• Na rzepak intensywnie nalatuje już śmietka kapuściana (odłowiono w żółtym naczyniu nawet 20 szt. /na dobę)
  • Konieczna jest lustracja plantacji w celu wyszacowania zagrożenia.
  • Po przekroczeniu przez szkodniki progu ekonomicznej szkodliwości warto rozważyć zabieg insektycydem.

Śmietka kapuściana to jeden z najgroźniejszych jesiennych szkodników rzepaku. Występuję co roku i od jej nasilenia czasem w dużej mierze zależy stopień przezimowania roślin jak i ogólna ich kondycja. Larwy tej muchówki bowiem żerują na systemie korzeniowym, drążąc liczne korytarze. Uszkodzenia takie odcinają przepływ wody i składników pokarmowych, są wrotami dla chorób grzybowych. Roślina jest przyhamowana we wzroście, często późną jesienią przebarwiona na fioletowo (objawy licznych niedoborów składników). Przy głębokich uszkodzeniach roślina jeszcze jesienią zamiera. Płytsze wżery natomiast potrafią się zabliźnić i w takiej sytuacji jeśli nie zakłócają wzrostu i rozwoju rośliny nie ma to większego wpływu na plon.

Doradcy z firmy PROCAM sygnalizacją masowe naloty śmietki kapuścianej na rzepak. W żółtych naczyniach odłowiono ponad 20 szt. muchówek na dobę. To bardzo dużo zważywszy, że progiem ekonomicznej szkodliwości śmietki kapuścianej jest w czasie obserwacji plantacji od września do listopada w fazie BBCH 15–19 stwierdzenie 1 śmietki w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni.

Próg zatem jest znacznie przekroczony i w takiej sytuacji zabieg insektycydem, przy tak intensywnych nalotach ma jak najbardziej sens. Decyzję jednak o zabiegu należy zawsze podejmować po indywidualnej lustracji plantacji rzepaku. Pomocne w tym będą żółte naczynia, które powinniśmy kontrolować codziennie, najlepiej o tej samej porze dnia. 

Odłowione muchówki w żółtym naczyniu Fot. PROCAM
Odłowione muchówki w żółtym naczyniu Fot. PROCAM

Jak zwalczać śmietkę kapuścianą?

Brak możliwości stosowania zapraw nasiennych zawierających neonikotynoidy (tiametoksam, chlotianidyna, imidachlopryd) może spowodować większe problemy z tym szkodnikiem w kolejnych sezonach. Śmietka była obecna co roku także na plantacjach, gdzie wysiano nasiona zaprawione tymi substancjami, ale zazwyczaj uszkodzenia były nie tak dotkliwe w skutkach. Sytuacja może w tym sezonie ponownie wymknąć się spod kontroli. 

Na plantacjach wysiewanych nasionami zaprawionymi dostępnymi zaprawami insektycydowymi takimi jak: Lumiposa 625 FS (cyjanotraniliprol) , Buteo Start (flupyradifuron) czy zaprawą biologiczną Integral Pro (Bacillus amyloliquefaciens), ryzyko uszkodzeń powinno być mniejsze. Należy mieć świadomość, że zaprawy te długo nie działają (do około 4.liścia) i jeśli jest taka potrzeba ochronę przed szkodnikami należy i tak wzmacniać przy użyciu insektycydów nalistnych.

Insektycydy na śmietkę - co można zastosować?

Niestety wybór jest skąpy. W przypadku śmietki kapuścianej jedynie większy sens ma zwalczanie masowych nalotów muchówek. Należy mieć świadomość, że nie będzie to w pełni skuteczne działanie, gdyż muchówka może przelatywać na znaczne odległości. Jednak trafienie w masowe naloty, zanim złożą one jaja ma największy sens. Zwalczanie bytujących na korzeniu larw jest trudne i praktycznie niemożliwe. 

Bo wycofaniu chloropiryfosu do jesiennego zwalczania szkodników jesiennych w rzepaku pozostały jedynie do dyspozycji perytroidy (deltametryna, lambda-cyhalotryna, alfa-cypermetryna) oraz acetamipryd. Przy obecnej pogodzie, zastosowanie pyretoroidów będzie nieskuteczne (pyretroidy działają poniżej 20 st. C). Acetamipryd owszem działa w szerszym zakresie temperatur, ale nie tak szybko jak chociażby wspomniany i wycofany chloropiryfos.

Obecnie do zwalczania śmietki mamy zarejestrowane jedynie preparaty oparte na deltametrynie (3 produkty: Delmetros 100SC, Koron 100 SC, Pilgro 100 SC) oraz 1 na acetamiprydzie (Los Ovados 200 SE). Jest także dostępna fabryczna mieszanina: acetamiprydu z lambda-cyhalotryną (Inazuma 130 WG) .Na rynku są również dostępne preparaty biologiczne, które mają za zadanie minimalizować skutki żerowania śmietki kapuścianej. Jest to np. preparat Delia STOP,  który stosuje się doglebowo przed siewem rzepaku lub po siewie, na rośliny będące najpóźniej w fazie 4 liścia.