PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Oziminy chorują także zimą

Oziminy chorują także zimą Infekcje chorobowe były doskonale widoczne na samosiewach zbóż, które niestety stanowią rezerwuar zarodników i poważne zagrożenie dla zbóż ozimych

Autor:

Dodano:

Tagi:

Porażenie chorobami w uprawach polowych jest widoczne od jesieni. To, że jest styczeń, nie oznacza, że oziminy nie chorują. Co więcej, jest całkiem prawdopodobne, że grzyby chorobotwórcze będą atakować jeszcze w tym miesiącu.



Dotychczasowy przebieg zimy w całym kraju można uznać za łagodny. To kolejny już rok, gdy zimowa aura bardziej przypomina jesień i naznaczona jest jedynie epizodami zimy w niektórych regionach Polski. Pogoda pozostaje nie bez wpływu na rośliny uprawne oraz grzyby chorobotwórcze. Już jesienią obserwowaliśmy w zbożach mączniaka prawdziwego zbóż i traw, rdzę; w pszenicy septoriozę paskowaną liści, w jęczmieniu – plamistość siatkową. W tym sezonie dość wcześnie pojawiły się choroby podstawy źdźbła – pierwsze symptomy w plantacjach zbóż u odmian bardziej wrażliwych były zauważalne w listopadzie. Szczególnie silna obecność chorób liści sprawiła, że powinniśmy byli rozważyć wykonanie jesiennego zabiegu ochrony T-0.

W styczniu jak w marcu?

Infekcje chorobowe były doskonale widoczne na samosiewach zbóż, które niestety stanowią rezerwuar zarodników i poważne zagrożenie dla zbóż ozimych. Sprawcy czekają tylko na odpowiednie warunki pogodowe do dalszych infekcji – nie wszystkie grzyby wymagają do tego wysokich temperatur.

Przykładem jest łamliwość źdźbła zbóż. Sprawca Tapesia yallundae wywołujący tę chorobę zarodnikuje (minimalnie) już przy temperaturze 0°C. Podobnie przy niskiej temperaturze można zaobserwować zarodnikowanie rdzy. Sprawcy Puccinia recondita do infekcji wystarczy temperatura 2°C. Sprawca mączniaka prawdziwego zbóż i traw poraża już przy 5°C. W takich (niższych) temperaturach intensywność porażenia nie jest tak wysoka, jak w warunkach optymalnych do rozwoju patogenów chorobotwórczych, ale mimo wszystko będzie postępować – szybciej w plantacjach już porażonych i z objawami chorób grzybowych. Grzyby będą atakować prawdopodobnie jeszcze w tym miesiącu, zwłaszcza w trakcie słonecznych dni, ponieważ wierzchnia warstwa gleby będzie szybko się ogrzewać. Jednocześnie utrzymująca się w łanach wilgotność będzie stanowić dobry mikroklimat dla rozwoju grzybów. Według prognoz tegoroczny styczeń ma być ciepły na obszarze całego kraju. Średnia temperatura powietrza może przekroczyć wartości powyżej normy. Jednocześnie suma opadów będzie w całym kraju zróżnicowana, dla niektórych rejonów synoptycy przewidują wysokie prawdopodobieństwo (>75 proc.) wystąpienia sumy opadów powyżej normy (mapki).

Grzyby termofilne, czyli ciepłolubne

Zmiany klimatu są zauważalne i odczuwalne w codziennym życiu, szczególnie w produkcji roślinnej. Pozostają nie bez wpływu na patogeny. Prof. dr hab. Marek Korbas z IOR-PIB w Poznaniu podczas szkolenia on-line zorganizowanego przez Warmiński Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Olsztynie wyjaśniał, że różnice w temperaturze, opadach, stężeniu CO₂ w atmosferze są powodem zmian w biologii i rozwoju patogenów. W warunkach ocieplenia klimatu pojawia się większa grupa grzybów termofilnych lub pojawiają się rasy grzybów, które przystosowują się do rozwoju i infekcji w warunkach wysokich temperatur i zmniejszonej wilgotności powietrza. W Polsce już daje się zauważyć wzrost znaczenia gatunków grzybów termofilnych. Dotyczy to nie tylko zachodniej i południowo-zachodniej części kraju (najcieplejszych), ale także południowo-wschodniej, centralnej i centralnych regionów południowej Polski. Aktualnie powinniśmy liczyć się z rosnącym zagrożeniem ze strony sprawców powodujących brunatną plamistość liści (DTR). Nadal dużym zagrożeniem będzie mączniak prawdziwy, który atakuje w szerokiej rozpiętości temperatur i jest praktycznie grzybem wszędobylskim. Musimy zwrócić uwagę na rdze, które nabierają coraz większego znaczenia. W przypadku rdzy żółtej (Puccinia striiformis; stanowi duże niebezpieczeństwo dla plonu niektórych odmian różnych gatunków zbóż) obserwujemy w ostatnich latach pojawienie się nowych ras: warrior, kranich, triticale, agressive. Profesor podkreślał, że rasy te odznaczają się wysoką wirulencją, charakteryzują się zdolnością porażania roślin żywicielskich w wyższych temperaturach przy minimalnym udziale wody, dlatego wraz z ociepleniem musimy liczyć się z rosnącym ich znaczeniem. Ocieplenie daje też większą możliwość przezimowania sprawcy rdzy źdźbłowej (Puccinia graminis) na berberysie i może odgrywać ważną rolę w epidemii tej choroby. Puccinia graminis jest gatunkiem dwudomowym i w warunkach ocieplenia (od 15-25°C) zmienia się biologia grzyba, który może porażać też innych żywicieli z rodzaju FestucaLolium. Natomiast w przypadku rdzy brunatnej rozszerzy się zakres temperatur, w których następować będą infekcje. Oprócz rdzy coraz częściej obserwować będziemy ramulariozę jęczmienia – chorobę dotychczas rzadko spotykaną na naszych polach. Większe zagrożenie stanowić będą niektóre gatunki rodzaju Fusarium. Wśród nich są takie, które lubią suche lato, inne preferują mokre miesiące letnie oraz takie, na które pogoda ma mały wpływ.

Zimowe infekcje w rzepaku

W rzepaku ozimym także obserwujemy zmianę znaczenia gatunków grzybów. Największe przypisujemy suchej zgniliźnie kapustnych. Patogeny ją wywołujące (L. maculansL. biglobosa) atakują plantacje już od wschodów, następnie wywołując infekcje wtórne w trakcie wegetacji roślin. Askospory Leptosphaeria spp. kiełkują w temperaturze 4-8°C (po 8 godzinach).

Objawy suchej zgnilizny kapustnych
Objawy suchej zgnilizny kapustnych

Przy wyższych temperaturach wzrost grzyba jest bardziej intensywny (rozwija się do 20°C). Oznacza to, że w ciepłych miesiącach zimowych dochodzić może do kiełkowania zarodników, gdy tylko wystąpią sprzyjające ku temu warunki. Z taką sytuacją możemy mieć do czynienia, gdy w styczniu utrzymają się dodatnie temperatury ponad 4°C. Poza temperaturą istotna jest także wilgotność powietrza, dlatego po opadach należy liczyć się z objawami infekcji.

U niektórych sprawców chorób już daje się zauważyć zmianę ich biologii. W ten sposób, poprzez adaptację do ocieplających się warunków, zapewniają sobie przetrwanie. Prawdopodobne staje się pewnego rodzaju „przetasowanie” pod względem istotności chorobotwórczej patogenów. W niedalekiej przyszłości grzyby, które do tej pory dominowały jako sprawcy chorób, zastępowane będą przez gatunki, które wprawdzie występowały w agrocenozach, ale nie miały znaczenia gospodarczego.    



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.235.108.188
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.