Jak zminimalizować niebezpieczeństwo wystąpienia odporności chwastów na dostępne herbicydy? Oprócz konkretnych działań agrotechnicznych należy stosować rotację grupami substancji czynnych herbicydów o innym mechanizmie działania. Aby robić to właściwie, należałoby przyswoić dość obszerną wiedzę na ten temat. Podział wg mechanizmów działania jest dość skomplikowany i wynika z różnych kryteriów, np. w przypadku herbicydów zależy od tego, na jaki proces biochemiczny działa dana substancja czynna w roślinie. Na szczęście rolnik nie musi zagłębiać się w takie szczegóły. Z praktycznego punktu widzenia powinien jednak posługiwać się usystematyzowaną wiedzą w tym zakresie i w swoich decyzjach w ochronie zwracać uwagę na oznaczenia kodowe nadane w przypadku herbicydów przez HRAC (ang. Herbicyde Resistance Action Commitee) – międzynarodową organizację skupiającą jednostki badawcze oraz firmy produkujące herbicydy. Następnie powinien stosować rotację środków, zarówno w danej uprawie, jak i kompleksowo w zmianowaniu.

Pierwsze opracowania HRAC powstały w latach 80. Wówczas organizacja ta opracowała pierwszy system klasyfikacji herbicydów oparty na literach. Od tego czasu zatwierdzono i skomercjalizowano wiele nowych substancji czynnych, także tych o zupełnie nowym mechanizmie działania. Wraz z postępem i rozwojem nauki nowe metody badawcze pomagały dokładniej wyjaśniać mechanizmy działania dostępnych herbicydów. Uchwycono kilka zmian i w styczniu 2020 r., po uwzględnieniu najnowszych odkryć naukowych, HRAC usystematyzował tę wiedzę. Dokonał na nowo przeglądu każdej substancji i ponownie je pogrupował. Obecnie HRAC zdecydował także, że kody z dotychczasowych oznaczeń literowych muszą przejść na oznaczenia cyfrowe.

Global HRAC zaktualizował klasyfikację herbicydów

Dlaczego HRAC przyjął oznaczenia cyfrowe i czy coś to zmienia w klasyfikacji herbicydów? O to zapytaliśmy dr Katarzynę Marcinkowską z Zakładu Badania Środków Ochrony Roślin Instytutu Ochrony Roślin – PIB.

– System klasyfikacji herbicydów HRAC (Herbicide-Resistance Action Committee) jest stosowany na całym świecie z wyjątkiem Stanów Zjednoczonych i Kanady korzystających z systemu WSSA (Weed Science Society of America) oraz Australii, gdzie z kolei obowiązuje system australijski. W celu ujednolicenia systemów HRAC i WSSA Komitet ds. Odporności na Herbicydy przyjął oznakowanie liczbowe mechanizmów działania herbicydów. Warto zaznaczyć, że w obu systemach podział herbicydów ze względu na mechanizmy działania był analogiczny, co umożliwiło ich synchronizację – tłumaczy ekspertka. Na szczęście zmiana dotyczy tylko stosownych oznaczeń.

Jak stwierdza Komitet ds. Odporności na Herbicydy, to niejedyne przyczyny tych zmian. Dotychczasowe oznaczenia polegały na literach pochodzących z alfabetu angielskiego, a fakt jest taki, że jest w nim tylko 26 liter. Obecnie istnieje 25 uznanych mechanizmów działania herbicydów na całym świecie.

Przewiduje się, że w ciągu najbliższych 10 lat do praktyki rolniczej oddane zostaną kolejne herbicydowe substancje czynne należące do 2-4 zupełnie nowych mechanizmów działania. Wówczas zostanie przekroczony próg 26 liter. W przypadku oznaczeń cyfrowych nie będzie to miało większego znaczenia. HRAC uważa również, że system kodów numerycznych jest bardziej globalny, gdyż cyfry funkcjonują także na obszarach geograficznych, w których nie używa się alfabetu łacińskiego. Warto tu zaznaczyć, że podobna instytucja, która klasyfikuje insektycydy (IRAC – Insecticide Resistance Action Committee), używa już systemu numerycznego. Również FRAC (FRAC Fungicide Resistance Action Committee) przechodzi na klasyfikację za pomocą cyfr.

Przejście z kodów literowych na kody numeryczne

Jedynym wyzwaniem, jakie nas czeka, jest nauczenie się nowego, literowego systemu oznakowania. Na szczęście w okresie przejściowym (tak go nazwijmy) można spotkać bardzo często podwójne oznakowanie. Przykładowo dla MCPA, należącego do grupy syntetycznych auksyn, regulatorów wzrostu, aktualne oznakowanie wg HRAC to 4, natomiast wg starej nomenklatury jest to grupa O (tab.). Dlatego podjęto decyzję, że kraje, które obecnie stosują starsze kody, będą wymagać okresu przejściowego obejmującego edukację i komunikację, zanim będzie można wprowadzić zmiany w kodach numerycznych. W tym okresie Global HRAC będzie nadal obsługiwać starsze kody alfabetyczne i zamierza w pełni wdrożyć kod numeryczny do końca 2023 r. Jest zatem czas, aby się do tych zmian przyzwyczaić.