Na portalu farmer.pl systematycznie przedstawiamy artykuły związane z interpretacją zapisów opinii KE odnośnie naszego Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.

Mimo toczącej się wojny w Ukrainie i zagrożenia problemem z bezpieczeństwem żywnościowym, okazuje się, że założenia tzw. Europejskiego Zielonego Ładu, będą obowiązywać od 2023 r. Nawet kilka dni temu przez Twittera, Frans Timmermans, odpowiedzialny w Komisji Europejskiej za politykę dot. zielonej transformacji, pytał: „Czy dostawy żywności w UE są zagrożone z powodu wojny Putina z Ukrainą? Nie. Czy na światowych rynkach kukurydzy i pszenic występuje problem? Tak. Czy to jest powód, by odrzucić i przesunąć cele zrównoważonego rozwoju „od pola do stołu”? Absolutnie nie".

Rodzaje ekoschematów

KPS pokaże kształt tych zmian. Komisja przekazała do naszego planu ponad 300 uwag i spostrzeżeń, a resort rolnictwa ma się do nich ustosunkować. Już poddawaliśmy niektóre interpretację tych opinii.

Teraz przyszedł czas na te, dotyczące kilku ekoschematów. Przypominamy, że w wersji 4.0 KPS znajdowało się szesnaście ekoschematów:

1. Obszary z roślinami miododajnymi
2. Ekstensywny wypas na TUZ z obsadą zwierząt
3. Międzyplony ozime/ Wsiewki śródplonowe
4. Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia
5. Zróżnicowana struktura upraw
6. Wymieszanie obornika na gruntach ornych w ciągu 12 godzin od aplikacji
7. Stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo, tj. w formie aplikacji doglebowej
8. Uproszczone systemy uprawy
9. Utrzymanie zadrzewień śródpolnych
10. Utrzymanie systemów rolno-leśnych
11. Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych
12. Przeznaczenie 7 % powierzchni GO w gospodarstwie na obszary nieprodukcyjne
13. Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin
14. Biologiczna ochrona upraw
15. Dobrostan zwierząt
16. Rolnictwo ekologiczne

Jakie uwagi KE wskazała do „polskich ekoschematów" w Krajowym Planie Strategicznym?

Poniżej publikujemy część opinii Komisji Europejskiej przekazanych do wiadomości Polski.

- Obszary z roślinami miododajnymi

Komisja docenia ten ekoprogram. Zauważa, że wymaganie siewu mieszanki więcej niż dwóch roślin miododajnych jeszcze bardziej zwiększyłoby jego ambicje. Zakres jest jednak ograniczony, ponieważ planowana produkcja to 3000 hektarów, co rodzi pytania, czy wnosi ona wystarczający wkład w realizację celów różnorodności biologicznej. Zachęca się Polskę do rozważenia tego w ramach ogólnej strategii i zrewidowania planowanego zakresu w górę.

Ponadto zwrócono się do Polski o wyjaśnienie interakcji z GAEC 8 (grunty odłogowane/z roślinami miododajnymi) oraz o to, czy obszary objęte GAEC 8 będą kwalifikować się do tego ekoschematu. W związku z tym Polska proszona jest również o poprawę wyjaśnienia planowanej kwoty jednostkowej, a w szczególności o wyjaśnienie, czy sugerowany poziom wsparcia zakłada, że dane obszary już są nieprodukcyjne, czy też uwzględnia utratę dochodów z produkcji na obszary. W celu zwiększenia ogólnych korzyści dla środowiska Komisja zachęca Polskę do rozważenia wyłączenia obszarów objętych GAEC 8 z tego ekosystemu i odpowiedniego dostosowania interwencji.

- Retencja wody na trwałych użytkach zielonych

Chociaż okresowe powodzie mogą przynieść pozytywne korzyści dla środowiska, a podejście jest pozytywne, opis projektu, wymagań i warunków kwalifikowalności tego ekoschematu nie są jasne i powinny zostać zakończone. W szczególności istnieje potrzeba opisania praktyki rolniczej/zobowiązania, jakie powinien podjąć rolnik, w tym, czy jest to powódź naturalna i czy istnieje ryzyko wystąpienia wysokiej wody/odwodnienia, która byłaby szkodliwa dla gleb. Należy wyjaśnić, czy obszar powinien być całkowicie zalany, czy też zalanie częściowe może kwalifikować obszar. Ponadto Polska powinna doprecyzować uzasadnienie okresu 12 dni, ponieważ wysoki stan wód jest konieczny znacznie dłużej niż 12 dni w roku, aby uniknąć emisji gazów cieplarnianych ze zdegradowanych torfowisk. Należy ponadto wyjaśnić, w jaki sposób kryteria będą kontrolowane.

Należy wyjaśnić, w jaki sposób będzie funkcjonować wymóg równoczesnych zobowiązań w ramach innych interwencji lub ekoschematów rozwoju obszarów wiejskich (ekstensywne wykorzystanie zwierząt gospodarskich lub rolnictwo ekologiczne). Bez uszczerbku dla tego wyjaśnienia, w tym uzasadnienia, korzyść z tych równoległych wymogów/ograniczeń jest wątpliwa.

Należy wyjaśnić, czy istnieje ryzyko nadmiernej rekompensaty/podwójnego finansowania lub jak sobie z tym radzić.

- Wyznaczenie 7 proc. gruntów ornych w gospodarstwie na obszary nieprodukcyjne

Polska jest proszona o wyjaśnienie artykulacji z GAEC 8. Czy 7% obejmuje 3% w ramach GAEC 8, czy wykracza poza?

Planowana roczna produkcja to 300 000 hektarów. Komisja rozumie, że odpowiada to całkowitej powierzchni gruntów ornych gospodarstw podejmujących tę interwencję, a zatem tylko 7% tego obszaru stanowiłyby faktycznie obszary nieprodukcyjne (potencjalnie obejmując część objętą GAEC 8, zob. poprzednia uwaga). W świetle celu związanego z różnorodnością biologiczną wydaje się to zbyt ograniczone i Polska jest proszona o rozważenie, jak poprawić wkład w tym obszarze. Polska jest również proszona o rozważenie włączenia niewielkich terenów podmokłych, co mogłoby przynieść korzyści w realizacji celu.

- Rolnictwo ekologiczne

W oparciu o uznany wkład rolnictwa ekologicznego, Polska jest proszona o powiązanie wskaźnika rezultatu R.14 (sekwestracja dwutlenku węgla), R.21 (jakość wody), R.43 (AMR) i R.44 (dobrostan) z tą interwencją . Nie ma natomiast uznanych powiązań z adaptacją klimatyczną (R.12), które należy usunąć.

Nie podano długości zobowiązania ani okresu wsparcia zarówno na przekształcenie, jak i na utrzymanie. Polska powinna dodać tę informację. Polska jest również proszona o wyjaśnienie związku z interwencją na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w zakresie jakości oraz o wyjaśnienie, w jaki sposób nie zapewnia się podwójnego finansowania.

- Międzyplony ozime

Ten ekoschemat budzi obawy związane z powiązaniem z DKR 6, 7 i 8. Zob. także uwagi do DKR 6, z których wynika, że (część) wymogów w ramach tego ekosystemu może stanowić część 6 DKR. , i potencjalnie może stanowić część lub pomóc w spełnieniu GAEC 7, jeżeli uprawa wtórna kwalifikowałaby się do spełnienia płodozmianu. Uznaje się, że ekoprogram może wykraczać poza GAEC 6, np. poprzez narzucenie siewu określonych międzyplonów. Jednak w tym przypadku należy wyjaśnić, że przy obliczaniu poniesionych kosztów i utraconych dochodów uwzględnia się 6 GAEC.

Chociaż zakaz stosowania pestycydów jest istotny i stanowi ważną część ekoschematu, należy zauważyć, że ma on zastosowanie wyłącznie w okresie, w którym międzyplony znajdują się na danym obszarze, a nie w okresie wegetacji uprawy głównej. Jeżeli taka interwencja powinna być liczona we wskaźniku rezultatu R.24, należy dodać dodatkowe wymagania dotyczące zarządzania stosowaniem pestycydów na obszarach w głównym sezonie wegetacyjnym. Chociaż związek z R.23 (bilans wodny) należy lepiej wykazać, związek z R.12 (adaptacja klimatyczna) nie jest uzasadniony opisem interwencji). W zamian uzasadnione byłoby powiązanie tej interwencji z R.14 (sekwestracja węgla).

- Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia

Wymogi zawarte w tym ekoprogramie budzą poważne obawy dotyczące przestrzegania poziomu odniesienia. Komisja kwestionuje, czy nakłada się to na obowiązek programu działań w sprawie azotanów przyjęty na mocy dyrektywy azotanowej. Należy doprecyzować zasięg geograficzny, a także dodatkowość w stosunku do obecnych obowiązków dla rolników, a Polskę zachęca się do rozszerzenia wymogów o dodatkowe praktyki lub dostosowania odpowiednich obszarów lub zasięgu geograficznego (jak również wkład w odpowiednie wskaźniki). Polska jest również proszona o wyjaśnienie podstaw i środków planu nawożenia, m.in. jak to byłoby obliczane i kontrolowane. Interwencja ta może być powiązana z wykorzystaniem narzędzia Farm Sustainability Tool (FaST), a plan powinien zawierać opis planów przewidzianych do wdrożenia FaST w ramach FAS przed 2024 r.

Polska jest proszona o wyjaśnienie oczekiwanych wyników, w szczególności między dwoma wariantami, ponieważ planowana produkcja w przypadku wariantu wapnowania wydaje się wysoka, biorąc pod uwagę, że nie jest to możliwe częściej niż co cztery lata. Na podstawie planowanej produkcji wygląda na to, że prawie wszystkie wspierane hektary będą objęte opcją wapnowania. Należy unikać sytuacji, w których ten ekoschemat jest stosowany głównie przez rolników w latach, w których spodziewają się, że będą musieli stosować wapnowanie; powinien być stosowany jako ogólna poprawa gospodarki składnikami odżywczymi.

Zasięg obszarowy tej interwencji nie jest w pełni jasny, ale na podstawie wymogów interwencji można wywnioskować, że dotyczy ona tylko gruntów ornych i trwałych użytków zielonych. W takim przypadku interwencja nie może być planowana przy użyciu metody płatności określonej w art. 31 ust. 7 lit. a), ponieważ ukierunkowanie na niektóre rodzaje produkcji nie byłoby zgodne z ust. 5/6 załącznika 2 do Porozumienia WTO w sprawie rolnictwa, zgodnie z wymogami art. 10 i załącznika II do SPR.

Ekoprogram powinien być powiązany ze wskaźnikiem wyników R20: precyzyjne nawożenie wspiera również redukcję emisji amoniaku. Aspekt emisji amoniaku powinien być dokładniej wyjaśniony w opisie interwencji.

- Zróżnicowana struktura upraw

Komisja uważa, że wymogi sugerowanego ekoschematu powinny zostać poddane przeglądowi w celu zwiększenia ambicji poprzez wymogi dotyczące liczby upraw, maksymalnej powierzchni głównej uprawy i minimalnej powierzchni najmniejszej uprawy. Polska jest proszona o wyjaśnienie wymogów w odniesieniu do upraw zaliczanych do „upraw o negatywnym wpływie” oraz definicji uprawy. Należy wziąć pod uwagę uwagi dotyczące dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska 7.

- Ekstensywne użytkowanie trwałych użytków zielonych z obsadą zwierząt gospodarskich

Komisja rozumie, że ten ekoprogram ma dwojaki cel: zmniejszenie intensywności w niektórych regionach, przy jednoczesnym utrzymaniu siedlisk poprzez odpowiednią konserwację w innych. Obecna szeroka definicja ekoprogramu, w szczególności obliczanie i ustalanie jednego poziomu wsparcia obejmującego te dwa przypadki, pociąga za sobą ryzyko nieistotnego poziomu wsparcia, co z kolei nie zapewnia optymalnych korzyści ze wsparcia.

W tym kontekście można by również zweryfikować i poprawić wymogi. Na przykład może poprawić wpływ na bioróżnorodność, zmniejszając maksymalną gęstość inwentarza żywego, obecnie ustaloną na poziomie 2 sztuk inwentarza na hektar. Dodatkowe kryteria zarządzania w odniesieniu do braku orki, pestycydów lub składników odżywczych mogą być również częścią lepiej ukierunkowanego ekoprogramu, odpowiadającego np. potrzebom w odniesieniu do emisji gazów cieplarnianych i pestycydów, którymi należałoby lepiej zająć się lub które wymagają wypasu. W związku z tym Polska mogłaby rozważyć powiązanie interwencji ze wskaźnikiem rezultatu R.14 dotyczącym sekwestracji dwutlenku węgla.

- Mieszanie obornika na gruntach ornych w ciągu 12 godzin od zastosowania

Aby zapewnić korzyści dla środowiska i uniknąć ulatniania się amoniaku (załącznik III dyrektywy NEC 2284 z 2016 r.), wsparcie dla praktyki wprowadzania obornika do gleby jest udzielane tylko wtedy, gdy włączanie odbywa się w ciągu 4 godzin (a nie 12 godzin). ), jak wskazano w załączniku III do dyrektywy (UE) 2016/2284.

Polska powinna dostarczyć więcej informacji na temat wymogu na terenach o różnym nachyleniu. Należy również wyjaśnić, czy istnieją wymagania dotyczące ilości obornika na hektar i sposobu ich kontroli.

Interwencja skupia się przede wszystkim na zmniejszeniu emisji amoniaku, w przypadku której konieczne jest włączenie do gnojowicy i gnojowicy glebowej w ciągu 4 godzin od zastosowania. Ta sama interwencja przyczynia się jako efekt uboczny do redukcji emisji gazów cieplarnianych. Opis tego ekoprogramu nie uzasadnia powiązania z R. 12 (adaptacja klimatyczna).

- Stosowanie płynnych nawozów naturalnych w inny sposób niż przez rozpryskiwanie

Opis korzyści, kontekstu i zobowiązań/wymagań tego ekoprogramu powinien zostać poprawiony, w tym specyfikacja niskoemisyjnych technik aplikacji polowych, które są wymagane jako zamienniki dla opryskiwania gnojowicą.

- Uproszczone systemy uprawy

Opis powinien zostać poprawiony w celu dostarczenia dalszych szczegółów, w szczególności wymogów takich jak wyłączenie tymczasowych użytków zielonych. Polska jest proszona o wyjaśnienie, w jaki sposób obowiązek pozostawienia resztek pożniwnych w ziemi wykracza poza poziom odniesienia, w szczególności GAEC 6. Należy ponownie rozważyć powiązanie ze wskaźnikami rezultatu (dodając Z.14, podczas gdy Z.12 i R.23 nie wydają się uzasadnione).

- Utrzymanie drzew polnych

Komisja docenia ten ekoschemat. Jednak zakres (planowany produkt) jest ograniczony, co rodzi pytania, czy wnosi wystarczający wkład w realizację wybranych celów. Polska jest proszona o zwiększenie zakresu tego ekoprogramu. Polska jest proszona o wyjaśnienie, że obszary nie będą kwalifikować się w roku, w którym otrzymają wsparcie na utworzenie i że tylko część obszaru, na którym faktycznie posadzone zostaną drzewa, będzie opłacana. Poza wskaźnikami rezultatu już powiązanymi z tą interwencją uzasadnione byłyby również R.14 (sekwestracja dwutlenku węgla), R.19 (gleba) i R.22 (zarządzanie składnikami odżywczymi).

- Utrzymanie systemów rolno-leśnych

Komisja docenia podejście przyjęte w ramach tego ekoprogramu. Jednak zakres (planowany produkt) jest ograniczony, co rodzi pytania, czy wnosi wystarczający wkład w realizację wybranych celów. Polska jest proszona o rozważenie tego w ramach ogólnej strategii.

Polska jest proszona o wyjaśnienie, że obszary nie kwalifikują się do wsparcia w ramach tego ekoprogramu w roku, w którym otrzymują wsparcie na zakładanie.

- Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin

Potrzebne są dalsze szczegóły dotyczące wymogów w zakresie wykluczenia/zakazania stosowania środków ochrony roślin (kategorie ryzyka) oraz tego, czy obowiązkowe jest przestrzeganie określenia potrzeb nawozowych dla upraw w oparciu o wymagane badania gleby.
W celu zrozumienia oczekiwanych korzyści wynikających z tej interwencji przydatne byłoby, aby Polska podzieliła się informacjami na temat aktualnego pokrycia obszaru tego systemu certyfikacji oraz oczekiwanych skutków.

- Biologiczna ochrona upraw

Opis i wymogi są niejasne, na przykład czy wszystkie pestycydy są zakazane, które obszary kwalifikują się i jak będą kontrolowane, oczekiwany wpływ i zakres, w jakim takie praktyki są już stosowane.

Niepokoi niski poziom planowanej produkcji (5 000 ha z ponad 14,5 mln ha użytków rolnych). Polska jest proszona o rozważenie, w jaki sposób można zwiększyć wpływ i czy jest to konieczne poprzez ekoprogram o tak ograniczonym zakresie. Polska powinna również rozważyć, czy ustanowienie ekoprogramu o tak ograniczonych planowanych wynikach jest zgodne z art. 6 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów w odniesieniu do zmniejszenia obciążeń administracyjnych i uproszczenia oraz czy wkład w odpowiednie potrzeby można zaspokoić w inny sposób.