Łanocha pobrzęcz to chrząszcz z rodziny poświętnikowatych. Jest to rodzina obejmująca gatunki o różnych preferencjach pokarmowych, w tym sporą grupę fitofagów. Z niej rekrutują się ważne gospodarczo szkodniki upraw, by wymienić tylko chrabąszcze, guniaki, ogrodnicę niszczylistkę czy nałanka kłośca.

Historia lubi się powtarzać

Łanocha pobrzęcz historycznie występowała na terenie Polski, ale w latach 80. XX w. uważano, że gatunek ten wycofał się z obszaru kraju, gdyż w okresie powojennym nie był nigdzie notowany. Sytuacja zaczęła zmieniać się pod koniec XX w., gdy pojawiły się pierwsze informacje pochodzące z południowo-wschodniej części kraju. W ostatnim dziesięcioleciu gatunek był już obserwowany w całym pasie wschodnim, docierając na północny-wschód kraju i kolonizując cały pas południowej Polski. Doniesienia te opierały się jednak zwykle na obserwacji pojedynczych osobników.

W ostatnich kilku latach sytuacja uległa jednak diametralnej zmianie. Owad ten zaczął pojawiać się bardzo licznie. Obserwacje masowego pojawu tego gatunku miały miejsce np. w powiecie makowskim w woj. mazowieckim w 2017 i 2018 r. Chrząszcze wystąpiły tam masowo w uprawach żyta i pszenżyta, niszcząc wiele roślin. W połowie maja atakowały młode kłosy i całkowicie wyjadały ich zawartość, prowadząc do bielenia i więdnięcia wierzchołków roślin. Uszkodzenia miały wprawdzie charakter lokalny, niemniej powtarzały się przez kolejne sezony, wyraźnie przybierając na sile. Objawy żerowania łanochy przypominają te, które powoduje nałanek.

Łanocha pobrzęcz wystąpiła masowo np. w powiecie makowskim, w woj. mazowieckim. Chrząszcze zniszczyły tam wiele kłosów w uprawach żyta i pszenżyta, wyjadając młode ziarniaki
Łanocha pobrzęcz wystąpiła masowo np. w powiecie makowskim, w woj. mazowieckim. Chrząszcze zniszczyły tam wiele kłosów w uprawach żyta i pszenżyta, wyjadając młode ziarniaki

Szkodliwe nie tylko chrząszcze

Niewiele wiadomo o rozwoju łanochy pobrzęcz. Jednak prawdopodobnie, tak jak u blisko spokrewnionych gatunków, jej larwy typu pędraka żerują w glebie i odżywiają się korzeniami roślin. Z uwagi na podobieństwa w bionomii wielu gatunków z rodziny poświętnikowatych można przypuszczać, że szkody wyrządzane przez pędraki łanochy mogą być również duże, choć nie były do tej pory obiektem badań w Polsce. Odnajdowane w ziemi pędraki rzadko rozpoznaje się do poziomu gatunku z uwagi na ich duże podobieństwo. Wyjątkiem są jedynie najstarsze stadia rozwojowe pędraków chrabąszczy (majowego i kasztanowego), które można ławo odróżnić od innych po dużych rozmiarach ciała.

Chrząszcze łanochy pobrzęcz powodują też szkody w sadownictwie i ogrodnictwie. U naszych południowych sąsiadów łanocha pobrzęcz uszkadza kwiaty co najmniej kilku gatunków roślin ozdobnych oraz sadowniczych. Na Węgrzech opracowano metody walki z tym szkodnikiem. Stosuje się tam pułapki z atraktantem do odłowu chrząszczy. Nie można wykluczyć, że wkrótce gatunek ten może powodować podobne uszkodzenia roślin również w naszym kraju. Warto w nadchodzącym sezonie zwrócić uwagę na te owady.

Szkodnik nabiera na sile

Biorąc pod uwagę szybkie rozprzestrzenianie się łanochy i stwierdzenie jej obecności również w Wielkopolsce i innych regionach kraju, wydaje się konieczne podjęcie badań nad szkodliwością w warunkach lokalnych oraz opracowanie metod ograniczania jej liczebności, gdyż owad ten wyraźnie powiększa swój areał występowania i liczebność, również poza terenem Polski. W ostatnich dekadach wykryty został w krajach nadbałtyckich (Litwa, Łotwa i Estonia), a nawet w okolicach St. Petersburga w Rosji.