PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Mączniak - coroczny problem na polach

Mączniak - coroczny problem na polach

Autor: dr Joanna Horoszkiewicz-Janka, prof. Marek Korbas

Dodano: 28-02-2013 11:32

Tagi:

Z pewnością większość producentów rolnych w Polsce prawie corocznie stwierdza w zbożach występowanie mączniaka prawdziwego zbóż i traw.



Choroba ta występuje na pszenicy, jęczmieniu, życie, pszenżycie i owsie oraz trawach. Sprawca porażać może liście, źdźbła i kłosy. Niebezpieczeństwo największych strat w plonie zbóż dotyczy zasiewów pszenicy oraz jęczmienia.

Choroba w zbożach ozimych pojawiać się może już jesienią, ale do największej obniżki plonu spowodowanej przez tą chorobę dochodzi, gdy porażone są najwyższe liście - liść flagowy i podflagowy oraz kłos. W wyniku porażenia zakłócony jest transport wody i składników odżywczych w roślinie.

Efektem tego jest niewykształcanie odpowiedniej liczby źdźbeł kłosonośnych oraz zdrobnienie ziarna, co przy silnym porażeniu stanowić może stratę 20-30 proc. potencjalnego plonu. Również system korzeniowy chorych roślin nie wykształca odpowiedniej liczby korzeni zarodkowych.

Grzyb - sprawcą choroby

Sprawcą choroby jest grzyb Blumeria graminis (dawniej Erysiphe graminis).

Poszczególne zboża są porażane przez formy specjalne, np. pszenicę poraża B.

graminis f. sp. tritici, jęczmień - B. graminis f. sp. hordei, żyto - B. graminis f.

sp. secalis, owies - B. graminis f. sp. avenae.

W obrębie form wyróżnia się także rasy, które mają zróżnicowaną patogeniczność i mogą porażać tylko niektóre odmiany.

Grzyb ten jest pasożytem bezwzględnym, ponieważ rozwijać się może tylko na żywych organach.

Pierwsze oznaki wystąpienia choroby to chlorotyczne plamki, które pojawiają się w miejscu porażenia przez grzyb. W okresie tym nie widać jeszcze struktur grzyba, ponieważ jest to tzw. utajony rozwój choroby, który trwa około 5 dni. Następnie na powierzchni ukazuje się biały, mączysty nalot grzybni i zarodników konidialnych, który potem ciemnieje i staje się filcowaty z widocznymi czarnymi punktami - owocnikami grzyba.

Walka z patogenem

W celu ograniczania występowania mączniaka prawdziwego należy korzystać z zabiegów agrotechnicznych oraz chemicznych. Przy podjęciu decyzji o zastosowaniu fungicydu najlepiej oprzeć się na wyznaczonych dla mączniaka prawdziwego progach szkodliwości oraz systemach wspomagania decyzji. Generalnie pierwszy zabieg w uprawie zbóż ozimych przeciwko sprawcy mączniaka prawdziwego wykonuje się w końcu fazy krzewienia do początku fazy strzelania w źdźbło (1- 2. kolanka), ponieważ w tym terminie zwalcza się sprawców chorób podstawy źdźbła i najlepiej dobrać taki fungicyd, który w swoim spektrum działania ma inne choroby liści, mogące w tym czasie występować na plantacji.

Zwrócić przy tym należy uwagę, że najwcześniej należy wykonać zabieg w jęczmieniu. Niekiedy, zwłaszcza gdy jesień jest długa i ciepła, zdarza się, że duże nasilenie występowania mączniaka prawdziwego oraz innych chorób jest podstawą do przeprowadzenia zabiegu opryskiwania jeszcze jesienią.

Trzeba przy tym pamiętać, że w przypadku fungicydów, które mają zarejestrowane dawki "od" "do", w terminie T-0 stosować należy niższą z zarejestrowanych dawek. Wśród zbóż ozimych pszenżyto i żyto są mniej narażone na porażenie przez sprawcę mącznika prawdziwego.

Również zaprawianie ziarna zbóż zaprawami zawierającymi w swoim składzie np. fluchinkonazol i prochloraz, jak i triadimenol, imazalil i fuberidazol oraz protiokonazol i tebukonazol w początkowych fazach rozwoju zbóż chronić może do początku fazy strzelania w źdźbło przed wystąpieniem mączniaka prawdziwego.

W tabeli zestawiono przykłady fungicydów do opryskiwania zbóż ozimych w terminie T-1, tj. koniec fazy krzewienia do fazy 1. kolanka (BBBCH 29-32). Wiele z tych fungicydów można stosować w późniejszych fazach rozwojowych zbóż, wcześniej sprawdzając etykietę środka ochrony, która zawiera m.in. informację, do jakiej fazy rozwojowej można dany fungicyd stosować.

Fungicydy zarejestrowane do opryskiwania zbóż w trakcie wegetacji możemy podzielić na zarejestrowane stricte do zwalczania mączniaka prawdziwego oraz zwalczające wiele grzybów powodujących choroby. Wśród tej pierwszej grupy wymienić należy następujące substancje czynne, takie jak np. fenpropidyna (grupa chemiczna morfoliny), metrafenon (grupa chemiczna pochodne ketonu difenylowe go), cyflufenamid (grupa chemiczna fenyloacetamidy) i chinoksyfen (grupa chemiczna fenoksychinonów).

Większość z wymienionych substancji czynnych posiada również rejestrację w mieszaninach z innymi fungicydami w celu rozszerzenia spektrum zwalczanych chorób. Mieszaniny te nie zostały uwzględnione w tabeli, informacje o mieszaniu z innymi fungicydami znaleźć można na etykietach środków ochrony roślin.

Z drugiej grupy fungicydów przeznaczonych do zwalczania wielu chorób występujących w zbożach, w tym także mączniaka prawdziwego, wymienić można m.in. z grupy chemicznej triazole: tebukonazol, triadimenol, flusilazol, tetrakonazol; z grupy chemicznej strobiluryny: azoksystrobina, pikoksystrobina; z grupy chemicznej morfoliny: fenpropimorf; z grupy chemicznej imidazole: prochloraz, z grupy chemicznej quinozoliny: proquinazid oraz liczne fungicydy zawierające 2 lub 3 substancje czynne. Wśród nich można wyróżnić fungicydy zawierające substancje czynne z grupy triazole oraz inne, takie jak: anilidów, pochodne ketonu difenylowego, benzimidazole, strobiluryny, morfoliny, imidazole, oksazolidyny, ketoaminy oraz inne wymienione w tabeli fungicydy złożone z 2 lub 3 substancji czynnych.

Jak nie chemią to...

Z metod agrotechnicznych w celu zmniejszenia występowania mączniaka prawdziwego należy unikać zbyt dużego zagęszczenia łanu, przenawożenia roślin azotem, unikanie sąsiedztwa form ozimych i jarych tego samego gatunku. Ważne jest także prawidłowe przeprowadzenie zabiegów agrotechnicznych, które uniemożliwiają przetrwanie grzybni grzyba zimującej na samosiewach i oziminach oraz owocnikom grzyba, które mogą być na resztkach pożniwnych od żniw do jesieni. Jedną z możliwości ograniczenia tej choroby jest wysiew dwóch lub trzech mieszanin odmian danego gatunku. Również opóźnianie terminu siewu pozwala "uciec" przed porażeniem, jednak w niektórych latach, gdy zimy są wczesne, może być ryzykowne.

Jedną z możliwości zmniejszenia występowania mączniaka prawdziwego jest dobór odmian mniej podatnych.

Wśród odmian jęczmienia 24 na 25 umieszczonych w Liście Opisowej Odmian roślin Rolniczych z 2012 roku posiadały różne typy odporności na mącznika prawdziwego. W przypadku tych odmian objawem obecności grzyba są charakterystyczne brunatne przebarwienia tkanek w miejscach ich zakażenia. W przypadku pszenicy ozimej wymienić można kilka odmian, których stopień odporności jest równy lub wyższy od 8: Kepler, Kredo, Skagen, Türkis, Fidelius, KWS Magic, Muszelka, Speedway, Bagou, i Belenus.

Wśród odmian pszenżyta są to: Bereniko, KWS Trisol, Pizarro, Subito, Tomko, Grenado, Twingo i Wiarus.

Większość odmian żyta i owsa cechuje się dobrą odpornością na porażenie przez mączniaka prawdziwego. Średni stopień odporności wśród badanych przez COBORU odmian żyta 7,8, i owsa 7,7. W przypadku silnego wystąpienia choroby w uprawie owsa istnieje problem z jego zwalczaniem przy użyciu fungicydów, ponieważ do ochrony owsa są zarejestrowane zaprawy do zaprawiania ziarna, nie ma natomiast zarejestrowanych żadnych fungicydów do opryskiwania roślin w trakcie wegetacji.

Już 7 listopada w Warszawie jedno z najważniejszych wydarzeń w rolniczym kalendarzu. Szerokie grono znamienitych gości i dziesiątki sesji, w których poruszamy aktualne i ważne dla rolników tematy. Zarejestruj się teraz!



Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.228.24.192
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.