• Porażone przez Cercospora kikuchii liście sprawiają wrażenie "poparzonych".
  • Podstawowa profilaktyka choroby obejmuje użycie zdrowego, kwalifikowanego materiału siewnego.
  • Do walki z purpurową cerkosporiozą soi zarejestrowanych jest kilka fungicydów, w skład których wchodzą dwie substancje czynne: azoksystrobina i difenokonazol.

Objawy choroby

Lustrując plantacje soi, można dostrzec liście sprawiające wrażenie „poparzonych” – na liściach widoczne są cętkowane przebarwienia nieregularnego kształtu - od pomarańczowobrązowych do charakterystycznych purpurowobrunatnych, często z białą plamką w środku. Z czasem blaszka liściowa nabiera skórzastej faktury.

Symptomy najpierw objawiają się na górnych liściach o większej ekspozycji na światło słoneczne, w okresie wypełniania strąków. Przebarwienia mogą być widoczne także na strąkach i nasionach. Opisane objawy świadczą o powodowanej przez grzyb Cercospora kikuchii chorobie – purpurowej cerkosporiozie soi. Patogen zimuje na porażonych resztkach pożniwnych, okrywie nasiennej. W okresie wegetacji soi zarodniki grzyba są przenoszone przez wiatr i wodę na liście i łodygi młodych roślin.

Symptomy najpierw objawiają się na górnych liściach o większej ekspozycji na światło słoneczne (fot. JŚ-S).
Symptomy najpierw objawiają się na górnych liściach o większej ekspozycji na światło słoneczne (fot. JŚ-S).

Plantatorom soi może być znana podobna do purpurowej cerkosporiozy jednostka chorobowa – cerkosporioza, czyli inaczej chwościk soi, powodowany przez grzyb z tego samego rodzaju - Cercospora sojina. Objawy chwościka soi pojawiają się wcześniej, bo w fazie kwitnienia i bardzo przypominają objawy chwościka buraka, będącego zresztą "krewniakiem" wspomnianych chorób soi. Na liściach pojawiają się wówczas okrągłe, jasne plamy z antocyjanową obwódką, określane przez amerykańskich farmerów jako „żabie oko”.

Szkodliwość i profilaktyka

Choroba na skutek uszkodzenia blaszki liściowej ogranicza wydajność fotosyntezy, może prowadzić do utraty liści, skarlenia roślin, a w ostateczności do ich uschnięcia. Jeżeli choroba rozwinie się przed fazą wypełniania strąków, może przyczynić się do znacznej redukcji plonu. W przypadku, gdy objawy obejmą również nasiona, mogą zagrozić ich jakości i zbywalności.

Podstawowa profilaktyka choroby obejmuje użycie zdrowego, kwalifikowanego materiału siewnego. Wybierając odmianę, warto zwrócić uwagę na wyniki doświadczeń odmianowych Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, w których zawarte są informacje nt. odporności odmian soi na choroby, m.in. purpurową cerkosporiozę. Przyjmuje się, iż odmiany późno dojrzewające są bardziej odporne niż odmiany wczesne. W ograniczeniu rozprzestrzenia się choroby ogromną rolę odgrywa właściwy płodozmian oraz taka uprawa ścierniska, która zapewni szybkie rozłożenie resztek pożniwnych.

Ochrona chemiczna

Do walki z purpurową cerkosporiozą soi zarejestrowanych jest kilka fungicydów, w skład których wchodzą dwie substancje czynne: azoksystrobina i difenokonazol. Problemów nastręczać może sama decyzja o konieczności wykonania zabiegu, objawy choroby pojawiają się bowiem późno, zaś wspomniane środki grzybobójcze można stosować maksymalnie do końca fazy kwitnienia. W Polsce wykonywanie zapobiegawczych zabiegów fungicydowych w uprawie soi nie jest jeszcze praktyką powszechną.

W krajach o bardzo zaawansowanym poziomie agrotechniki tego gatunku (np. Stany Zjednoczone), w celu ochrony przed purpurową cerkosporiozą wykonuje się profilaktyczną aplikację fungicydu w okresie między kwitnieniem a początkiem rozwoju strąków. Zapobiegawczy zabieg fungicydowy jest zalecany zwłaszcza na polach, gdzie purpurowa cerkosporioza pojawiła się w przeszłości i w przypadku, gdy warunki atmosferyczne (wysoka temperatura i wilgotność powietrza) sprzyjają rozwojowi choroby.