W ramach odbywającej się w dniach 16-18 lutego 62. Sesji Naukowej Instytutu Ochrony Roślin, prof. Paweł Bereś z IOR wygłosili wykład pt. „Wrogowie naturalni omacnicy prosowianki (Ostrinia nubilalis Hbn.) na kukurydzy w południowo-wschodniej i północnej Polsce w latach 2017–2020”.

Motyl ten już w 2009 roku opanował całe terytorium kraju. Atak omacnicy może zabrać nawet 2,5t/ha ziarna kukurydzy, a także przyczynia się do rozwoju fuzarioz i zgnilizn. Profesor zaznaczył także, że jest to obecnie jedyny szkodnik uszkadzający wszystkie nadziemne części kukurydzy.

Rozwój i żerowanie omacnicy

Omacnica prosowianka doskonale znosi silne mrozy i występuje na stanowisku po kukurydzy przez cały rok. Szkodnik zimuje wewnątrz roślin, w nierozdrobnionych resztkach pożniwnych. Motyla tego charakteryzuje wysoka płodność. W ciągu sezonu wegetacyjnego wykształca zazwyczaj jedno pokolenie siejące zniszczenie na plantacjach. We wrześniu lub październiku może wystąpić również drugie pokolenie, ale jak podkreślił prof. Bereś, nie stanowi ono już zagrożenia dla roślin.

Szukasz środków ochrony roślin? Sprawdź oferty w portalu Giełda Rolna! 

Doświadczenia polowe

Zespół prof. Pawła Beresia prowadził w latach 2017-2020 badania w województwach kujawsko-pomorskim, podkarpackim i warmińsko-mazurskim. Kukurydza uprawiana była bez ochrony przeciwko omacnicy, a na niektórych stanowiskach występowała kilkunastoletnia monokultura. Obserwowane były gąsienie zimujące w resztkach pożniwnych, a także jaja i gąsienice nowego pokolenia żerujące na roślinach w ciągu całego okresu wegetacji kukurydzy. Celem badań było sprawdzenie, czy omacnica prosowianka posiada wrogów naturalnych, będących w stanie efektywnie ograniczyć populację szkodnika, a w przyszłości być może stanowić biologiczną metodę ochrony roślin.

Wrogowie naturalni i ich skuteczność

Na stanowiskach uprawianych w wieloletniej monokulturze zespół wykrył owadobójcze grzyby (Beauveria bassiana, Hirsutella subulata, Lecanicillium lecanii, Fusarium napiforme oraz Fusarium spp.) powodujące śmiertelność omacnicy prosowianki na poziomie 1,25-3,75%. Z kolei na stanowiskach uprawianych w płodozmianie liczebność gatunków tych grzybów była mniejsza. Spadła również ich skuteczność, gdyż ograniczyły populację omacnicy tylko o 0,5-1,25%. Naturalnymi wrogami tego szkodnika są również owady takie jak złotook pospolity (Chrysoperla carnea) czy biedronki (głównie Harmonia axyridis), jednak ich skuteczność jest zbyt niska, żeby mieć znaczenie w ochronie roślin. Podsumowując, " w przypadku omacnicy prosowianki brak jest efektywnie działających wrogów naturalnych" - przyznał prof. Bereś.