Do najgroźniejszych chorób ziemniaka w sezonie wegetacyjnym zaliczyć możemy alternariozę i zarazę ziemniaka. Powodują one zniszczenie powierzchni asymilacyjnej, ograniczając możliwość gromadzenia plonu, czego skutkiem są straty plonu sięgające w przypadku alternariozy nawet 70 proc. na świecie i ok. 30 proc. w Polsce. Także straty wywołane rozwojem zarazy są dotkliwe i mogą sięgać 100 proc. na plantacjach niechronionych, a w Polsce szacuje się je na poziomie od 25 do 50 proc.

ALTERNARIOZA ZIEMNIAKA

To zespół dwóch chorób – suchej plamistości liści, której sprawcą jest grzyb Alternaria solani oraz brunatnej plamistości liści wywoływanej przez grzyba Alternaria alternata. Choroba pojawia się najczęściej w fazie zawiązywania bulw i kwitnienia (BBCH > 45). Uważa się, że w tym momencie następuje tzw. fizjologiczne osłabienie roślin związane z zakończeniem rozwoju części nadziemnej roślin ziemniaka i początkiem rozwoju bulw. Objawy choroby ze względu na charakterystyczny wygląd oraz miejsce ich wystąpienia (pierwsze objawy najczęściej obserwujemy na dolnych najstarszych liściach) można łatwo zidentyfikować. Jednak pomimo tych cech charakterystycznych (wygląd plamy nekrotycznej przypomina układ słojów na ściętym pniu drzewa) często są one mylone z objawami szarej pleśni, której sprawcą jest grzyb Botrytis cinerea. W odróżnieniu od objawów alternariozy w przypadku szarej pleśni na spodniej stronie liścia na plamie nekrotycznej możemy zaobserwować szarej barwy grzybnię sprawcy, od której wzięła się nazwa tej choroby.

ZARAZA ZIEMNIAKA

Jej sprawcą jest organizm grzybopodobny Phytophthora infestans. Najczęściej choroba pojawia się pod koniec czerwca lub na początku lipca, kiedy rośliny ziemniaka zaczynają się zwierać w międzyrzędziach (BBCH > 30), chociaż w uprawach pod okrywami objawy choroby ze względu na korzystne warunki (podwyższona wilgotność powietrza) mogą wystąpić już pod koniec maja. Objawy choroby możemy obserwować zarówno na liściach, jak i na łodygach.
Zbiegające się w czasie wystąpienie dwóch najgroźniejszych chorób okresu wegetacji wymaga do ich skutecznego zwalczania wykorzystania wszystkich dostępnych metod agrotechnicznych, hodowlanych oraz zastosowania środków ochrony roślin.

NIECHEMICZNE METODY ZWALCZANIA

Zadaniem metod agrotechnicznych (wybór stanowiska, termin, głębokość i gęstość sadzenia, nawożenie mineralne, prawidłowe obsypywanie i formowanie redlin, zwalczanie chwastów) jest stworzenie korzystnych warunków do szybkiego i wyrównanego rozwoju roślin na plantacji, tak aby – kiedy pojawią się choroby odmian bardzo wczesnych i wczesnych – mogły wytworzyć już część plonu bulw potomnych.
Druga z metod, czyli wykorzystanie odporności odmian, w przypadku alternariozy ziemniaka nie może być wykorzystana, gdyż w Polsce nie wyhodowano jeszcze odmian odpornych. W przypadku zarazy ziemniaka odporne odmiany są wyhodowane, lecz dotyczy to głównie odmian skrobiowych. Jednak odporność odmiany nie może być traktowana jako jedyny element w ochronie przed zarazą. W przypadku silnej presji infekcyjnej odmiany z podwyższoną odpornością (6-7 według skali) oraz odporne (> 7) nie są w stanie zahamować rozwoju choroby.

Cały artykuł ukazał się w najnowszym wydaniu miesięcznika "Farmer"