Kukurydza jest rośliną, która cieszy się dużą popularnością wśród rolników, co widać po areale jej uprawy, który od 2012 r. nieprzerwanie przekracza mln ha. Roślina ta jest obecna w każdym województwie i można ją spotkać niedaleko bałtyckich plaż, jak również w terenach górskich. To wszystko sprawia, że stanowi atrakcyjne miejsce do życia dla wielu organizmów, w tym szkodliwych. Fitofagi (roślinożercy) to coraz ważniejsza grupa agrofagów tej rośliny, wśród której obecne są tak groźne gatunki, jak choćby omacnica prosowianka, ale także wiele innych o mniejszej bądź znikomej szkodliwości. O ile w latach 50. minionego wieku na kukurydzy notowano 32 gatunki fitofagów, o tyle obecnie jest ich ok. 100. Co kilka lat pojawia się nowy gatunek na kukurydzy, zwykle taki, który dotychczas występował na innych roślinach uprawnych bądź dziko występujących. Są jednak i takie przypadki, gdy pojawia się organizm obcy dla rodzimej fauny, czego przykładem jest choćby pojaw w ostatnim dziesięcioleciu stonki kukurydzianej czy też słonecznicy orężówki. W przyrodzie nic nie jest stałe, dlatego tak ważne jest monitorowanie plantacji tej i innych roślin na obecność organizmów szkodliwych. W dobie zmieniającego się klimatu, gdy wydłużeniu ulega sezon wegetacyjny, a zimy są stosunkowo łagodne, w każdej chwili gatunek o marginalnym znaczeniu gospodarczym może stać się poważnym zagrożeniem. Przykładem gatunku, o którego istnieniu w Polsce większość plantatorów nie wiedziała, a który w 2018 i 2019 r. lokalnie pojawił się na tyle licznie, że został wykryty, jest skoczek kukurydziany (Zyginidia scutellaris).

WYSTĘPOWANIE

Skoczek kukurydziany jest jednym z gatunków skoczków pospolicie występującym na zachodzie Europy: we Francji, Niemczech, Belgii, Holandii i w Anglii. Wydaje się, że gatunek ten powiększa ciągle zasięg występowania. W Niemczech nie był obserwowany jeszcze w pierwszej połowie XX w. Obecnie u naszych zachodnich sąsiadów jest bardzo liczny i dominuje w zgrupowaniach skoczków w wielu regionach. Najstarsze doniesienia o występowaniu tego gatunku w Polsce pochodzą sprzed przeszło 100 lat, kolejne dopiero z początku wieku - z Górnego Śląska i z roku 2009 z Wielkopolski. Dostępne informacje miały jedynie charakter faunistyczny i dotyczyły niewielkiej liczby osobników.

W sierpniu 2019 r. w trakcie lustracji pól kukurydzy w Winnej Górze (okolice Środy Wielkopolskiej) odnaleziono bardzo liczną populację skoczka kukurydzianego. Dodatkowo potwierdzono obecność tego gatunku w próbach z odłowów czerpakowych entomofauny na plantacjach kukurydzy pochodzących z Dolnego Śląska z 2018 r. Skoczek kukurydziany dominował w nich liczebnie pośród innych owadów. Liczebność szkodnika w Winnej Górze wynosiła od kilku do kilkunastu osobników na roślinę. Liście roślin nosiły również ślady jego żerowania w formie białych plamek, często o gwiaździstym kształcie. Powstają one w wyniku wysysania soków roślinnych przez skoczka, na miejsce których do tkanek rośliny dostaje się powietrze.

Jesienią 2019 r. obserwowano również skoczka kukurydzianego na zasiewach zbóż ozimych. Gatunek ten dorównywał liczebnie pospolitym w tym okresie innym skoczkom, jak skoczek sześciorek czy zgłobic smużkowany. Jego obecność na oziminach wiązała się prawdopodobnie z zasychaniem kukurydzy, która przestała być atrakcyjna dla tego szkodnika i poszukiwał on innych, możliwych do wykorzystania, dostępnych roślin.

SZKODLIWOŚĆ

Literatura zawiera różne informacje na temat szkodliwości tego gatunku dla roślin kukurydzy. Część autorów uważa, że nie ma większego wpływu na kondycję roślin, inni są odmiennego zdania. Skoczek kukurydziany to owad o kłująco-ssącym aparacie gębowym i podobnie jak mszyce żywi się sokiem roślinnym. Również jak one wydziela spadź będącą często pożywką dla grzybów epifitycznych, które powodują ograniczenie fotosyntezy. Pośród skoczków jest spora grupa gatunków, które są wektorami patogenów powodujących choroby roślin. Skoczek kukurydziany też ma potencjał w tym zakresie, gdyż żywi się w tkance miękiszowej i może zmieniać rośliny żywicielskie. Na kukurydzy szkodnik ten jest w stanie przejść pełen cykl rozwojowy.

Skoczek kukurydziany występuje naturalnie na użytkach trawiastych, obszarach ruderalnych i innych, najczęściej suchych, przekształconych środowiskach, gdzie znajduje rośliny żywicielskie. Gatunek ten rozwija się na różnych trawach z rodzajów: kostrzewa, wiechlina, kupkówka i in. Jest przykładem typowego generalisty: gatunku bez specyficznych wymagań siedliskowych. Stał się przedmiotem szerszego zainteresowania, kiedy upodobał sobie do życia pola uprawne. Okazało się, że gatunek ten może rozwijać się nie tylko na dziko rosnących trawach, lecz także na zbożach (owies, pszenica), a szczególnie licznie na kukurydzy.

BIOLOGIA

Osobniki dorosłe występują przez cały rok, jednak najliczniejsze są od drugiej połowy lata do późnej jesieni oraz wczesną wiosną. Stadium zimującym są owady dorosłe. Szkodnik rozwija prawdopodobnie jedno pokolenie w ciągu roku, jednak możliwe, że może ich być więcej. Larwy, podobnie jak osobniki dorosłe, żywią się sokiem roślinnym. Nalatuje na uprawy kukurydzy wczesną wiosną i przystępuje do rozrodu. Jaja składane są do tkanek roślin przy użyciu pokładełka. Złoża jaj są trudne do odnalezienia. Młode larwy są bezskrzydłe i krótko po opuszczeniu jaj przystępują do żerowania. Podobnie jak osobniki dorosłe żywią się sokiem roślinnym. Kilka krotnie linieją i przeobrażają się w osobniki dorosłe.

ZWALCZANIE

Skoczek kukurydziany może być zwalczany przy użyciu syntetycznych insektycydów, jednak w Polsce brak jeszcze zarejestrowanych do tego celu preparatów. W walce ze skoczkiem kukurydzianym skuteczni bywają jego wrogowie naturalni. Skoczek ten często pada ofiarą drapieżników, takich jak niektóre pluskwiaki różnoskrzydłe, np. przedstawiciele rodziny dziubałkowatych. Z badań prowadzonych w Hiszpanii wynika, że drapieżniki te mogą znacznie uszczuplić populację skoczka kukurydzianego w uprawach kukurydzy.