PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Trudny chwast

Ostrożeń polny, pospolicie zwany ostem polnym, to wieloletnia, dwupienna roślina, dorastająca do wysokości 40



Należy do rodziny astrowatych złożonych. W Polsce wyodrębniono 13 gatunków tej rośliny. Ostrożeń polny jest rośliną klimatu umiarkowanego i preferuje roczne opady w granicach 400–750 mm. Występuje na różnych typach gleb, dobrze przewietrzanych, bogatych w próchnicę, sole mineralne i węglan wapnia, o pH między 5,8–7,0. Jest rośliną azotolubną i na glebach pozornie suchych. Nie lubi jednak gleb o zbyt wysokim poziomie wód gruntowych. wskaźnikiem występowania gliny. Ostrożeń polny bardzo silnie czerpie z  gleby składniki pokarmowe i wodę. Rośnie więc tylko tam, gdzie znajduje niezawodne źródło wody w glebie lub podglebiu, spotyka się go też niekiedy na glebach pozornie suchych. Nie lubi jednak gleb o wysokim poziomie wód gruntowych.

Ostrożeń polny jest chwastem segetalnym i ruderalnym. Występuje we wszystkich zasiewach rolniczych, a także często spotykany jest w ogrodach, na pastwiskach, trawnikach, na miedzach, ugorach i innych nieużytkach. Jest silnie konkurencyjny w stosunku do innych roślin. Stwierdza się, że np. dla zbóż 1–2 rośliny ostrożnia polnego na 1 mkw stanowi próg szkodliwości. Już 2 rośliny na powierzchni 1 mkw powodują spadek plonu zbóż, kukurydzy i okopowych w przedziale 15–20 proc. W badaniach wykazano, że 3 rośliny ostrożnia na 1 mkw pobrały 5 kg azotu, 0,8 kg fosforu, i 4 kg potasu. Stwierdzono, że ostrożeń bardzo aktywnie pobiera również wapń.

Rozmnażanie
Chwast ten rozmnaża się poprzez owoce (niełupki) oraz wegetatywnie za pomocą odrostów korzeniowych z pąków przybyszowych. Na gruntach ornych  nie ma możliwości wytworzenia kwiatów, a tym samym rozmnażania się przez nasiona np. na skutek wycinania lub pielenia na wiosnę i wówczas rozmnaża się tylko wegetatywnie. Nasiona mogą wydać przynajmniej dwuletnie lub starsze rośliny ostrożnia. W pierwszym roku wegetacji osiąga on do 25 cm wysokości, nie zakwita i rozmnaża się tylko wegetatywnie. W drugim roku wegetacji ostrożeń kwitnie i owocuje, a po wydaniu nasion pęd główny zanika. Głównym  źródłem nasion ostrożnia są rośliny w uprawach wieloletnich jak: sady, lasy, szkółki leśne, wiklina, a także miedze, rowy melioracyjne i inne nieużytki.

Ostrożeń kwitnie od czerwca do października, ale najintensywniej w 2 pierwszych miesiącach, i wytwarza 3–100 fioletowych lub różowych główek kwiatowych. Kwiaty żeńskie z powodu swojego silnego zapachu przyciągają owady zapylające. Ostrożeń  odznacza się dużą płodnością, gdyż jedna roślina wydaje przeciętnie 3–5 tysięcy nasion o zdolności kiełkowania do 95 proc. w pierwszym roku, a maksymalnie może wyprodukować do 40 tysięcy nasion. Nasiona są drobne, w 1 kg znajduje się od 650 tys. do 1,5 mln sztuk. Dzięki puchowi kielichowemu niełupki mogą być rozsiewane przez wiatr na duże odległości. Ponadto przenoszone są z wodą i zanieczyszczonym materiałem siewnym, a także na sierści i piórach zwierząt. Nasiona kiełkują zazwyczaj jesienią lub późną wiosną na niewielkiej głębokości. O ich ogromnej żywotności świadczy to, że zachowują bardzo długo zdolność kiełkowania – mogą skiełkować nawet po 20 latach.

Ciągła regeneracja
Ta roślina posiada wiele cech przystosowawczych. Należy do nich m.in. tolerancja na zasolenie gleb (do 2 proc.), wytrzymałość na temperatury w granicach 35–40 st.C, a przede wszystkim duża zdolność do regeneracji. Siewki w początkowym okresie rozwoju szybko budują system korzeniowy. Już 7–9 tygodniowe mają zdolność wegetatywnego rozmnażania się. O intensywności regeneracji roślin ostrożnia może świadczyć fakt, że po mechanicznym zniszczeniu wschodzących rozet średnio po 15 dniach, następują kolejne wschody.

Roślina ta posiada bardzo dobrze rozwinięty korzeń główny, który dochodzi do 6 m i przerasta glebę tworząc kilka pięter na różnej głębokości, natomiast długość korzeni bocznych  na poszczególnych piętrach może osiągać 5 m. Korzenie boczne w pewnej odległości od korzenia głównego wrastają w głąb gleby. Z pąków przybyszowych, które znajdują się na korzeniu głównym i na zgrubiałych zgięciach korzeni bocznych, mogą w określonych warunkach odrastać liczne nadziemne pędy odroślowe. Ostrożeń charakteryzuje się dużą żywotnością. Pąki przybyszowe mogą rozwijać się także pod zamarzniętą glebą. Młode pędy odroślowe zimują zazwyczaj w glebie i wiosną, gdy temperatura nie jest niższa niż 5 st.C pojawiają się na jej powierzchni w postaci rozetki liści.

Agresywny konkurent
Szybkość rozprzestrzeniania się ostrożnia świadczy także o jego agresywności. Badania dowodzą, że na polach silnie zachwaszczonych na pow. 1 mkw stwierdzono nawet 102 rośliny, z których większość miała średnią wysokość ok. 120 cm. Tak duże chwasty skutecznie zacieniają rośliny uprawne.

Przy pomocy zabiegów agrotechnicznych możemy m.in. „głodzić” rośliny przez pielenie i podcinanie pędów nadziemnych. W okresie 4–6 tygodni po wiosennych wschodach rośliny zawierają najmniejszą ilość składników odżywczych. Zwalczając ostrożeń, w tym czasie powinno się wykonać orkę lub talerzowanie na głębokość 8–10 cm.

Ostrożeń polny silnie konkuruje o przestrzeń i światło. W roślinach o zwartym łanie np. w mieszankach zbożowych, zbożowo-strączkowych czy też gorczycy w poplonie, rozmnażanie wegetatywne i gromadzenie zapasów składników pokarmowych przez ostrożeń polny ulega silnemu zahamowaniu. Gdy dochodzi do ścięcia ostrożnia polnego w fazie kwitnienia, następuje wyrastanie bukietu bocznych odgałęzień pędów a z systemu korzeniowego licznych pędów odroślowych.

Odrosty korzeniowe ostrożnia są tym silniejsze, im wcześniej nastąpiło zakłócenie wzrostu (dzięki zapasom składników pokarmowych nie wykorzystanych do wytworzenia kwiatów) oraz im później jest zakłócany wzrost w drugiej połowie roku (intensywne gromadzenie składników pokarmowych na rok następny). Częste wykaszanie młodych roślin ostrożnia hamuje rozmnażanie wegetatywne i osłabia rozwój całej rośliny.  Jedną z metod walki z tym gatunkiem jest więc pielenie i stosowanie wsiewek. Wiosenne odchwaszczanie pielnikami przerywa rozwój ostrożnia. Rośliny  tworzą odrosty, nie kwytną i dzięki temu nie zużywają składników pokarmowych. Latem lub jesienią, gdy wsiewka  pozostaje na polu jako nawóz zielony, rozwój ostrożnia nie jest już zakłócany przez prace uprawowe i może on w zależności od stopnia zaciemnienia przez wsiewkę intensywnie gromadzić składniki pokarmowe.

Zwalaczenie chwastów
Mechaniczne zwalczanie chwastów polega głównie na wiosennym bronowaniu  broną zębową lub broną sprężynową, ale niestety zabiegi te nie niszczą ostrożnia, lecz tylko przerywają jego rozwój. Następny zabieg zwalczający bezpośrednio ostrożeń, polegający na wycinaniu, przeprowadza się najwcześniej w fazie strzelania zbóż w źdźbło. Jeszcze lepsze wyniki daje usuwanie ostrożnia w okresie tworzenia pąków kwiatowych. Jeśli nie można wykonać tego zabiegu, należy przynajmniej zapobiec rozsiewaniu się nasion przez usunięcie kwiatów w ciągu 10 dni od chwili ich otwarcia się. Stosowanie płodozmianu i siew wieloletnich roślin pastewnych tylko w pewnym stopniu hamuje występowanie ostrożnia.

Po zbiorze zbóż należy natychmiast wykonać podorywkę. Dodatkowo trzeba przeprowadzić „kurację odchwaszczającą”. Gdy ostrożeń osiągnie wysokość 5–10 cm, powinno się go zniszczyć zabiegiem uprawowym. Jeśli spodziewany jest silny rozwój ostrożnia ze względu na nawożenie lub przedplon, można wysiać poplon dobrze zacieniający glebę (rzodkiew oleista, gorczyca, facelia, wyka jara).

Mechaniczna walka z chwastami wieloletnimi jest bardzo trudna.  Najlepsze efekty uzyskuje się wówczas, gdy połączy się metody agrotechniczne z odpowiednim płodozmianem i zabiegami chemicznymi. Większość z preparatów chemicznych zwalcza ostrożeń tylko w fazie siewki lub też niszczy części starszych roślin. Ostrożeń polny posiada okresy krytycznej wrażliwości na określone zabiegi chwastobójcze, zarówno chemiczne, jak i mechaniczne. W związku z tym najskuteczniej jest zwalczyć go lub ograniczyć jego występowanie w takim właśnie okresie.

Źródło: "Farmer 05/2006



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 34.200.236.68
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.