Poniżej przedstawiamy całą rozmowę z Andrzejem Chodkowskim, szefem Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, który tłumaczy nam wprost, co leży w gestii jednostki, którą prowadzi.

Farmer: Wiele mówi się o problemach dotyczących przewozu zbóż z Ukrainy, ale zapomina trochę o kwestiach związanych z ich kontrolą. Nasi Czytelnicy pytają nas o to, dlatego my dopytujemy Pana. Czy kontrole są obecnie wykonywane pod względem fitosanitarnym lub innym? Bo rolnicy podnoszą problem np. pozostałości środków ochrony roślin, które są u nas zakazane, ale też problem mykotoksyn?

Andrzej Chodkowski: W chwili obecnej kontrola fitosanitarna, prowadzona przez PIORiN na granicy z Ukrainą, odbywa się na trzech przejściach drogowych: Dorohusk, Hrebenne i Korczowa oraz na trzech przejściach kolejowych: Dorohusk, Hrubieszów, Medyka.

Kontroli fitosanitarnej zostaje poddana każda przesyłka podlegająca granicznej kontroli; określają to przepisy Unii Europejskiej tj. przede wszystkim Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031, Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2019/2072 zmienione Rozporządzeniem Wykonawczym Komisji (UE) 2021/2285.

W okresie od 24.02.2022 r. do 31.05.2022 r. przeprowadzono na tych przejściach kontrolę fitosanitarną 1426 przesyłek do Unii Europejskiej, były to głównie drewno: jesionowe, dębowe, orzechowe, drewniany materiał opakowaniowy. W niewielkiej ilości: kwiaty cięte takie jak róże i tulipany, świeże owoce – jabłka i świeże warzywa: ogórki i pomidory. Przeprowadzono również kontrolę 13 przesyłek kukurydzy nasiennej (nasiona przeznaczone do siewu) o łącznej masie ok. 229 ton, przeznaczonej do: Litwy (1 przesyłka), Francji (4 przesyłki) oraz Polski (8 przesyłek). Dane dotyczące miejsc przeznaczenia i odbiorcy każdej przesyłki podlegającej obowiązkowej kontroli fitosanitarnej, wprowadzanej do UE, są dostępne w unijnym systemie TRACES NT.

W systemie można również uzyskać informacje o przesyłkach przeznaczonych np. do Polski, a wprowadzonych przez inne zewnętrzne granice, co umożliwia nadzorowanie takich towarów. Przykładowo takie rozwiązanie systemowe jest wykorzystywane przez pion nasienny PIORiN do weryfikowania zgodności towarów z wymaganiami dotyczącymi materiału siewnego.

Farmer: Czy mamy na granicy informacje, gdzie konkretnie trafić ma zboże z Ukrainy, czy jest ono monitorowane po przekroczeniu naszej granicy?

Andrzej Chodkowski: Ziarno, w tym ziarno zbóż przeznaczone np. do celów spożywczych, paszowych, do przerobu, na podstawie przepisów unijnych nie podlega granicznej kontroli fitosanitarnej. PIORiN prowadziła na niedyskryminujących zasadach monitoringowe czynności sprawdzające wobec tych towarów w ramach oceny zagrożeń fitosanitarnych (wyrywkowa kontrola 10% przesyłek).

Od marca 2022 roku w celu poprawy płynności transportu przez granicę polsko – ukraińską ograniczono monitoring, uwzględniając brak zagrożenia fitosanitarnego na przestrzeni ostatnich lat.

Farmer: Rolnicy obawiają się też napływu podrabianych środków ochrony roślin z Ukrainy? Czy są dane w tej spawie?

Andrzej Chodkowski: Odnosząc się do kwestii pozostałości środków ochrony roślin i mykotoksyn w importowanej żywności z Ukrainy uprzejmie informuję, że nadzór w tym zakresie nie należy do kompetencji PIORiN. Właściwym organem w tej sprawie jest Państwowa Inspekcja Sanitarna.

Jednocześnie informuję, że za kontrolę importu środków ochrony roślin odpowiada Krajowa Administracja Skarbowa, aczkolwiek kontrola ta jest prowadzona w ścisłej współpracy z PIORiN. Prowadzone od wielu lat wspólne działania zaowocowały możliwością skutecznego wykrywania prób wprowadzania na teren Polski nielegalnych środków ochrony roślin. Co istotne, działania ukierunkowane na wykrywanie nielegalnych środków ochrony roślin prowadzone są nie tylko na granicy, lecz także wewnątrz kraju, np. prowadzone są kontrole w zarejestrowanych punktach sprzedaży środków ochrony roślin, ale też w miejscach, gdzie istnieje duże ryzyko oferowania podrobionych produktów, jak targowiska, monitorowane są ogłoszenia sprzedaży środków ochrony roślin zamieszczane w internecie.

Oprócz tych czynności, które mają charakter stały, w ramach szerokiej współpracy, PIORiN z KAS, Policją i Strażą Graniczną, angażuje się w akcje międzynarodowe koordynowane przez EUROPOL, które są ukierunkowane właśnie na nielegalne przemieszczanie pestycydów.

Na podstawie wyników prowadzonych działań Inspekcja nie zauważa, aby wzrosło zagrożenie wprowadzania na terytorium Polski podrobionych środków ochrony roślin.

Farmer: Dziękuję za uwagę.