PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zboża jare pod parasolem

Zboża jare pod parasolem

Okres wegetacji zbóż jarych jest stosunkowo krótki. Wystarczająco jednak długi, aby grzyby zdołały na nich przejść pełny cykl rozwojowy. Dlatego nie są wolne od wywoływanych przez nie chorób. Szczególnie atakowany jest jęczmień jary.



Zboże to często bowiem uprawiane jest na przemian z pszenicą. Przy takiej monotonii gatunkowej, trudno się dziwić rosnącemu zagrożeniu ze strony chorób. Presję zwiększa także przyorywanie rozdrobnionej słomy, będącej znakomitym środowiskiem dla rozwoju grzybów patogenicznych.

W warunkach nieuregulowanego odczynu gleby znajdują one szczególnie korzystne środowisko do rozwoju. Szereg gatunków mikroorganizmów saprofitycznych nie jest w stanie wytrzymać niskiego pH gleby i ginie. Tymczasem w normalnych warunkach znaczna ich część oddziałuje antagonistycznie na grzyby patogeniczne i redukuje liczebność ich populacji. Przyczyny nasilającej się presji grzybów w jęczmieniu jarym należy się także dopatrywać w ogromnej plastyczności genetycznej tych prostych agresorów.

Szybko i z łatwością tworzą rasy odporne na stosowane wobec nich substancje aktywne. Zatem kto nie dokonuje ich rotacji w kolejnych latach i trwa przy raz wybranych, ten sam sprowadza na siebie kłopoty.

Pierwszym elementem z całego zestawu zabiegów ochronnych jest wybór odmiany.

Zaglądając w zestawienia zalecanych odmian na podstawie PDOiR, łatwo wyłowić te najlepiej plonujące w danym województwie. Plon jest dobrym miernikiem przydatności rolniczej odmiany, ponieważ odzwierciedla nie tylko genetyczny potencjał plonowania, ale także efekt oddziaływania innych cech, jak np. tolerancja na zakwaszenie gleby, wyleganie czy wreszcie odporność na choroby grzybowe.

Bardzo ważną rolę w zapobieganiu wystąpienia chorób odgrywa norma wysiewu.

Nie powinna być wyższa od zalecanej przez hodowcę. Tylko przy spełnieniu tego warunku, wyrosły łan będzie się charakteryzował dużą przewiewnością, przez co jest mniej narażony na infekcje grzybowe.

Pomijam w tym miejscu zagadnienie struktury łanu, jego wydajności fotosyntetycznej związanej z bardziej równomiernym nasłonecznieniem, cechami anatomicznymi roślin - grubszymi, sztywniejszymi źdźbłami, a więc i mniej podatnymi na wyleganie. Nie zająknę się także nad potrzebą (koniecznością) korzystania z nasion o znanym pochodzeniu i potwierdzonej stosownym dokumentem przydatności siewnej.

Kolejnym elementem jest precyzyjne zaprawienie nasion przed siewem. Rezygnacja z tego zabiegu jest absolutnie nieopłacalna.

Ten sposób ochrony chemicznej wciąż pozostaje najtańszym, a równocześnie jedynym skutecznym wobec chorób przenoszących się z materiałem siewnym, jak np. głownie.

Zwalczanie chorób grzybowych w trakcie wegetacji zbóż jarych w zasadzie opiera się na jednym zabiegu wykonywanym w fazie od końca strzelania w źdźbło do początku fazy kłoszenia (BBCH 37-51).

Jeden zabieg dobrze dobranym preparatem lub odpowiednią mieszaniną jest w stanie zabezpieczyć łan przed głównymi chorobami pod warunkiem jednak, że przebieg warunków pogodowych nie będzie sprzyjał rozwojowi grzybów chorobotwórczych.

W gospodarstwach typowo zbożowych należy się jednak liczyć z tym, że mączniak prawdziwy i plamistość siatkowa będą atakowały rośliny praktycznie przez cały okres wegetacji. W niektóre lata już nawet w fazie krzewienia mogą wystąpić w dużym nasileniu i negatywnie wpłynąć na plon. Dlatego bardzo ważna jest lustracja pól od wschodów roślin i w momencie, kiedy zostaną przekroczone wartości progowe chorób, wykonać zabieg. W takim przypadku konieczne może się okazać wykonanie dwóch zabiegów fungicydowych.

Pierwszy w fazie 1 kolanka, a drugi po 3-4 tygodniach od pierwszego zabiegu.

Rynchosporioza zbóż

Choroba notowana jest głównie na jęczmieniu.

Rozwija się dobrze w warunkach chłodnej i wilgotnej pogody. Straty w plonie ziarna mogą dochodzić do 30 proc. W warunkach umiarkowanego jej nasilenia wynoszą do 10 proc. Progi szkodliwości dla jęczmienia:

na początku fazy strzelania w źdźbło - 10 proc. liści z objawami porażenia, pod koniec strzelania w źdźbło - 15 proc. Grzyb atakuje liście i pochwy liściowe.

Uszkodzenia mają postać biało-szarych, soczewkowatych lub eliptycznych plam o długości od 0,5 do 2 cm. Charakterystycznym objawem są brunatne, często ząbkowane obwódki. Najgroźniejsze jest porażenie nasady liści, ponieważ prowadzi do przedwczesnego obumierania całych blaszek. Najczęściej i najsilniej infekowane są dolne liście, ale może też dojść do porażenia liścia flagowego i kłosów.

Rozwojowi choroby sprzyja temperatura 10-20oC, wilgotność na poziomie około 80 proc. oraz obfite i częste opady deszczu.

Czas inkubacji w temperaturze 15oC - 13 dni.

Plamistość siatkowa jęczmienia

Choroba występuje powszechnie we wszystkich rejonach uprawy jęczmienia.

Największe szkody występują w latach o dużej ilości opadów. Straty w plonie ziarna mogą dochodzić do 25 proc., szczególnie przy wysokiej wilgotności powietrza w połączeniu z wysokimi temperaturami, silnym nasłonecznieniem i wiatrami.

Próg szkodliwości: w stadium 1-kolanka to 20 proc. roślin ze śladami porażenia.

Grzyb atakuje rośliny we wszystkich fazach rozwojowych, poczynając od stadium kiełka po pełną dojrzałość. Patogen poraża głównie liście i pochwy liściowe, ale może również występować na źdźbłach i kłosach.

Objawy są zwykle dostrzegalne dopiero w fazie strzelania w źdźbło. Choroba jest trudna do rozpoznania ze względu na dwa odmienne typy objawów: siatka (net) lub plama (spot). Typ net ma postać nieregularnych brązowych plam o siatkowatym wzorze, otoczonych rozjaśnioną tkanką.

Typ spot to długie, owalne, brązowe nekrotyczne plamy.

Mączniak prawdziwy zbóż i traw

Jedna z groźniejszych chorób liści pszenicy i jęczmienia. Redukcja plonu może wynosić 5-20 proc., a w latach epidemicznego wystąpienia choroby straty plonu ziarna dochodzą do 40 proc. Pierwsze objawy to biały, mączysty nalot na liściach (grzybnia z zarodnikami konidialnymi). W miarę rozwoju choroby patogen opanowuje coraz większą powierzchnię liści, pochwy liściowe, źdźbła oraz kłosy. Na roślinach starszych nalot staje się bardziej zbity, wojłokowaty i ciemnieje.

Próg szkodliwości dla pszenicy:

w fazie krzewienia wynosi 50-70 proc. roślin z pierwszymi objawami porażenia, w fazie strzelania w źdźbło 10 proc. źdźbeł z objawami choroby, w fazie kłoszenia 5-10 proc. źdźbeł porażonych, przy czym pierwsze objawy występują na liściu flagowym i kłosie.

Fuzarioza kłosów zbóż

Choroba stanowi duże zagrożenie dla wszystkich zbóż, szczególnie dla pszenicy.

Może powodować znaczne straty plonu ziarna (5-60 proc.), poprzez obniżenie masy 1000 sztuk. Przyczynia się również do pogorszenia jego jakości.

Ziarno porażone przez niektóre gatunki z rodzaju Fusarium może zawierać silnie trujące dla ludzi i zwierząt mikotoksyny.

Najgroźniejsze jest porażenie roślin w fazie kwitnienia i na początku dojrzałości mlecznej ziarna. Plewy niektórych kłosków, a czasem całego kłosa, żółkną. Przy wczesnym porażeniu chorobę można pomylić z białymi kłosami spowodowanymi występowaniem chorób podsuszkowych. Przy wysokiej wilgotności kłosy pokrywają się białym lub pomarańczowo-różowym nalotem.

W nalocie mogą tworzyć się też poduszeczkowate, widoczne gołym okiem, pomarańczowe lub łososiowe sporodochia (skupienia trzonków z zarodnikami konidialnymi). Porażeniu ulegają również ziarniaki. Jeśli ich infekcja nastąpi wcześnie, to są one zdrobniałe, pomarszczone i różowo zabarwione.

Przy późniejszej infekcji normalnie wykształcone ziarno również może być zainfekowane przez te grzyby.

Według zaleceń IOR, skuteczne zwalczanie może być przeprowadzone tylko na podstawie sygnalizacji. Oprysk należy wykonać w ciągu 2-3 dni, od momentu publikacji ostrzeżenia przed wystąpieniem choroby.

Rdza brunatna

Jedna z najpowszechniej spotykanych chorób zbóż.

Próg szkodliwości dla pszenicy:

w fazie krzewienia 10-15 proc. liści z objawami porażenia, w fazie strzelania w źdźbło 10 proc. źdźbeł, w fazie kłoszenia - gdy objawy pojawią się na liściu flagowym.

Optymalne warunki dla infekcji to temperatura 10-15oC i wilgotność powietrza 70-90 proc. Pierwsze objawy widoczne są na górnej stronie blaszki liściowej w postaci rozsianych po całej powierzchni liścia owalnych lub prawie okrągłych, brunatno-rdzawych skupień zarodników. Z czasem rozrastają się one. Liście żółkną, zasychają i zamierają.

Rdza źdźbłowa zbóż i traw

Występuje na wszystkich gatunkach zbóż.

Duże nasilenie choroby w fazie kwitnienia powoduje największe straty, prowadzące do zamierania roślin przed wykształceniem ziarna. W latach epidemii straty mogą dochodzić nawet do 50-80 plonu ziarna.

Objawy pojawiają się na źdźbłach oraz rzadziej na pochwach liściowych. Są to rdzawe, podłużne, poduszeczkowate skupienia zarodników. Patogen powoduje silne pękanie skórki. Grzyb charakteryzuje się zdolnością niezwykle szybkiego rozprzestrzeniania.

Jego rozwojowi sprzyjają umiarkowane temperatury i wysoka wilgotność powietrza.

Septorioza liści pszenicy

Choroba występuje powszechnie na pszenicy, rzadziej na innych zbożach. Największe szkody powodują w latach o dużej wilgotności. Straty plonu ziarna do 25 proc. Objawy na liściach pszenicy mogą wystąpić w każdym stadium rozwojowym.

Są to żółto-zielone, później brunatne plamy, które przybierają kształt zbliżony do soczewkowatego. Często mają chlorotyczną obwódkę. Wraz z rozwojem procesu chorobowego przeważnie stają się one jasnobrunatne, zlewają się i mogą obejmować także pochwy liściowe. Z porażonych liści patogen przenosi się na kłosy i dokonuje infekcji plew (septorioza plew). Rozwojowi grzybów wywołujących tę chorobę sprzyja wysoka wilgotność powietrza.

Septorioza paskowana liści pszenicy

Obecnie choroba ta zyskuje na znaczeniu.

Straty w plonie ziarna mogą wynosić 5-25 proc. Próg szkodliwości dla pszenicy pod koniec fazy strzelania w źdźbło lub na początku fazy kłoszenia wynosi 5-10 proc. liści z objawami choroby.

Pierwsze objawy mogą być już widoczne w fazie krzewienia. Grzyb poraża głównie liście, ale zainfekowane mogą być również pochwy liściowe i źdźbła. Na dolnych liściach obserwuje się owalne albo wydłużone, jasnozielone plamy, które później stają się jasnobrunatne. Brak jest ostrego odgraniczenia plam od zdrowej tkanki. Choroba przenosi się z dolnych liści na górne. Na starszych roślinach plamy mają często kształt nieregularnych prostokątów (stąd nazwa septorioza paskowana), a przy silnym porażeniu blaszki liściowej nekroza może obejmować znaczą część liścia. Grzyb tworzy liczne piknidia, które są rozmieszczone rzędami równolegle do nerwów liści. W początkowych fazach choroby jej objawy można pomylić z symptomami septoriozy plew na liściach (plamy ciemniejsze, piknidia rozrzucone po całej powierzchni plamy).

W odróżnieniu od septoriozy plew rzadko dochodzi do porażenia kłosa.

W łanie, patogen rozprzestrzenia się z kroplami deszczu, dlatego ma duże wymagania co do pogody. Rozwija się w szerokim zakresie temperatur - optimum wynosi 22-25oC i przy wysokiej wilgotność powietrza. Do wywołania infekcji potrzebuje długiego okresu wysokiej wilgotności powietrza (20 godzin).

Czas inkubacji w temp. 15oC wynosi 20 dni.

Septorioza plew pszenicy

Choroba liści i kłosów pszenicy i pszenżyta, rzadziej jęczmienia. W lata wilgotne może powodować duże obniżenie plonu do 60 proc. Średnio ocenia się je na kilka do kilkunastu procent.

Próg szkodliwości dla pszenicy:

w fazie grubienia pochwy liściowej liścia flagowego do końca kwitnienia - 1 piknidium na liść, pod koniec strzelania w źdźbło lub na początku kłoszenia 10-15 proc. górnych liści z objawami porażenia.

Symptomy septoriozy plew mogą być widoczne na wszystkich organach, jednak najbardziej charakterystyczne zmiany występują na plewach. Zmiany chorobowe na liściach, które mają później duży wpływ na stopień porażenia plew, opisano w części poświęconej septoriozie liści.

Po wykłoszeniu na plewach widoczne są brązowe lub brunatnofioletowe plamy na brzegach plew. W miarę rozwoju choroby brzegi i końce plew zamierają.

W okresie dojrzewania pszenicy na porażonych częściach plew widoczne są czarne punkty - piknidia grzyba.

Brunatne plamy występują również na osadce kłosowej i na dokłosiu. Ziarno pochodzące z chorych roślin, a zwłaszcza porażonych kłosów jest niedorozwinięte.

Z plew lub osadki kłosowej grzyb może przerastać do okrywy owocowo- -nasiennej ziarna. Symptomy choroby na kłosach mogą być mylone z tymi, które powodują sprawcy fuzariozy i brunatnej plamistości liści.

Czynnikiem warunkującym wystąpienie infekcji jest duża wilgotność powietrza.

Porażeniu roślin sprzyjają temperatury 22-24oC; okres inkubacji wynosi 7-14 dni. Do wywołania infekcji wystarczą tylko 3 godziny okresu wysokiej wilgotności.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 35.175.191.36
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.