Zabieg chemiczny chroniący przed alternariozą ziemniaka jest w dalszym ciągu najskuteczniejszą metodą eliminacji tej choroby. Wybranie fungicydu, który efektywnie zmniejszy jej występowanie, nie jest zadaniem prostym. Wybierając środek chemiczny, większość kieruje się ceną. Nie powinno być to jedyne kryterium. Zdecydowanie najważniejsza jest skuteczność zastosowanego środka.

Od kilkunastu lat zwiększa się znaczenie grzybów z rodzaju Alternaria. Działania wybranych substancji czynnych w ograniczaniu alternariozy analizował dr Jerzy Osowskiego z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Zakład Nasiennictwa i Ochrony Ziemniaka w Boninie. Wyniki doświadczenia zostały opublikowane w "Biuletynie Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin" nr 271. Kryterium wyboru substancji czynnych stanowiła powszechność ich stosowania.

SPRAWDZENIE SKUTECZNOŚCI

Doświadczenie przeprowadzono na bardzo wczesnej odmianie jadalnej ziemniaka Bard, badając cztery grzybobójcze substancje czynne:

  • fluazynam - związek z grupy pochodnych aniliny działający w roślinie systemicznie, o działaniu kontaktowym;
  • mankozeb - związek z grupy ditiokarbaminianów o działaniu kontaktowym;
  • cymoksanil (związek z grupy iminoacetylomoczników ) + famoksat (związek z grupy oksazolidyn) o działaniu wgłębnym i kontaktowym;
  • metalaksyl-M (związek z grupy fenyloamidów i związek) + mankozeb (związek z grupy ditiokarbaminianów) o działaniu układowym i kontaktowym;
  • chlorowodorek propamokarbu (związek z grupy pochodnych kwasu karbaminowego) + fluopikolid (związek z grupy acylpikolidów) o działaniu systemicznym i wgłębnym.

Ochronę chemiczną przeciwko alternariozie ziemniaka rozpoczynano w momencie wystąpienia pierwszych objawów choroby na dolnych liściach ziemniaka i kontynuowano do momentu całkowitego zniszczenia części nadziemnej roślin na wariancie kontrolnym. W okresie wegetacji prowadzono w odstępach 7-10-dniowych obserwacje tempa rozwoju choroby, notując poziom zniszczenia powierzchni asymilacyjnej. Zbiór przeprowadzano w I dekadzie września, a następnie oceniano plon bulw oraz jego jakość.

WNIOSKI

Spośród badanych substancji czynnych największą skutecznością odznaczył się preparat zawierający fluazynam, związek z grupy pochodnych anilin oraz preparat zawierający chlorowodorek propamokarbu (związek z grupy pochodnych kwasu karbaminowego) + fluopikolid (związek z grupy acylpikolidów). Powyższe wyniki potwierdzają prawidłowość, że w początkowym okresie infekcji dobrze sprawdzają się preparaty o działaniu systemicznym i wgłębnym, a następnie wykorzystywane są preparaty kontaktowe.

Badane w doświadczeniu substancje czynne nie tylko skutecznie hamowały rozwój alternariozy ziemniaka, lecz także pośrednio wpłynęły na wysokość plonu bulw potomnych, wydłużając okres gromadzenia plonu poprzez ograniczenie zniszczenia powierzchni asymilacyjnej roślin ziemniaka. Zastosowanie ochrony chemicznej korzystnie wpłynęło na wielkość plonu handlowego bulw o średnicy powyżej 35 mm w porównaniu z wariantem kontrolnym (bez stosowania zabiegów ochronnych). Dzięki ochronie chemicznej można uzyskać plony bulw potomnych wyższe średnio o prawie 30 proc. w porównaniu z obiektem kontrolnym.

ZRÓŻNICOWANA LICZEBNOŚĆ GRZYBÓW

W poszczególnych latach skład populacji sprawców alternariozy ulega zmianie. W dużym stopniu determinują go warunki meteorologiczne panujące w czasie wzrostu roślin. Tym samym w kolejnych latach stoimy przed problemem eliminacji innego sprawcy choroby.

Zespół naukowców w składzie mgr inż. Hanna Gawińska-Urbanowicz oraz prof. Józefa Kapsa z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - Państwowego Instytutu Badawczego Zakładu Nasiennictwa i Ochrony Ziemniaka przeprowadził badania nad składem gatunkowym populacji grzybów rodzaju Alternaria. Wyniki zostały opublikowane w kwartalniku "Postępy w Ochronie Roślin" nr 53. Do pobierania zarodników grzyba zastosowano wytworzone samodzielnie pułapki. W każdej badanej lokalizacji pułapki umieszczono w łanie na wysokości 90 i 150 cm od powierzchni gleby. Zarodniki grzybów i pyłki roślinne unoszące się w zasysanym powietrzu osadzały się w środku pułapek, na szkiełkach mikroskopowych pokrytych wazeliną. Kształt zarodników grzybów A. alternata i A. solani jest bardzo charakterystyczny i stosunkowo łatwy do rozróżnienia.

Jak wykazano, stosunek ilościowy, w jakim występują oba gatunki grzybów rodzaju Alternaria, jest zmienny i zależny od wielu czynników, przede wszystkim od układu warunków pogodowych (lata badań) i siedliskowych (lokalizacje). Gatunkiem dominującym w populacjach grzybów rodzaju Alternaria okazał się grzyb A. alternata. Największe zagrożenie wystąpienia alternariozy w uprawach ziemniaka na północy kraju występuje w okresie od połowy lipca do połowy sierpnia, kiedy obserwuje się maksymalny wysyp zarodników grzybów rodzaju Alternaria.

 

Artykuł ukazał się w majowym numerze miesięcznika "Farmer"