Bez względu na rodzaj uprawianej rośliny jednym z najgroźniejszych przeciwników rolnika są szkodniki glebowe. Żyją w ukryciu, na różnych głębokościach gleby, w tym są nierównomiernie rozmieszczone na polach. Podgryzają rośliny niepostrzeżenie, poza zasięgiem wzroku człowieka, a gdy objawy ich obecności są zauważalne, zwykle nie ma już możliwości przeciwdziałania temu. Część gatunków, niestety, ma kilkuletni cykl rozwojowy, stąd towarzyszą roślinom od siewu do zbioru przez kilka kolejnych lat. Na plantacjach kukurydzy spotyka się kilkanaście gatunków, które można uznać za szkodniki glebowe. Są to zwłaszcza drutowce, pędraki, larwy stonki kukurydzianej, rolnice oraz śmietka kiełkówka. Obok nich podziemne części roślin (w tym wysiane ziarniaki) mogą uszkadzać choćby: turkuć podjadek, wije, ślimaki, lenie lub łokaś garbatek.

Z gospodarczego punktu widzenia najwięcej obecnie problemów w kraju jest z drutowcami, pędrakami i larwami stonki, natomiast lokalnie śmietka kiełkówka daje się we znaki. Aby w jak największym stopniu ograniczać liczebność i szkodliwość gatunków w tych rejonach, w których się pojawią, konieczna jest znajomość ich wyglądu, biologii i szkodliwości, tym bardziej że uszkodzenia, jakie powodują, są do siebie tak podobne, że bez złapania sprawcy „na gorącym uczynku” nie można stwierdzić, który szkodnik je spowodował.

Drutowce

Są to larwy chrząszczy z rodziny sprężykowatych, które dorastają do 3 cm długości. Zwykle spotyka się larwy podrzuta szarego, osiewnika ciemnego i osiewnika rolowca. Pokryte są mocnym chitynowym pancerzem o żółtopomarańczowej barwie. Mają trzy pary nóg i krótkie trzyczłonowe czułki. Sprężykowate to owady o 3-4-letnim rozwoju larwalnym, a to oznacza, że są przypisane do konkretnego pola przez ten okres, tym bardziej że nie potrafią przemieszczać się na duże odległości. Często się zdarza, że ich pojaw jest placowy, co wynika ze składania jaj przez samice w pakietach liczących nawet kilkadziesią jaj, z których wylęgają się następnie drutowce. Larwy przebywają w glebie jeszcze przed siewami kukurydzy, ale zaraz po siewie mogą wyjadać pęczniejące ziarniaki, a później uszkadzają kiełki i system korzeniowy młodych roślin, w tym mogą wgryzać się w podstawę łodygi. Przy licznym pojawie powodują brak wschodów lub placowe zamieranie siewek, co w konsekwencji skutkuje powstaniem pustych placów. Starsze rośliny po uszkodzeniu korzeni więdną, żółkną i zasychają. Wgryzienie się larwy w podstawę łodygi prowadzi zwykle do śmierci rośliny. Tu trzeba uważać, gdyż podobny objaw wgryzienia w tkanki występuje u gąsienic Helotropha leucostigma. Drutowce żerują przez cały okres wegetacji kukurydzy, ale zagrożenie powodują głównie wiosną, gdy rośliny dopiero tworzą system korzeniowy. Zazwyczaj liczne pojawy drutowców zdarzają się w pasach brzeżnych plantacji, od strony zarośli, rowów melioracyjnych, a także zadrzewień.

Pędraki

Są to larwy chrabąszczy, głównie chrabąszcza majowego, chrabąszcza kasztanowca, guniaka czerwczyka czy też ogrodnicy niszczylistki. Trzeba jednak wiedzieć, że obok nich czasem spotyka się larwy kruszyc (np. kruszycy złotawki) w materii organicznej, ale te nie są uznawane za szkodniki, są też bardziej orzęsione i mają nieco odmienny kształt ciała (bardziej obły). Pędraki gatunków szkodliwych są do siebie podobne. Mają białawe, łukowato wygięte, grube ciało, z wyraźnie brunatną głową oraz trzema parami silnych odnóży tułowiowych. Podobnie jak drutowce, niektóre gatunki mają kilkuletni cykl rozwojowy dochodzący nawet do 4-5 lat, a jeszcze inne, jak np. ogrodnica niszczylistka, tylko roczny. Pędraki „oczekują” w glebie na wysianie kukurydzy. Gdy to się stanie, wówczas mogą wyjadać pęczniejące ziarniaki, podgryzać korzenie siewek i młodych roślin, co prowadzi do ich więdnięcia, żółknięcia i zasychania. Potrafią także wgryzać się w podstawę łodygi. Podobnie jak drutowce są odpowiedzialne za powstawanie pustych placów w uprawie, które także koncentrują się w pasach brzeżnych plantacji. Pędraki są bardziej mobilne niż drutowce i mogą wędrować pod osłoną nocy po glebie. Niekiedy na terenach przyleśnych jest ich dużo w glebie, a to z kolei może przyciągać dziki, dla których są przysmakiem.

Rolnice

Są to gąsienice motyli nocnych z rodziny sówkowatych. Na kukurydzy spotyka się najliczniej rolnicę zbożówkę, ale obok niej obecna jest choćby rolnica panewka, rolnica gwoździówka, rolnica tasiemka oraz rolnica czopówka. Gąsienice są walcowate, szare, brunatne lub oliwkowe z tłustym połyskiem, osiągają do 4-5 cm długości. W zależności od gatunku rozwijają 1-2 pokolenia w ciągu roku. W okresie wiosennym gąsienice uszkadzają nadziemne, jak również podziemne części roślin. Początkowo, po wiosennym przebudzeniu, odżywiają się pęczniejącymi ziarniakami, siewkami, młodymi liśćmi, a następnie korzeniami roślin. Żerowanie gąsienic na ziarniakach i siewkach prowadzi zwykle do ich zniszczenia, co powoduje powstanie pustych miejsc w łanie. Uszkodzenie blaszek liściowych zmniejsza ich powierzchnię asymilacyjną, a jednocześnie zwiększa podatność roślin na choroby. Kukurydza ze słabiej uszkodzonym systemem korzeniowym zazwyczaj więdnie i żółknie. Silnie uszkodzona zamiera. Często spotykanym zjawiskiem u rolnic jest podgryzanie przez nie łodyg kukurydzy, które przewracają się na glebę, gdzie giną. Jedna gąsienica może podciąć nawet do kilkunastu roślin w rzędzie. Rolnice są dość mobilne, stąd też pod osłoną nocy potrafią migrować po polu, w tym z pola na sąsiadujące obok pole. Dość charakterystyczne dla rolnic jest powodowanie placowego wypadania roślin, co także wiąże się ze składaniem jaj w pakietach.

Stonka kukurydziana

To chrząszcz, którego larwy są najgroźniejszym stadium rozwojowym. Mają ciało wydłużone, barwy białej lub kremowej z brązową głową i tarczką na końcu odwłoka oraz trzema parami odnóży tułowiowych. Osiągają do 18 mm długości. Larwy występują na polach kukurydzy prowadzonych w monokulturze. Im dłużej trwa monokultura, tym więcej jest larw. Larwom nie sprzyjają jednak gleby lekkie, szybko przesuszające się, stąd też na takich stanowiskach występują znacznie mniej licznie. Stonka zimuje w glebie w stadium jaja. Od kwietnia lub maja młode larwy żerują na systemie korzeniowym kukurydzy, który systematycznie ogryzają z zewnątrz. Gdy podrosną, wgryzają się do wnętrza większych korzeni, w tym docierają do podstawy łodygi i wgryzają się w korzenie podporowe. Najgroźniejsze są larwy w trzecim, ostatnim stadium rozwojowym. Słabiej uszkodzone rośliny więdną i żółkną. Rośliny z silnie zredukowanymi korzeniami wylegają, łukowato wyginając się w kierunku słońca. Bardzo trudno jest wówczas przeprowadzić zbiór plonu kombajnem. Owad często powoduje placowe uszkodzenia, gdyż samice składają jaja do gleby pakietami, a larwy nie potrafią migrować na większe odległości.

Śmietka kiełkówka

To muchówka, której stadium szkodliwym są larwy osiągające maksymalnie 6-8 mm długości. Są barwy kremowo-żółtej, bezgłowe, beznogie, a na zwężającej się przedniej części ciała mają dwa czarne haki gębowe. W ciągu roku szkodnik rozwija trzy pokolenia, jednak kukurydzy zagrażają larwy pierwszej generacji. Stadium zimującym są poczwarki znajdujące się w glebie. W kwietniu i maju wylatują muchówki, które przelatują na kukurydzę, gdzie składają jaja do gleby. Zwabia je zapach unoszący się z rozkładającej się materii organicznej, np. słabo przyoranych resztek pożniwnych kukurydzy, w tym niedokładnie przyoranego obornika. Jaja śmietki mogą oczekiwać w glebie na siew kukurydzy, jak również są składane już po siewach. Larwy żerują na kiełkującym materiale siewnym, wyjadając zarodki i bielmo ziarniaków, co prowadzi do ich zamarcia, a w łanie powstają puste place. Z kolei, gdy wgryzą się do wnętrza pędu siewki i młodej rośliny rozwijającej 1-4 liście, kukurydza żółknie, więdnie i zasycha.