W zeszłym tygodniu informowaliśmy, że będzie oficjalne wystąpienie o przygotowanie analizy skutków oceny wprowadzenia projektu rozporządzenia o zrównoważonym stosowaniu pestycydów (SUR). Domagały się tego państwa członkowskie. To rozwiązanie poparł też Janusz Wojciechowski, komisarz ds. rolnictwa, a także strona polska. Dlaczego? Cele projektu SUR i ograniczenia stosowania środków ochrony roślin o połowę do 2030 r. zostały opracowane jeszcze przed zbrojną napaścią Rosji na Ukrainę i kryzysem energetycznym. Teraz te argumenty w ocenie mają być wzięte pod uwagę. Komisja Europejska ocenę skutków ma przedstawić w ciągu sześciu miesięcy.

Ważne tzw. tereny wrażliwe

- Państwa członkowskie z zadowoleniem przyjmują cele wniosku dotyczące zmniejszenia do 2030 r. stosowania środków ochrony roślin (ŚOR) i zagrożeń związanych z nimi o 50% na poziomie UE, a także stosowania bardziej niebezpiecznych pestycydów. Ponadto zgadzają się, że ta propozycja może być kluczowym instrumentem w przejściu na bardziej zrównoważone rolnictwo w Unii Europejskiej. Niemniej jednak, ponieważ ocena skutków przedstawiona przez Komisję opiera się na danych zebranych i przeanalizowanych przed wybuchem wojny Rosji na Ukrainie, państwa członkowskie obawiają się, że nie uwzględnia ona długoterminowego wpływu na bezpieczeństwo żywnościowe i konkurencyjność sektor rolnictwa UE – podano w komunikacie KE.

W sprawozdaniu z postępów przedstawionym przez prezydencję czeską na posiedzeniu Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w dniu 12 grudnia zauważono, że ocena skutków przeprowadzona przez Komisję nie zawiera odpowiednich analiz ilościowych dotyczących potencjalnego wpływu wniosku na sektor rolny UE i potencjalne zwiększone uzależnienie od żywności ani nie bierze pod uwagę wpływu proponowanego zakazu stosowania środków ochrony roślin na obszarach wrażliwych. Jest to bardzo istotne, zwłaszcza biorąc pod uwagę ograniczoną dostępność alternatywnych środków niskiego ryzyka dla zwykłych pestycydów chemicznych oraz brak podobnych wymogów dotyczących importowanej żywności na rynku UE. Zauważa ponadto, że cele redukcji na poziomie krajowym powinny być ustalane w sposób elastyczny, z uwzględnieniem specyficznych warunków każdego państwa członkowskiego.

- Rada apeluje zatem o dodatkowe dane dotyczące zagadnień przedstawionych powyżej, aby zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe jako główny cel rolnictwa. Niniejsza decyzja Rady wzywa Komisję do jak najszybszego przedłożenia niezbędnych danych, najpóźniej w ciągu 6 miesięcy od jej wejścia w życie. Aby uniknąć spowolnienia procesu, w decyzji podkreślono, że prace na szczeblu technicznym nad kwestiami nieobjętymi wnioskiem o dodatkowe dane będą kontynuowane – czytamy.

Dlaczego ograniczano stosowanie pestycydów?

Przypominamy, że po przyjęciu strategii „od pola do stołu” (F2F) i strategii „różnorodność biologiczna” w maju 2020 r. Komisja rozpoczęła proces przeglądu dyrektywy 2009/128/WE (SUD) dotyczącej zrównoważonego stosowania pestycydów. Jednym z głównych celów tej dyrektywy byłoby ograniczenie stosowania pestycydów chemicznych i zagrożeń związanych z nimi o 50% i niebezpiecznych pestycydów o 50% do 2030 r. na poziomie Unii Europejskiej. W dniu 22 czerwca 2022 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenie (UE) 2021/2115 (SUR). Wniosek ma na celu zastąpienie obowiązujących przepisów (dyrektywy 2009/128/WE) rozporządzeniem mającym na celu harmonizację krajowych polityk dotyczących stosowania pestycydów oraz dostosowanie do celów odpowiednich inicjatyw przewodnich UE w ramach Europejskiego Zielonego Ładu i strategii UE w zakresie chemikaliów oraz plan działania na rzecz zerowego zanieczyszczenia.

Komisja przedstawiła swój wniosek Radzie AGRIFISH w dniu 18 lipca 2022 r. Na posiedzeniu Rady AGRIFISH we wrześniu 2022 r. grupa 15 państw członkowskich wyraziła obawy dotyczące oceny skutków wniosku Komisji w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów, który został przygotowany na podstawie danych zebranych i przeanalizowanych przed wybuchem wojny na Ukrainie i tym samym nie uwzględniła jej konsekwencji dla bezpieczeństwa żywnościowego czy konkurencyjności unijnego sektora rolnego. Wśród tych państw była również i Polska.