Rzepak ozimy w naszym kraju najczęściej wysiewany jest po zbożach, stąd też bardzo często pojawiają się w bardzo dużych ilościach samosiewy zbóż, np. pszenicy, pszenżyta, które traktowane są w uprawie rzepaku jako chwasty jednoliścienne. Ponadto częstymi problemami na plantacjach rzepaku mogą być: miotła zbożowa oraz występujący lokalnie wyczyniec polny czy placowo wiechlina roczna i perz właściwy.

Chwasty jednoliścienne znacznie szybciej rosną i zdecydowanie lepiej radzą sobie nawet podczas krótkotrwałej suszy czy spadków temperatury w okresie początku wegetacji w porównaniu do roślin rzepaku. Dlatego warto wprowadzić odpowiednią strategię regulacji zachwaszczenia tych gatunków na plantacji rzepaku.

Kiedy zwalczać chwasty jednoliścienne?

Pierwszy termin, w którym plantatorzy najczęściej decydują się na zabieg herbicydowy (dotyczący głównie samosiewów zbóż i miotły zbożowej), to okres jesienny. Przy niewielkiej presji ze strony tych gatunków rolnicy stosują zazwyczaj powschodowo typowe s.cz. herbicydów zwalczające zarówno gatunki jednoliścienne, jak i dwuliścienne (np. propyzamid, metazachlor, dimetachlor). Natomiast przy bardzo silnym zachwaszczeniu plantatorzy decydują się na zastosowanie graminicydów, czyli środków przeznaczonych tylko do zwalczania chwastów jednoliściennych. Dotyczy to głównie plantacji, na których presja samosiewów zbóż i pozostałych chwastów jednoliściennych była bardzo silna i praktycznie uniemożliwiała prawidłowy wzrost i rozwój rzepaku ozimego.

Drugim terminem, w którym można wykonać zabieg ograniczający występowanie samosiewów zbóż i chwastów jednoliściennych, jest okres wczesnowiosenny.

To tak naprawdę ostatni dzwonek, jeżeli chodzi o samosiewy zbóż, natomiast w odniesieniu do innych gatunków jednoliściennych, takich jak miotła zbożowa, wyczyniec polny, wiechlina roczna czy perz właściwy, jest to termin jak najbardziej dopuszczalny i bardzo często stosowany przez plantatorów rzepaku.

Jak skutecznie chronić rzepak ozimy w okresie wczesnowiosennym?

Najlepsze efekty w zwalczaniu samosiewów zbóż oraz pozostałych jednoliściennych (rocznych i wieloletnich) możemy uzyskać po zastosowaniu grupy herbicydów zwanej graminicydami, które ograniczają jedynie gatunki jednoliścienne. Aby środki te spełniły swoją rolę, muszą być aplikowane w odpowiednim terminie, a mianowicie od momentu ruszenia wegetacji aż do początku wzrostu pędu głównego rzepaku ozimego (czasami do fazy wytworzenia pąków kwiatowych). Zadowalający efekt działania graminicydów widoczny jest przeważnie po upływie 2-3 tygodni od momentu aplikacji. Czasami efekt chwastobójczy może być widoczny dopiero po upływie 4-5 tygodni, co jest najczęściej związane z wystąpieniem niesprzyjających warunków termicznych (utrzymywanie się niskich temperatur po aplikacji graminicydu), jednak nie wpływa istotnie na skuteczność chwastobójczą zastosowanych preparatów.

Jaki asortyment jest do dyspozycji?

Do dyspozycji plantator ma kilka s.cz. graminicydów, tj. propachizafop, cykloksydym, fluazyfop-p-butylowy, chizalafop-p-etylowy, chizalafop-p-tefurylowy czy kletodym.

Propachizafop

Związk z grupy pochodnych kwasów arylofenoksypropionowych. Hamuje działanie karboksylazy acetylokoenzymu A, enzymu biorącego udział w powstawaniu kwasów tłuszczowych. Działa układowo, pobierany jest przez liście, a następnie przemieszczany do korzeni i rozłogów chwastów jednoliściennych, powodując ich zahamowanie wzrostu i rozwoju. Efekt działania środka widoczny jest już po upływie 3 dni od momentu wykonania zabiegu. Widoczne objawy działania to żółknięcie, a następnie zamieranie najmłodszych liści gatunków chwastów wrażliwych, takich jak chwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, perz właściwy, samosiewy zbóż, włośnica sina, włośnica zielona, wyczyniec polny, życice. Przykładowe graminicydy: Agil-S 100 EC, Aria 100 EC, Bosiak 100 EC, Vima-Propachizafop, Zetrola 100 EC.

Cykloksydym

Związek z grupy cykloheksanodionów. Hamuje proces mitozy oraz syntezę kwasów tłuszczowych poprzez zablokowanie działania karboksylazy acetylo-CoA. Działa układowo, pobierany jest przez liście, a następnie przemieszczany do korzeni i rozłogów chwastów, powodując zahamowanie wzrostu i rozwoju. Efektem działania są czerwone i żółte przebarwienia, zahamowanie wzrostu, następnie całkowita chloroza, nekroza i zasychanie liści. Temperatura minimalna działania cykloksydymu to 5-8°C, optymalna 15-25°C, maksymalna 25°C. Pierwsze objawy widoczne są po 4-5 dniach od momentu wykonania zabiegu, natomiast całkowite zniszczenie następuje po upływie 3-6 tygodni. Chwasty wrażliwe to: chwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, perz właściwy, stokłosy, samosiewy zbóż, wiechlina roczna, włośnice, wyczyniec polny, życice. Przykładowe graminicydy: Focus Ultra 100 EC.

Fluazyfop-P butylu

Związek z grupy arylofenoksykwasów (inhibitorów karboksylazy acetylokoenzymu A), powoduje zahamowanie procesu biosyntezy lipidów. Działa układowo, pobierany jest przez liście, a następnie przemieszczany do korzeni i rozłogów chwastów, powodując zahamowanie ich wzrostu i rozwoju. Zamieranie chwastów widoczne jest po upływie 2-3 tygodni od momentu opryskiwania. Wysoka temperatura i wilgotna gleba przyspieszają działanie tej substancji. Natomiast niska temperatura może opóźnić działanie, ale nie obniża jej skuteczności. Pojawienie się opadu deszczu w godzinę po zabiegu nie obniża skuteczności jego działania. Termin stosowania na wiosnę – tuż po ruszeniu wegetacji (BBCH 30), nie później jednak jak do fazy wytworzenia pąków kwiatowych, ale przed ich rozwinięciem (BBCH 50). Chwasty wrażliwe to: owies głuchy, chwastnica jednostronna, samosiewy zbóż, miotła zbożowa, wyczyniec polny, włośnica zielona, życica wielokwiatowa, perz właściwy. Przykładowe graminicydy: Akapit 125 EC, Balatella Forte 150 EC, Frequent, Fusilade Forte 150 EC, Privium 125 EC, Trivko.

Chizalofop-P etylu

To związek z grupy pochodnych kwasu arylofenoksypropionowego. Blokuje działanie karboksylazy acetylo-CoA (ACCaza), enzymu uczestniczącego w syntezie lipidów. Działa układowo, pobierany jest przez liście, a następnie przemieszczany do korzeni i rozłogów chwastów, powodując zahamowanie ich wzrostu i rozwoju. Działanie tej substancji na chwasty objawia się żółknięciem, a następnie zasychaniem najmłodszych liści. Pierwsze objawy widoczne są już po kilku godzinach od zabiegu, w dalszej kolejności dochodzi do zahamowania wzrostu pędów i korzeni. Chlorozy i nekrozy pojawiają się 1-3 tygodnie po wykonaniu zabiegu. Na starszych liściach często pojawiają się czerwono-pomarańczowe przebarwienia. Pełny efekt działania chwastobójczego widoczny jest po upływie 14-21 dni. Chłodna i bezdeszczowa pogoda opóźnia działanie tej substancji, ale nie obniża skuteczności jej działania. Natomiast wysoka temperatura i wilgotna gleba przyspieszają wchłanianie i działanie. Chwasty wrażliwe to: chwastnica jednostronna, miotła zbożowa,  owies  głuchy,  samosiewy zbóż, wiechlina zwyczajna, włośnice, życica trwała, perz właściwy. Przykładowe graminicydy: Agard 100 EC, Buster 100 EC, Darium, Elegant 05 EC, Graminis 05 EC, Investo 100 EC, Jenot 100 EC, Labrador 05 EC, Lampart 05 EC, Leopard Extra 05 EC, Maceta 50, Superb 100 EC, Szogun 10 EC, Targa Super 05 EC, Wizjer 50 EC.

Chizalofop-P tefurylu jest to związek z grupy pochodnych kwasów arylofenoksypropionowych. Jego działanie polega na blokowaniu syntezy lipidów w roślinach wrażliwych. Substancja ta pobierana jest przez liście, a następnie przemieszczana do korzeni i rozłogów chwastów, powodując zahamowanie ich wzrostu i rozwoju. Objawy działania na chwasty to żółknięcie, a następnie zasychanie najmłodszych liści. Pierwsze objawy widoczne są po upływie 6-10 dni od wykonania zabiegu. Pełny efekt widoczny jest po upływie 14-21 dni. Chłodna i bezdeszczowa aura opóźnia działanie, ale nie obniża skuteczności działania. Natomiast wysoka temperatura i wilgotna gleba przyspieszają wchłanianie substancji. Chwasty wrażliwe to: chwastnica jednostronna, paluszniki, włośnice, samosiewy zbóż, miotła zbożowa, owies głuchy, stokłosy, wyczyniec polny, perz właściwy. Przykładowe graminicydy: Bagira 040 EC, Pantera 040 EC.

Kletodym to związek z grupy cykloheksanodionów. Jego działanie polega na blokowaniu syntezy lipidów. Pobierany jest poprzez liście, a następnie przemieszczany do korzeni i rozłogów chwastów, powodując zahamowanie ich wzrostu i rozwoju. Działanie środka na chwasty objawia się żółknięciem, a następnie zasychaniem najmłodszych liści. Pierwsze objawy widoczne są po upływie ok. 7 dni od opryskiwania. Intensywny wzrost chwastów, ciepła pogoda i wilgotna gleba przyspieszają działanie tego środka. Natomiast opady deszczu występujące w godzinę po zabiegu nie mają wpływu na skuteczność działanie samej substancji. Chwasty wrażliwe to: chwastnica jednostronna, owies głuchy, perz właściwy, samosiewy zbóż. Przykładowe graminicydy: Centurion Plus 120 EC, GramiGuard, Select Super 120 EC, V-Dim 240 EC, VextaDim 240 EC.