Kwaśny i bardzo kwaśny odczyn gleb to znaczący problem polskiego rolnictwa, gdyż dotyka on większą część gruntów ornych w naszym kraju. Zjawisko to niesie za sobą szereg takich konsekwencji jak: wymywanie składników pokarmowych, pogorszenie struktury agregatowej, mniejsza różnorodność mikrobiologiczna czy wzrost aktywności toksycznego glinu, co prowadzi do ograniczenia plonowania roślin. Jednak co wpływa na to, że gleba ma niski odczyn?

W warunkach geograficzno - kliamtycznych Polski należy liczyć się z systematycznym zakwaszaniem gleb. Czynników mających wpływ na pH jest wiele, dlatego naukowcy podzielili je na środowiskowe i antropogeniczne. 

Czynniki środowiskowe to chociażby:

  • ·     Naturalna niska zasobność gleb w składniki o charakterze zasadowym, jak np. magnez czy wapń;
  • ·     W warunkach klimatu umiarkowanego, w którym położony jest nasz kraj, opady deszczu w lata ,,mokre” są wyższe niż parowanie z powierzchni gleby i transpiracja, co powoduje wymywanie jonów zasadowych w głąb profilu glebowego, przez co są one niedostępne dla roślin;
  • ·     Wietrzenie minerałów glebowych, które uwalniają do środowiska jony o charakterze kwasowym;
  • ·     Proces nitryfikacji prowadzony przez bakterie z rodzaju Nitrosomonas i Nitrobacter, w wyniku którego, oprócz jonów azotanowych, powstają jony wodorowe;
  • ·     Pobieranie kationów zasadowych (Ca2+, K+, Mg2+) przez korzenie roślin; 
  • ·     Mineralizacja glebowej materii organicznej, w wyniku której powstają jony NO3- , SO4-2  i CO2,  które z wodą tworzą kwasy.

 Z kolei do czynników antropogenicznych zalicza się:

  • ·     Kwaśne deszcze, czyli opady atmosferyczne o pH poniżej 3,5 powstające w wyniku emisji do atmosfery tlenków niemetali oraz ich reakcji z wodą, w wyniku czego tworzą kwasy. Szacuje się, że kwaśne deszcze mogą mieć miejsce nawet w odległości powyżej 1000 km od źródła emisji;
  • ·     ,,Wynoszenie” wraz z plonami kationów zasadowych;
  • ·     Uprawianie monokultur;
  • ·     Stosowanie nawozów o kwaśnym odczynie i fizjologicznie kwaśnych. Nawozy o odczynie kwaśnym to takie, które po rozpuszczeniu w wodzie dają niskie pH roztworu, z kolei nawozy fizjologicznie kwaśne to takie, które powodują wydzialenie jonów wodorowych przez system korzeniowy w wyniku pobrania kationu danego nawozu. Przykładem związku chemicznego będącego jednocześnie nawozem kwaśnym chemicznie i fizjologicznie, jest siarczan amonu.

 Wymienione wyżej czynniki są bezpośrednim powodem, dla którego gleby w Polsce, ale i nie tylko, charakteryzują się niskim pH. Jedynym skutecznym sposobem uregulowania odczynu i nadania glebie właściwości fizyko-chemicznych, jest jej regularne wapnowanie.