PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zwalczanie łamliwości źdźbła

Autor:

Dodano:

Tagi:

Wiosenne objawy łamliwości źdźbła zbóż są bardziej wyraźne od tych występujących jesienią.



Łamliwość źdźbła zbóż to jedna z ważnych chorób podstawy źdźbła powodowana przez grzyby rodzaju Oculimacula. W zależności od odmiany, płodozmianu i sezonu jej nasilenie występowania w zbożach ozimych bywa zmienne, nie mniej co roku stanowi problem o znaczeniu gospodarczym.

Z chorób, które atakują podstawę zbóż podobne znaczenie ma tylko fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni (Fusarium spp.). Grzyby powodujące łamliwość źdźbła i drugą wyżej wymienioną chorobę są konkurencyjne dla siebie. W zależności, który grzyb opanuje podstawę źdźbła ten w większej liczbie poraża zboża. W tej wewnętrznej konkurencji między nimi, teoretycznie większe szanse zwycięstwa ma Fusarium spp., ale praktyka pokazuje, że sprawcy łamliwości też są groźni dla zbóż.

Nasilenie występowania sprawców łamliwości na stanowiskach, na których udział zbóż sięga 60-70 proc. jest niebezpiecznie wysokie, choć na plantacjach rolnicy tej choroby często nie dostrzegają. Największe zagrożenie stwarza w zasiewach pszenicy, ale szkody powoduje także w innych uprawach zbóż jak: żyto, pszenżyto, czy jęczmień.

W warunkach sprzyjających do rozwoju choroby, porażeniu ulegają także zboża jare, ale u tej formy zbóż rzadko stwierdza się straty o znaczeniu ekonomicznym.

ATAKUJE JUŻ JESIENIĄ

W oziminach już na jesień następuje porażenie roślin. Często jest tak, że nie obserwuje się objawów wskazujących na porażenie przez sprawców tej choroby, lub objawy są słabo widoczne przez to niedostrzegane nawet, gdy monitoring stanu zdrowia na plantacji wykonywany jest przez doświadczonych doradców czy rolników. Znajomość objawów wywoływanych przez sprawców łamliwości źdźbła bardzo jest pomocne w rozpoznaniu pojawienia się choroby, a co się z tym wiąże też skuteczne zwalczanie tej choroby.

Pierwsze symptomy choroby mogą pojawić się na oziminach już w fazie początku krzewienia, ale najczęściej jesienią ma to miejsce, gdy rośliny są rozkrzewione. Małe soczewkowate plamy o barwie bursztynowo-miodowej na pochwie liściowej starszych liści to pierwsze oznaki wskazujące na obecność sprawców choroby. W tym okresie, gdy takie objawy wystąpią nie podejmuje się zwalczania przy użyciu fungicydu. Ważniejsze ze względu na możliwość walki ze sprawcami łamliwości źdźbła są objawy występujące po ruszeniu wiosennej wegetacji, gdy pszenica czy inny gatunek znajduje się w fazie strzelania w źdźbło (BBCH-30) lub w fazie pierwszego kolanka (BBCH 31). Ta ostatnia faza jest prosta do rozpoznania. Zgrubienie źdźbła na wysokości ok. 1cm nad glebą, łatwo wyczuć palcami. Można też źdźbło przeciąć ostrym scyzorykiem wzdłuż i charakterystyczna struktura tkanek kolanka będzie widoczna ok. 1 cm nad węzłem krzewienia.

BURSZTYNOWE MEDALIONY

Wiosenne objawy łamliwości są bardziej wyraźne od tych występujących jesienią. Bursztynowa, jasno-brązowa plama, gdy jest pojedyncza ma kształt medalionowaty (elipsoidalny) i ma długość 1-1,5 cm. Jej środkowa część jest popękana. Miodowemu przebarwieniu ulegają też głębiej położone, kolejne pochwy liściowe. Przy dokładnym oglądzie, po zdjęciu pochwy liściowej na źdźble właściwym można zauważyć miodową soczewkowatą plamę nieco mniejszą od tej widocznej na pochwie liściowej.

Na powierzchni plamy można zauważyć przyprószenie czarnej barwy przypominające sadzę. Są to oznaki obecności grzybów, sprawców lub sprawcy choroby w postaci pseudoparenchymy (zbita grzybnia), która jest jedną z form przetrwalnikowych grzybów, powodujących łamliwość źdźbła. Ten moment, czyli faza pierwszego kolanka jest najlepszym momentem do wykonania zabiegu chemicznego.

Graniczną chwilą jest faza drugiego kolanka (BBCH-32), ale walka z tą chorobą w tym czasie jest trudniejsza i wymaga dużej wiedzy o chorobie i o substancjach czynnych, które można jedynie w tym terminie stosować. Należy jeszcze raz podkreślić, że optymalnym terminem wykonania oprysku przeciwko łamliwości, jest faza pierwszego kolanka.

KŁOSY BIAŁE JAK PAPIER

Sprawcy choroby rozwijają się powoli, ale gdy nie podejmie się ochrony zbóż przed tą chorobą, to grzyb doprowadza do zniszczenia tkanek źdźbła przy jego podstawie. Opanowana przez agrofaga część murszeje i łatwo się przełamuje. W efekcie łan wylega mimo, że na plantacji zastosowano retardant. Zjawisko to nasila się po kwitnieniu zbóż, gdy masa kłosów na skutek nalewania ziarna wzrasta, a pogoda jest wietrzna i deszczowa.

Obok wcześniej opisanych objawów na podstawie źdźbła, można je także znaleźć na kłosach. Postać jest bardzo ostra, przejawia się bowiem w formie białokłosowości. Uschłe białe kłosy i źdźbła, to oczywiście efekt przerwania funkcjonowania wiązki przewodzącej doprowadzającej wodę z solami mineralnymi z gleby do części nadziemnej. Objaw białokłosowości nie jest specyficzny tylko dla tej choroby. Może też występować przy pozostałych chorobach podstawy źdźbła, nie mniej przy masowym występowaniu jest wczesną, wyraźnie widoczną zapowiedzią niskich plonów ziarna.

Łamliwość źdźbła jest chorobą podstępną, długo rozwijającą się i jak powiedziano nieraz trudną do stwierdzenia. Zabiegi chemiczne przeciwko niej nie są zbyt popularne. Jeżeli rolnik już się zdecyduje na taki zabieg, to ogranicza jego wykonanie do upraw pszenicy ozimej. W jęczmieniu i pszenżycie sa to sytuacje sporadycznie spotykane. Zasiewy żyta są absolutnie wyłączone z chemicznej ochrony przed łamliwością. Tę praktykę należałoby zmienić, gdyż pozostałe gatunki zbóż też są nią zagrożone i mogą wymagać zastosowania odpowiedniego fungicydu.

MNIEJ, NAWET O 60%

Straty plonu ziarna, gdy choroba wystąpi w słabym nasileniu wynoszą ok. 15-20 proc. potencjalnego plonu. Przy silnej infekcji i gdy uprawiana jest odmiana wrażliwa, straty te mogą wzrosnąć do 50-60 proc. potencjalnego plonu. Przy stosowaniu ochrony chemicznej w integrowanej ochronie (której zapisy zaczną obowiązywać od stycznia przyszłego roku) wykorzystanie metody chemicznej musi być poprzedzone monitoringiem upraw i określeniem czy nasilenie występowania agrofaga przekracza próg ekonomicznej szkodliwości. Jest on wyznaczony tylko dla pszenicy. Można go jednak też zastosować przy lustracji pozostałych gatunków zbóż.

Obserwacje wykonuje się (jak podano wcześniej) w fazie strzelania w źdźbło do fazy pierwszego kolanka, a zabieg wykonuje się, gdy na 20-30 proc. źdźbeł widoczne są objawy porażenia przez sprawców łamliwości źdźbła. Gdy technologia produkcji pszenicy ozimej jest bardzo intensywna, a zakładana wysokość plonu to 7t/ha lub powyżej, to zasadne jest wykonanie zabiegu przy niższym stwierdzonym porażeniu np. przy 15 proc. źdźbeł z objawami porażenia.

Do zwalczania choroby zarejestrowano wiele fungicydów o wysokiej skuteczności. Środki podane są w tabeli 1. Ze względu na to, że w pszenicy jest największa liczba zarejestrowanych fungicydów do walki z łamliwością w tabeli ujęto jedynie środki zarejestrowane dla tego gatunku zboża. Pewna część z nich jest także zarejestrowana do ochrony przed łamliwością w innych gatunkach zbóż.

W etykietach opisywanych fungicydów oprócz informacji o zwalczaniu łamliwości źdźbła znajdziemy bardzo często informacje o ograniczaniu występowania innych chorób, których sprawcy porażają rośliny pszenicy w czasie kiedy zwalcza się choroby podstawy źdźbła. Warto o tym pamiętać i brać pod uwagę przy wyborze odpowiedniego środka.

Ograniczając występowanie sprawców łamliwości źdźbła mamy możliwość jednoczesnego zwalczania takich chorób jak; fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni, mączniak prawdziwy, rdza brunatna i wielu innych. Tylko kompleksowe zwalczanie chorób grzybowych stwarza szanse uzyskania wysokich plonów zbóż.



Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • mrówka123 2013-03-06 07:12:46
    Warto jeszcze dodać że tak jak wspomniano na początku artykułu łamliwośc źdźbła bardziej poraża łany na glebach o odczynie zbliżonym do obojętnego natomiast fuzarioza na stanowiskach trochę kwaśniejszych.Nic nie wsponiano o tym że rośliną fitosanitarną łamliwości jest owies który umieszczony w płodozmianie redukuje łamliwość co prawda w niewielkim stopniu ale zawsze. Dodatkowym zabiegiem na polach z duzym wysyceniem zbożami jest zbiór słomy oraz jest głębsza orka siewna (jeśłi warstwa próchniczna na to pozwala) najlepiej na głębokość 30-35 cm. Artykuł troche tendencyjny z nastawieniem na ochronę chemiczną no ale sponsorom się nie odmawia. ;-))
  • on 2013-03-05 21:49:43
    Ciekawe czy te osoby które oceniaja ten tekst jako nieprzydatne to są tak wszystkowiedzące że juz nikt nie moze im cos ciekawego powiedzieć

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.81.89.248
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.