PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Nie tylko mszyce i skrzypionki [zdjęcia]

Autor: Przemysław Stażyński

Dodano: 09-06-2019 07:00

Tagi:

Ostatnie lata pokazują, że obok dobrze znanych i występujących powszechnie szkodników zbóż, coraz liczniej pojawiają się gatunki, które wcześniej nie stanowiły poważniejszych problemów. Zjawisko to wynika przede wszystkim ze zmian klimatycznych, ale znaczenie mają także nowe technologie uprawy, duży udział zbóż w płodozmianie oraz intensywna ochrona i nawożenie.



Z uwagi na dynamikę zmian w agrocenozach, nowoczesną ochronę roślin czekają nieustannie nowe wyzwania. Pojawianie się nowych zagrożeń, zarówno w postaci zupełnie nowych gatunków szkodników, jak i wzrostu szkodliwości gatunków już znanych, wymusza konieczność szybkiej diagnozy i korzystnych rozwiązań dla produkcji roślinnej. Badania z zakresu ochrony roślin czy hodowli są czasochłonne i kosztowne, jednak bez tego elementu dzisiejszej ochronie roślin trudno będzie nadążyć za oczekiwaniami praktyki.

Jakie nowe szkodniki zaczynają zagrażać plantacjom zbożowym, i tym samym nabierają znaczenia gospodarczego, piszemy poniżej.

NOWE CIEPŁOLUBNE PLUSKWIAKI

Na obserwowany stopniowo wzrost znaczenia żółwinka zbożowego i lednicy zbożowej wpływają głównie czynniki agroklimatyczne, ponieważ obydwa pluskwiaki to gatunki ciepłolubne. Najliczniej pojawiają się w południowych regionach kraju, choć coraz więcej doniesień o powodowanych przez nie szkodach napływa również z rejonów centralnych i północno-zachodnich. Na uprawach zbóż ozimych pojawiają się zwykle na przełomie maja i czerwca.

Zółwinek zbożowy, fot. dr inż. Przemysław Strażyński
Zółwinek zbożowy, fot. dr inż. Przemysław Strażyński

Obydwa pluskwiaki mogą żerować na wszystkich zbożach, jednak największą szkodliwość notuje się w uprawach pszenicy, żyta i pszenżyta. Zarówno osobniki dorosłe, jak i larwy wysysają soki z tkanek roślin. Największe straty powodują, żerując na kłosach i dojrzewających ziarniakach, prowadząc do spadku masy tysiąca nasion oraz pogorszenia jakości ziarna (zarówno jako materiału siewnego, jak i do celów spożywczych). Żółwinek i lednica mogą również uszkadzać liście i pochwy liściowe we wcześniejszych fazach wegetacji zbóż, powodując ich deformacje, nadmierne krzewienie, a przy silnym uszkodzeniu zasychanie. Podobnie jak w przypadku mszyc, skoczków czy wciornastków w miejscach uszkodzonych przez nakłucia tkanek mogą rozwijać się wtórne infekcje powodowane przez sprawców chorób. Żerując na kłosach, powodują słabsze wykształcenie ziarniaków lub tylko częściowe wypełnienie kłosów.

Lednica zbożowa, fot. dr inż. Przemysław Strażyński
Lednica zbożowa, fot. dr inż. Przemysław Strażyński

Typowym objawem jest także tzw. bielenie kłosów w części szczytowej, spowodowane przez enzymy rozkładające gluten wydzielane w trakcie żerowania pluskwiaków. Obydwa gatunki pluskwiaków rozwijają jedno pokolenie, ale np. lednica zbożowa w cieplejszych regionach Europy może rozwinąć dwie generacje.

W ograniczaniu pluskwiaków pomagają właściwe zabiegi agrotechniczne, izolacja przestrzenna od innych plantacji zbóż, łąk i pastwisk oraz zwalczanie chwastów jednoliściennych. Próg ekonomicznej szkodliwości dla żółwinka zbożowego wynosi średnio 2 larwy na 1 m2, a w przypadku lednicy zbożowej średnio 2-3 osobniki dorosłe na 1 m2 w okresie wiosennego wzrostu i krzewienia lub średnio 2 larwy na 1 m2 w fazie formowania i dojrzałości mlecznej ziarna. Aktualnie zarejestrowane są pyretroidy zwalczające żółwinka zbożowego w pszenicy zawierające s.cz. deltametrynę (Deka 2,5 EC, Desha 2,5 EC, Poleci 2,5 EC).

MAŁO JESZCZE ZNANE MINIARKI

Rośnie procent uszkodzeń liści powodowanych przez larwy miniarek, szczególnie w zbożach jarych. Dorosłe muchówki należące do grupy kilkunastu gatunków pojawiają się od kwietnia do czerwca. Samice składają jednorazowo do 30 jaj na górnej stronie blaszki liściowej. Larwa miniarki (prawie przezroczysta, długości do 3 mm) wgryza się do wnętrza liścia i zaczyna drążyć nieregularne korytarze (tzw. miny), wyjadając miękisz pomiędzy dolną i górną skórką. W jednym liściu żeruje pojedyncza larwa. Często takie uszkodzenia blaszki liściowej mylone są z objawami uszkodzeń, jakie powodują skrzypionki. W wyniku żerowania larw miniarek ograniczona zostaje powierzchnia asymilacyjna liści (najczęściej flagowych i podflagowych), a konsekwencją silnego uszkodzenia może być zasychanie całego liścia. Próg szkodliwości dla miniarek wynosi 20-30 proc. uszkodzonej blaszki liściowej. Aktualnie brak jest zarejestrowanych insektycydów zwalczających miniarki w uprawach zbóż, ale ich populacje będzie obniżała większość preparatów stosowana przeciwko mszycom i skrzypionkom.

Objawy zżerowania larwy miniarki, fot. dr inż. Przemysław Strażyński
Objawy zżerowania larwy miniarki, fot. dr inż. Przemysław Strażyński

NIEZMIARKA PASKOWANA, ZWÓJKI I NAŁANEK KŁOSIEC

W niektórych rejonach przypomniała o sobie niezmiarka paskowana, niewielka muchówka o żółto-czarnym zabarwieniu. Jej larwy pierwszego pokolenia żerują wewnątrz źdźbła, hamując wzrost i tworzenie kłosów. Z kolei larwy drugiego pokolenia uszkadzają wierzchołek wzrostu, liść sercowy i szyjkę korzeniową, co przypomina objawy uszkodzeń powodowanych przez śmietki lub ploniarkę zbożówkę.

Niezmiarka paskowana, fot. dr inż. Przemysław Strażyński
Niezmiarka paskowana, fot. dr inż. Przemysław Strażyński

Coraz liczniej można także zaobserwować żółtawe gąsienice żerujące na liściach i kłosach zbóż. To larwy zwójek – zbożowej i kłosowej, którym sprzyjają monokultury i wyższe temperatury. W pewnym stopniu na wzrost zagrożenia ze strony szkodników wpłynęła hodowla jakościowa, która zmieniła m.in. poziomy aminokwasów, czyniąc odmiany bardziej atrakcyjne m.in. dla zwójek. Z uwagi na potencjalnie znaczne straty plonu dochodzące nawet do kilkudziesięciu procent, w cieplejszych rejonach Europy zwójki stanowią już poważny problem dla plantatorów zbóż. W okresie kwitnienia i formowania ziarna liczniej pojawia się nałanek kłosiec. Odżywia się początkowo pylnikami, a później wyjada ziarniaki, prowadząc do szczerbowatości kłosów. Również w przypadku tych szkodników nie są aktualnie zarejestrowane insektycydy, jednak w pewnym zakresie będą je ograniczać zabiegi stosowane przeciwko innym szkodnikom.

Gaąsienica zwojki, fot. dr inż. Przemysław Strażyński
Gaąsienica zwojki, fot. dr inż. Przemysław Strażyński

ŁOKAŚ GARBATEK GROŹNY DLA MŁODYCH ZASIEWÓW

Swoje znaczenie gospodarcze w ostatnich latach znacznie zwiększył łokaś garbatek. Chrząszcze tego szkodnika powodują podobne uszkodzenia co nałanek kłosiec. O wiele poważniejsze straty przynosi żerowanie jego larw od jesieni do wiosny na młodych zasiewach zbóż. Larwy łokasia są aktywne głównie w nocy, kiedy wychodzą ze swoich ziemnych kryjówek. Żywią się głównie liśćmi, które podgryzają i żują, pozostawiając charakterystyczne nitkowate kłębki z pozostawionych nerwów liści. Często podcięte liście wciągają do podziemnych korytarzy i tam zjadają. Uszkodzone w ten sposób młode siewki zwykle zamierają, a na polach powstają placowe ubytki, tzw. łysiny, charakterystyczne dla innych szkodników glebowych, jak rolnice, pędraki czy drutowce. Próg szkodliwości dla łokasia w okresie wiosennej wegetacji wynosi 3-5 larw lub 8-10 świeżo uszkodzonych roślin na 1 m2. Brak jednak aktualnie zarejestrowanych preparatów zwalczających tego szkodnika.

Łokaś garbatek, fot. dr inż. Przemysław Strażyński
Łokaś garbatek, fot. dr inż. Przemysław Strażyński
Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 35.175.174.157
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.