Z uwagi na zmieniający się klimat nawet w miesiącach zimowych obserwujemy na roślinach rozwój chorób. Ich rozprzestrzenianiu sprzyjają chwasty jednoliścienne rosnące chociażby na miedzach czy w rowach melioracyjnych. Są one porażane przez te same grzyby patogeniczne co zboża uprawne, ale niechronione stanowią obfite źródło zarodników, roznoszonych po zasiewach ozimin. W tym roku z uwagi na jesienne deszcze i bardzo ciepły grudzień należy się liczyć ze szczególnym nasileniem porażenia i koniecznością wykonania zabiegu chemicznego wcześniej niż zwykle.

W końcu fazy krzewienia zboża narażone są na porażenie ze strony sprawców chorób podstawy źdźbła, głównie: łamliwości źdźbła zbóż, fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła i korzeni, zgorzeli podstawy źdźbła. Poza chorobami podstawy źdźbła na plantacjach widoczne są także choroby liści: mączniak prawdziwy zbóż i traw, na pszenicy septorioza liści pszenicy.

Minimalna temperatura

Przy doborze preparatu oprócz spektrum zwalczanych chorób trzeba zwrócić uwagę na wymagania substancji czynnych odnośnie temperatury powietrza co najmniej w momencie wykonywania oprysku. Dla substancji czynnych fungicydów przyjmuje się dość szeroki zakres – od 5 do 25°C. Nie oznacza to, że każda substancja czynna jest skuteczna już przy 5°C.

Większość fungicydów do właściwego działania potrzebuje wyższych temperatur, np. popularne triazole minimum 10-12°C. Oznacza to, że suma temperatur dnia i nocy, nieprzekraczająca temperatury minimalnej, musi utrzymywać się kilka dni po zabiegu, aby był on w pełni skuteczny. Za optimum dla większości fungicydów przyjmuje się 18-20°C. Mniejsze wymagania co do temperatury mają preparaty kontaktowe i o działaniu wgłębnym. W wypadku preparatów systemicznych wymagania termiczne zawartych w nich substancji czynnych są wyższe. Jako dolną granicę temperatury stosowania morfoliny, imidazoli i quinozololin należy przyjąć 5°C, strobiluryn 10°C, triazoli 10-12°C. Przy temperaturze poniżej 5°C nie powinno aplikować się tych środków.

Morfoliny od 5 st. C

Przy wczesnowiosennych opryskach średnia temperatura dobowa bywa często jeszcze niska. W takim wypadku bezpieczniej jest sięgnąć po substancje, które okażą się skuteczne w niższych temperaturach. Przy 5°C radzą sobie morfoliny, np. substancja czynna (s.cz.) fenpropidyna, która zadziała m.in. przeciwko mączniakowi. Oparte są na niej np. takie preparaty, jak: Leander 750 EC, Lotus Top 140 EC, Tern Turbo 750 EC czy gotowa mieszanina fabryczna fenpropidyny z epoksykonazolem, np.: Lotus Top 140 EC. Z powodzeniem można sięgnąć po trójskładnikową mieszaninę fabryczną: fenpropidyny, tebukonazolu oraz prochlorazu w preparatach Artemis 450 EC i District 450 EC – mamy tu bowiem dwie substancje czynne z grupy morfolin (fenpropidyna) i imidazoli (prochloraz), które można stosować w niższych temperaturach. Do grupy morfolin należy także s.cz. fenpropimorf, która występuje w gotowych mieszaninach fabrycznych łącznie z metrafenonem i epoksykonazolem, np. w fungicydach Capalo 337,5 SE, Juwel TT 483 SE, Palazzo, Tocata, które działają na choroby podsuszkowe.

Imidazole w niskich temperaturach

Z kolei wspomniany prochloraz z grupy imidazoli, który także może być stosowany w niższych temperaturach, jest s.cz. występującą m.in. w preparatach: Amon 450 EC, Atak 450 EC, Mirage 450 EC, Mondatak 450 EC, Parys 450 EC, Prima Duo 450 EC, Princess 450 EC, Prokarb 450 EC, Promax 450 EC, Spector 450 EC. Jest też składnikiem gotowych mieszanin trójskładnikowych, które można podać w chłodniejszych warunkach, np. preparatów Artemis 450 EC i District 450 EC, które zawierają: prochloraz, fenpropidynę oraz tebukonazol. Zadziałać można także dwuskładnikowymi mieszaninami fabrycznymi opartymi na prochlorazie i fenpropidynie, np. Fossa 633 EC, Glora 633 EC.

Quinozololiny i ketoaminy

Również substancja czynna proquinazid z grupy quinozololin poradzi sobie w temperaturze 5°C. Na bazie tej substancji zarejestrowane są np. preparaty: Bastion 200 EC, Halny 200 EC, Mongur 200 EC, Prokonazid 200 EC, Prozid 200 EC, Talius 200 EC, Tarot 200 EC, Vima-Proquinazid. Wykorzystać można mieszaniny fabryczne proquinazidu z prochlorazem i tebukonazolu – taki skład reprezentują: Arbiter 520 EC, Vareon 520 EC, Wirtuoz 520 EC. Ponadto sprawdzi się także spiroksamina należąca do ketoamin. Ta s.cz. jest składnikiem gotowych mieszanin np. w preparatach: Boogie Xpro 400 EC, Input 460 EC, Kroton, Proline Max 460 EC, Thesorus 460 EC (spiroksamina, protiokonazol), Falcon 460 EC (spiroksamina, tebukonazol, triadimenol), Hutton, Soligor 425 EC (spiroksamina, protiokonazol, tebukonazol), Input Triple (spiroksamina, protiokonazol, proquinazid).

Aby zabieg był bardziej skuteczny, przy stosowaniu mieszanin substancji czynnych różnych grup chemicznych, których zadaniem jest zwalczanie jak największego spektrum chorób, temperatury nie powinny być niższe niż 5-6°C, nawet z dodatkiem którejś z wymienionych substancji. Przy niższej temperaturze skuteczność ochrony może być obniżona. Zabieg powinniśmy przeprowadzać na rośliny suche i najlepiej w pochmurne dni (nie w pełnym słońcu).