Staranne przygotowanie sadzeniaków na przedwiośniu jest bardzo ważnym zadaniem. Powinno się wtedy wyeliminować bulwy zarówno uszkodzone mechanicznie, jak i z objawami porażenia różnego rodzaju chorobami, co wpływa z kolei później na równomierny i prawidłowy wzrost roślin oraz ich zdrowotność, a w konsekwencji na kształtowanie plonu i jakości bulw.

Chłodna wiosna niesie większe ryzyko porażenia

W nawiązaniu do obowiązujących od 1 stycznia 2014 r. przepisów o integrowanej ochronie roślin w pierwszej kolejności należy stosować metody agrotechniczne eliminowania czynników chorobotwórczych, do których zalicza się: pobudzanie czy podkiełkowywanie sadzeniaków, sadzenie w optymalnym terminie agrotechnicznym, prowadzenie selekcji negatywnej (usuwanie porażonych roślin) w okresie wegetacji czy zbiór bulw bezpośrednio po zakończeniu wegetacji roślin. Niestety, metody te dość często okazują się niewystarczające. Szczególnie w warunkach chłodnej i wilgotnej wiosny kiełki wschodzących roślin ziemniaka oraz stolony mogą ulec uszkodzeniu lub całkowitemu zniszczeniu przez rizoktoniozę, której sprawcą jest grzyb Rhizoctonia solani.

Drugą ważną ostatnio chorobą skórki bulw z uwagi na rozwijającą się sprzedaż ziemniaków mytych i paczkowanych jest parch srebrzysty (Helminthosporium solani)

Zaprawianie chemiczne czy biologiczne?

Jedyną skuteczną metodą chroniącą przed porażeniem rizoktoniozą, parchem srebrzystym, ale i innymi groźnymi patogenami rozwijającymi się na bulwach, grzybami z rodzaju Fusarium i Phoma sp., jest wtedy zaprawianie ich, ale również stosowanie oprysku na glebę. Z reguły wykorzystywane są do tego celu preparaty chemiczne (tab. 1). Coraz więcej jednak w ostatnich latach pojawia się preparatów biologicznych (tab. 2), co jest również podyktowane decyzją Unii Europejskiej o wycofywaniu ze stosowania, praktycznie corocznie, określonych chemicznych substancji czynnych z ochrony roślin. Alternatywna oferta w formie biopreparatów jest również odpowiedzią na zapotrzebowanie rynku i konsumentów poszukujących zdrowej i bezpiecznej żywności, bez pozostałości pestycydów.
Preparaty biologiczne oparte są najczęściej na bazie grzybów i bakterii pasożytujących i wyniszczających inne drobnoustroje (patogeny) chorobotwórcze. Dodatkowo preparaty te charakteryzować się mogą właściwościami biostymulującymi, przez co mogą wpływać na wyrównanie wschodów, lepszy wzrost i zwiększenie odporności roślin na działanie stresów abiotycznych, spowodowanych np. suszą czy wysoką temperaturą, a w efekcie końcowym na poprawę plonu i jakości bulw ziemniaka.

Ważna technika zaprawiania

Bardzo ważnym elementem mającym wpływ na skuteczność wykonywanego zabiegu jest też sama technika zaprawiania. Zabieg ten najlepiej wykonać metodą oprysku drobnokroplistego przy użyciu zaprawiarek montowanych na sadzarce. Dysze umieszczone mogą być przy taśmie pobierającej bulwy z kosza sadzarki lub przy korpusach obsypujących, czyli zaprawianie w czasie opadania sadzeniaka na glebę. Inną metodą zaprawiania sadzeniaków jest wykorzystanie techniki ULV (Ultra Low Volume). Jest to metoda pozwalająca na dokładniejsze pokrycie środkiem niż wykonywana podczas sadzenia, gdyż zaprawianie odbywa się na specjalnych stołach rolkowych podczas obracania się bulw. Jest to metoda zaprawiania wykonywana wcześniej przed wysadzeniem bulw. Sposobem ochrony bulw przed infekcją może też być aplikowanie środka pasowo na redliny w czasie ich sadzenia przy pomocy zamontowanych na sadzarce urządzeń z dyszami rozpylającymi. Zaprawianie w formie oprysku pasowego gleby chroni sadzeniaki nie tylko przed infekcją patogenu pochodzącego z bulwy, ale także formami grzyba bytującymi w glebie. Jednak należy się liczyć z tym, że podczas opadów po oprysku skuteczność takiej ochrony może być ograniczona.

Rizoktonioza groźna cały sezon

Rizoktonioza (Rhizoctonia solani) to najgroźniejsza i najczęściej występująca choroba rozwijająca się od kiełkowania bulw aż do okresu zbioru. W początkowej fazie rozwoju roślin ziemniaka powoduje ona gnicie kiełków, co objawia się dużą ilością pustych miejsc na plantacji lub opóźnionymi wschodami, a wyrosłe rośliny mają mniej pędów, są też słabiej rozwinięte. W późniejszym okresie wegetacji (lipiec, sierpień) rizoktonioza objawia się uszkadzaniem dolnych części łodyg roślin ziemniaka (próchnienie), przez co rośliny lekko żółkną i więdną, a brzegi liści zwijają się. Z kolei pod koniec wegetacji roślin, szczególnie w latach o obfitych opadach w okresie od dojrzewania do zbioru bulw, rizoktonioza objawia się pojawianiem się czarnych, gruzełkowatych strupów (ospowatości), które tworzą formę przetrwalnikową grzyba Rhizoctonia solani i są źródłem zakażenia kiełków w następnym sezonie wegetacyjnym. W końcowym efekcie bulwy porażone rizoktoniozą cechuje zdrobnienie i zniekształcenia, co obniża ich wartość handlową.

111374.png
111374.png

Skórka powinna być gładka

Drugą ważną chorobą jest parch srebrzysty, którego sprawcą jest grzyb Helminthosporium solani. Nazwa choroby pochodzi od srebrzystego zabarwienia plam na powierzchni skórki. Obecnie nie do zaakceptowania są objawy tej choroby występujące na bulwach przeznaczonych do konsumpcji. Prowadzą one do obniżenia ich wartości wizualnej, estetycznej oraz handlowej. Głównym źródłem zakażenia tą chorobą są porażone sadzeniaki, ale może też być nim gleba. Porażone parchem srebrzystym bulwy tracą dużo wody i więdną, a wiosną słabo kiełkują.