- Cele redukcyjne mają być realizowane przez Wspólną Politykę Rolną i zmiany prawodawstwa unijnego. Obecnie mamy dyrektywę ( od redakcji: 2009/128) dotyczącą zrównoważonego stosowania pestycydów i w marcu Komisja ma plan przedstawić projekt nowych przepisów w tym zakresie – mówiła podczas 62.Sesji Naukowej Instytutu Ochrony Roślin PIB Nina Dobrzyńska, dyrektor Departamentu Hodowli Roślin i Ochrony Roślin w resorcie rolnictwa. Zdaje się, że to po raz pierwszy, kiedy wypowiedziała się w ten sposób, że redukcja stosowania środków ochrony roślin będzie odbywać się dwutorowo.

Slajd N. Dobrzyńskiej z Sesji IOR
Slajd N. Dobrzyńskiej z Sesji IOR

Dwutorowa redukcja stosowania środków ochrony roślin

Możliwe scenariusze przedstawiła na slajdzie poniżej i podkreśliła, że Komisja skłania się ku rozporządzeniu.

Slajd N. Dobrzyńskiej z Sesji IOR
Slajd N. Dobrzyńskiej z Sesji IOR

Jaka jest różnica między tymi scenariuszami? – Dyrektywa wymaga przeniesienia do prawa krajowego i pokazuje kierunek, a nie określa działań jakie mamy wykonywać na drodze do realizacji. A rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio – wyjaśniła i kolejny raz wskazała, że mówi się o rozporządzeniu.

Slajd N. Dobrzyńskiej z Sesji IOR
Slajd N. Dobrzyńskiej z Sesji IOR


Temat dodatkowych obostrzeń w zakresie wykorzystania śor już wcześniej wypłyną w zagranicznych mediach. Kilka dni przed sesją IOR-PIB cytowaliśmy informacje za agrarheute.com, wskazujące, że Komisja Europejska pracuje nad przepisami dotyczącymi większej kontroli nad zużyciem pestycydów.

To wprost wyjaśniałoby wypowiedź Niny Dobrzyńskiej o dwutorowości redukcji stosowania śor w UE. W pierwszym przypadku poprzez Wspólną Politykę Rolną i realizację Krajowego Planu Strategicznego, zaś w drugim za pomocą zmiany przepisów unijnych.

Janusz Wojciechowski pytany o projekt nowego rozporządzenia, za pośrednictwem swojego profilu na Twitterze uspokajał: „nic się nie zmieniło w tym zakresie. Żaden dodatkowy dokument nie został przyjęty przez kolegium komisarzy KE.”

Dopytując o szczegóły i projekt nowego rozporządzenia dowiadujemy się, że w najbliższym czasie zostanie opublikowane rozporządzenie dotyczące wdrożenia celów redukcyjnych.

- Rolnicy nie będą podlegali obowiązkowym ograniczeniom zakupu lub użycia środków ochrony roślin. Ogólny cel redukcji o 50% do 2030 roku na szczeblu UE został przyjęty w strategii „Od pola do stołu” i Komisja Europejska w najbliższym czasie opublikuje projekt rozporządzenia, który określi zobowiązania Państw Członkowskich dla wdrożenia tego celu na poziomie krajowym. Dlatego też każde państwo powinno już teraz maksymalnie wykorzystać środki dostępne w ramach Planu Strategicznego dla WPR, żeby zachęcić rolników do przechodzenia na mniej intensywny model produkcji – odpowiedział redakcji farmer.pl Zespół Janusza Wojciechowskiego w Komisji Europejskiej.

Co zawiera projekt rozporządzenia o redukcji śor?

Redakcja farmer.pl dotarła nieoficjalnie do projektu tego rozporządzenia, bo w takiej formie najpewniej będą realizowane te zamierzone cele. Chociaż mówi się, że one są jeszcze negocjowane poprzez poszczególne kraje Unii. Polskę też. Tytuł projektu brzmi: „Propozycja dla Rozporządzania Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin i uchylenia dyrektywy 2009/128/WE”.

Oto kilka cytatów z dokumentów, do których dotarliśmy, które uzasadniają wprowadzenie planowanych zmian: „ Audyty, misje informacyjne i sprawozdania przeprowadzane przez Komisję, Badanie Biura Analiz Parlamentu Europejskiego dotyczące wdrażania Dyrektywa w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów (SUD) oraz niedawny raport Europejskiego Trybunał Obrachunkowy ds. środków ochrony roślin wskazuje na uchybienia w wdrożenie, stosowaniu i egzekwowaniu SUD, która jest niewystarczająca aby osiągnąć swój ogólny cel. Ponadto liczne petycje, inicjatywy obywateli Europy dotyczące stosowania pestycydów pokazują rosnące obawy społeczne. Informacje zwrotne otrzymane podczas konsultacji publicznych na temat oceny Komisji i wstępna ocena skutków wskazały na poważne braki wdrożenia SUD w niektórych państwach członkowskich i wezwano Komisję do tego, aby wprowadzić surowsze przepisy, na przykład w formie rozporządzenia na poziomie UE, aby zwiększyć spójność i mieć bardziej wiążący wpływ na polityki w poszczególnych państwach członkowskich.”.

Szukasz środków ochrony roślin? Sprawdź oferty w portalu Giełda Rolna! 

Jak czytamy dalej: „Rozporządzenie w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin (SUR) ma na celu: zastąpić SUD w regulacji stosowania pestycydów i lepiej dostosować się do celów Europejskiego Zielonego Ładu i strategii „Od pola do stołu”. Ma na celu zmniejszenie ryzyka i wpływu stosowania pestycydów na zdrowie człowieka i środowisko poprzez: osiągnięcie celów redukcji pestycydów zawartych w strategii od pola do stołu, promowanie stosowania Integrowanej Ochrony Roślin (IPM) i alternatyw dla chemicznych pestycydów.”

Rozpatrywanych jest kilka wariantów strategicznych, które zostały ocenione w odniesieniu do prawdopodobnego scenariusza bazowego.

Unijne cele na 2030 r. w zakresie redukcji chemicznych środków ochrony roślin zapisane w projekcie „Do … [OP: proszę wstawić datę – 6 miesięcy po dacie zastosowania tego rozporządzenia] każde państwo członkowskie przyjmuje cele krajowe w swoim ustawodawstwie krajowym osiągnięcie do 2030 r. redukcji ustalonej zgodnie z niniejszym artykułem od poziomu bazowego - okres średniej z lat 2015, 2016 i 2017: a) stosowanie chemicznych środków ochrony roślin i ryzyko związane z nimi; b) stosowanie bardziej niebezpiecznych środków ochrony roślin. Te dwa krajowe cele w zakresie redukcji są dalej określane jako „dwa krajowe cele redukcyjne do roku 2030”.”

Poza tym „dwa krajowe cele redukcji na rok 2030 stają się wiążące dla państw członkowskich z dniem najwcześniejsza z następujących dat: w dniu … [OP: proszę wstawić datę – 18 miesięcy po dacie rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia] lub w dniu ich opublikowania w krajowym planie strategicznym państwa członkowskiego” – czytamy w projekcie rozporządzenia. – „Państwo członkowskie może ustalić cele krajowe, które są niższe niż 50%, ale nie niższe niż 45%, jeżeli może wykazać, że wybrany poziom jest uzasadniony jednym lub kilkoma następujące czynniki: (a) zmiana lub oczekiwana zmiana między 2017 a 2030 r. w profilu agrofagów, takich jak nowe agrofagi lub zmieniający się status odporności na agrofagi; b) wzrost lub spodziewany wzrost w latach 2017–2030 w stosowaniu środków ochrony roślin w celu spełnienia wymagań dotyczących kontroli gatunki inwazyjne” – wynika z projektu. Co ciekawe: „Redukcje w paragrafach 6 (5% redukcji) i 7 (redukcja ze względu na historyczny postęp) mogą być skumulowane. Jednak w żadnym przypadku żaden z dwóch krajowych celów redukcyjnych 2030 r. nie może być niższy niż 25%.” Dodatkowo:” Jeżeli państwo członkowskie nie przyjmie celu w ciągu dwunastu miesięcy od dnia stosowania niniejszego rozporządzenia uznaje się, że cel redukcji o 50% ma zastosowanie do tego państwa członkowskiego za dwa krajowe cele redukcji emisji do 2030 r.”

Przypominamy, że na razie jest to projekt rozporządzenia, a my będziemy się temu tematowi bacznie przyglądać, wyjaśniać i informować Państwa na bieżąco.

Zużycie stosowania pestycydów raportowane co roku?

Jednocześnie serwis agrarheute.com, ponownie odniósł się do proponowanych rozwiązań. - UE chce zmniejszyć o połowę zużycie pestycydów chemicznych do 2030 roku. Ten cel ma teraz stać się prawnie wiążący. W związku z tym Komisja proponuje, aby kraje UE zgłaszały ilości zużytych środków ochrony roślin co rok, a nie co pięć lat. Dane powinny pochodzić z ewidencji obowiązkowej dla każdego użytkownika – podał agrarheute.com. Dalej wskazuje, że bez tych danych nie można ocenić, czy cele strategii od pola do stołu zostały osiągnięte. Poza tym, kraje członkowskie powinny zgłosić, czy zbliżają się do celu redukcyjnego. Jako podstawę porównawczą w przypadku ochrony roślin powinno posłużyć średnie zużycie za lata 2015-2017. Jak napisano, wartość docelową redukcji można zmniejszyć, jeśli: zmienia się profil szkodnika, gatunki inwazyjne odgrywają większą rolę lub przedstawiono dowód, że wydatki zostały już obniżone w poprzednich latach.

- Możliwości te powinny mieć efekt kumulacyjny, tj. sumować się. Powinny jednak być w stanie obniżyć krajowy cel redukcyjny maksymalnie do 25 procent – podano.

- Komisja Europejska przedstawiła w lutym 2021 r. propozycję rozporządzenia w sprawie statystyki nakładów i produktów rolnych (SAIO). Ma on na celu zobowiązanie krajów UE do przesyłania corocznych informacji o stosowaniu środków ochrony roślin do Eurostat. Zdaniem dyrektor generalnej UE Sandry Galliny, podlegającej komisarz Stelli Kyriakides, Komisja chce zrewidować dyrektywę UE w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin lub wydać nową dyrektywę lub rozporządzenie. Jej zdaniem konieczna jest bardziej wiążąca podstawa prawna dla celów redukcyjnych. Komisja Europejska zamierza przedstawić swoją propozycję w marcu. Gdyby dyrektywa stała się rozporządzeniem, byłaby bezpośrednio stosowana we wszystkich państwach członkowskich UE – podano agrarheute.com .