Sprawcą fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła i korzeni zbóż są grzyby z rodzaju Fusarium spp. Jak wskazuje nazwa choroby, porażeniu ulegają korzenie i podstawa źdźbła.

Pierwsze objawy chorobowe widoczne są na ogół w fazie strzelania w źdźbło, a najwyraźniejsze są po wykłoszeniu. Początkowo obserwuje się brunatne lub brązowe smugi, kreski oraz plamy - mają nieregularny kształt i są typowymi objawami choroby. Takie zmiany można obecnie zaobserwować na niektórych plantacjach zbóż, szczególnie uprawianych w monokulturze oraz płodozmianach uproszczonych.

Następnie na skutek porażenia pochwy liściowe zmieniają barwę z zielonej na brązową. Cała podstawa źdźbła i korzeni jest zbrązowiała, potem korzenie brązowieją i gniją. Końcowym etapem fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła i korzeni jest całkowite, przedwczesne zamieranie porażonych pędów i bielenie kłosów, a ziarno jest niedorodne.