PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Strategia przeciwdziałania odporności owadów na insektycydy

Autor:

Dodano:

Tagi:

Konieczność opracowania i wdrożenia w najbliższych latach integrowanych programów ochrony roślin do praktyki rolniczej w Polsce będzie wymagała zaakceptowania przez producentów płodów rolnych pewnych ograniczeń w stosowaniu środków chemicznych. W technologii produkcji najważniejszych gospodarczo gatunków roślin rolniczych ochrona chemiczna nadal pozostanie niezbędnym elementem, bez którego ich uprawa byłaby niemożliwa lub nieopłacalna.




Wzrastająca skala odporności szkodników na środki ochrony roślin komplikuje i utrudnia opracowywanie integrowanych programów ochrony. Wymusza rozszerzenie wiedzy producentów, dystrybutorów, użytkowników i doradców rolniczych o zakres aktualnego poziomu wrażliwości szkodników na stosowane substancje aktywne, ich selektywność w stosunku do entomofauny pożytecznej, mechanizmy działania i znajomość strategii zapobiegania zjawisku odporności. Stawia też wyzwania przed światem nauki, głównie jeśli chodzi o opracowanie nowych, skutecznych substancji aktywnych.

Skąd się bierze odporność?
Wielokrotne stosowanie tych samych insektycydów na dużych powierzchniach pól, stwarza warunki które faworyzują przeżywanie osobników o pewnych określonych cechach. W efekcie intensywnego zwalczania, z pokolenia na pokolenie, przy życiu pozostaje coraz większa liczba osobników wyposażonych w wersje genów decydujących o zwiększonej tolerancji lub odporności na konkretną toksynę lub grupę toksyn.

Szybkość powstawania populacji odpornych uzależniona jest głównie od czynników genetycznych zwalczanego gatunku sterujących metabolizmem, specjalizacją pokarmową i rozwojem. Jest również modyfikowana czynnikami agronomicznymi, spośród których najważniejszym jest powierzchnia pól chronionych insektycydami ,oraz liczba zabiegów, a także czynnikami związanymi z molekularnymi właściwościami substancji aktywnej stosowanej w środku ochrony roślin.

W Polsce przykładami ważnych gospodarczo szkodników, o największym potencjale wykształcania odporności, są stonka ziemniaczana i słodyszek rzepakowy. Oba gatunki w wielu rejonach Polski wykształciły populacje odporne na substancje aktywne, głównie z grup chemicznych związków fosforoorganicznych i pyretroidów. Wieloletnie badania nad mechanizmami odporności stonki ziemniaczanej i słodyszka rzepakowego, oraz nad toksykologią i mechanizmami działania substancji aktywnych stosowanych w środkach do ich zwalczania pozwalają na aktualizowanie strategii zapobiegających skutkom tego zjawiska i sterowanie zwalczaniem szkodnika.

Strategie opierają się na stałej kontroli  poziomu wrażliwości omawianych szkodników na poszczególne substancje aktywne, badaniach nad ich działaniem, oraz mechanizmami ich detoksykacji. W świetle badań prowadzonych w IOR-PIB w Poznaniu można stwierdzić, że w dniu dzisiejszym grupą chemiczną, w której nadal istnieje największe ryzyko odporności lokalnych populacji słodyszka rzepakowego i stonki ziemniaczanej są pyretroidy.

Głównym mechanizmem odpowiedzialnym za gorszą skuteczność zabiegów chemicznych przeprowadzanych przy użyciu pyretroidów jest enzymatyczny metabolizm oksydacyjny prowadzący do szybkiego rozkładu tych związków chemicznych w organizmach wymienionych gatunków. W zależności od wydajności tego systemu, zastosowanej substancji aktywnej, oraz warunków środowiskowych zabieg może przeżyć od około 20% do około 80% chrząszczy lub larw. Obecny poziom wrażliwości wskazuje, że tylko niewielkie przekroczenie progu ekonomicznej szkodliwości obu szkodników na danej plantacji nie musi oznaczać nieskuteczności ochrony chemicznej przy użyciu pyretroidów. Natomiast przy dużej liczebności szkodników (przekroczenie progu szkodliwości o 100 lub więcej %) straty plonu mogą być wyraźne. W takim przypadku często zabieg należy powtórzyć przy użyciu środka z grupy neonikotynoidów lub związków fosforoorganicznych.

Stonka ziemniaczana w dniu dzisiejszym najskuteczniej zwalczana jest neonikotynoidami, wśród których wyróżniającą się substancją aktywną jest acetamipryd stosowany w środku Mospilan 20 SP. Skuteczność zabiegu przy użyciu preparatu przeciwko wszystkim stadiom rozwojowym tego szkodnika wynosiła w badaniach monitoringowych IOR-PIB z 2009 roku 90 – 100% i była wyższa niż przy użyciu badanych pyretroidów i chloropiryfosu. Do skutecznej ochrony ziemniaka wystarcza jeden zabieg tym środkiem. Podobnie działają na stonkę pozostałe substancje aktywne z grupy neonikotynoidów. W zwalczaniu słodyszka rzepakowego Mospilan 20 SP wykazuje skuteczność około 80 – 90%, podczas gdy większość pyretroidów 40 – 60%. 

Z kolei chloropiryfos działa na słodyszka skuteczniej niż na stonkę ziemniaczaną, na poziomie 85-95% śmiertelności. Ze względu na częstą konieczność powtarzania zabiegów w rzepaku i zwalczania innych szkodników (głównie chowaczy łodygowych i łuszczynowych), dobór insektycydu wymaga znajomości toksykologii, zwłaszcza w stosunku do pszczoły miodnej i innych gatunków zapylających. Ogranicza to stosowanie chloropiryfosu w rzepaku do faz rozwoju znacznie poprzedzających kwitnienie roślin (do fazy BBCH 50). Stosowanie środków dwu lub wieloskładnikowych nie jest zalecane, zwłaszcza gdy w mieszaninie występuje substancja aktywna z grupy pyretroidów.

W strategii przeciwdziałania odporności owadów ważnym elementem jest unikanie nadmiernego nacisku selekcyjnego tą samą substancją aktywną, a nawet grupą chemiczną. Należy stosować przemiennie zalecane środki z grupy neonikotynoidów, pyretroidów, związków fosforoorganicznych oraz innych. W przypadku silnej odporności miejscowej populacji szkodnika na pyretroidy należy czasowo wyłączyć je ze stosowania. Jako zamiennik można zastosować insektycyd z grupy eterów arylopropylowych – Trebon 30 EC, którego substancją aktywną jest etofenproks. Działa on podobnie do pyretroidów na centralny układ nerwowy owadów, ale ma inną budowę molekularną niż klasyczne pyretroidy.

Podsumowując wcześniej opisane ogólne informacje należy przyjąć następujące zasady zapobiegania skutkom odporności szkodników.

• Daną substancję aktywną powinno się stosować na tej samej uprawie tylko jeden raz w sezonie, o ile istnieje dla niej zamiennik z tej samej grupy chemicznej. W miarę możliwości należy stosować rotację grup chemicznych
• Z danej grupy chemicznej należy wybierać substancje aktywne o najlepszej skuteczności w stosunku do zwalczanego szkodnika
• W zwalczaniu odpornych populacji szkodnika nie zaleca się stosowania mieszanin insektycydów, o ile na którąkolwiek z substancji aktywnych wchodzących w skład mieszaniny została wykształcona odporność. W przypadku zastosowania mieszanin insektycydów należy zwrócić uwagę, by substancje aktywne należały do różnych grup chemicznych i były stosowane w dawkach zapewniających efektywność zabiegu.
• Termin zabiegu należy dostosować do:
- momentu przekroczenia przez szkodnika progu ekonomicznej szkodliwości
- wystąpienia najbardziej wrażliwej na uszkodzenia fazy rozwoju rośliny,
- prognozy pogody odnośnie temperatury oraz przewidywanych opadów,
- najniższego ryzyka zatrucia pszczół i innych gatunków pożytecznych.
• Należy stosować środki ochrony roślin w dawkach zalecanych, zgodnie z etykietą-instrukcją stosowania. Zbyt niskie dawki (subletalne) selekcjonują szybko populacje o średnim stopniu odporności, natomiast zbyt duże powodują wykształcenie odporności o stopniu bardzo silnym.
• Zabiegi należy przeprowadzić  sprawną aparaturą, w miarę możliwości przy użyciu wody zdemineralizowanej. Należy pamiętać o optymalnym pH cieczy użytkowej, prawidłowym ciśnieniu cieczy i o optymalnej temperaturze w czasie wykonywania zabiegu.
• W przypadku nieskuteczności oprysku i konieczności powtórzenia go, należy określić przyczyny nieskuteczności i w razie potrzeby, zastosować środek zawierający substancję aktywną z innej grupy chemicznej.
• Jeżeli stwierdzono odporność lokalnej populacji szkodnika na związki z danej grupy chemicznej, nie należy stosować środków o podobnym mechanizmie działania.
• Ograniczenie stosowania środka, na który szkodnik uodpornił się w danym rejonie musi trwać, aż do momentu ponownego wystąpienia silnej jego wrażliwości.
• Należy koniecznie zwracać uwagę na ochronę fauny pożytecznej i wrogów naturalnych szkodników, którzy ograniczają liczebność wszystkich gatunków szkodników, bez względu na stopień czy mechanizmy ich odporności na insektycydy. Trzeba pamiętać, że im później w sezonie przeprowadzany jest zabieg chemiczny tym większe stanowi zagrożenie dla fauny pożytecznej.
• wystąpieniu odporności należy powiadomić pracowników Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Ośrodków Doradztwa Rolniczego, w celu określenia zakresu zjawiska i opracowania strategii zwalczania.

Integrowane programy ochrony roślin będą wymagały ograniczeń w stosowaniu środków chemicznych oraz unikania zabiegów profilaktycznych i rutynowych. Ochrona środowiska naturalnego, a zwłaszcza fauny pól uprawnych, będą miały pierwszeństwo przed opartą na toksyczności skutecznością. Środki o charakterystyce toksykologicznej oszczędzającej środowisko naturalne i krótko na nie oddziałujące będą w tych programach miały szczególne znaczenie.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 35.175.107.77
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.