocie i być stosowany po upływie terminu jego ważności przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli wyniki badań trwałości tego środka ochrony roślin, przeprowadzone przez laboratorium posiadające certyfikat Dobrej Praktyki Laboratoryjnej wydanej na podstawie art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz.U. nr 63, poz. 322 oraz Dz.U. 2020 poz. 2289) lub uzyskany w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej na podstawie przepisów obowiązujących w tym państwie, potwierdzają jego przydatność do zastosowania zgodnie z przeznaczeniem”.

Gdzie w Polsce można takie badania wykonać?

W Polsce dopuszczone jest wprowadzenie do obrotu i stosowanie przeterminowanych środków ochrony roślin pod warunkiem, że ich jakość została sprawdzona przez uprawnione do tego celu laboratorium. Laboratorium Badania Jakości Środków Ochrony Roślin Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego Oddział Sośnicowice przeprowadza badania laboratoryjne pozwalające przedłużyć obrót i stosowanie przeterminowanych środków ochrony roślin.

Czy przeterminowane środki ochrony roślin tracą jakość?

Sprawdzali to pracownicy powyższego Instytutu, a wyniki takich kontroli były prezentowane na lutowej 62. Sesji Instytutu Ochrony Roślin. W sesji posterowej zaprezentowano wyniki badań przeprowadzonych w 2021r.  Przebadano 301 próbek środków z datą upłynięcia terminu ważności, które zostały nadesłane z terenu całego kraju. Badania zostały oparte o szczegółowe normy na podstawie, których można było wystosować odpowiednie zezwolenia.

Badane były najważniejsze właściwości fizykochemiczne oraz zawartość substancji czynnych w dostarczonych do analiz preparatów. Przebadano łącznie: fungicydy - 61 próbek, herbicydy – 201, insektycydy – 19, inne-20. W jedynie dwóch przypadkach (partia fungicydowa oraz insektycydowa) nie spełniała wyznaczonych kryteriów jakościowych. Na tej podstawie uniemożliwiono dalsze pozostanie w obrocie takich środków (próbki zostały nadesłane przez hurtowników lub dystrybutorów).

Jednak wyniki przeprowadzone dla pozostałych produktów wskazywały na niezmienioną ich jakość pomimo upłynięcia terminu ważności. Dlatego dla takich produktów wydaje się stosowane zezwolenia, na podstawie których można je dalej wykorzystywać zgodnie z przeznaczeniem.