PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Buraki na finiszu

Najbardziej pożądane są buraki o kształcie odwróconego, wydłużonego stożka lub zbliżonym do owalnego. Zapewnia to uzyskanie zarówno dużej masy korzenia, jak i zawartości cukru. Temu powinna służyć cała technologia uprawy, której zakończeniem jest zbiór.



Plantację buraków do zbioru trzeba starannie przygotować – usunąć pośpiechy, burakochwasty i duże chwasty. Problemem są również kamienie i fragmenty łodyg rzepaku. Pozostawione utrudniają i przedłużają zbiór. Mogą także uszkadzać maszyny.

Przed zbiorem trzeba wykopać buraki na uwrociach. Ich szerokość powinna umożliwić swobodne wykonywanie nawrotów. Przy stosowaniu do zbioru maszyn 6-rzędowych szerokość uwroci musi wynosić 16,2 m.

Termin zbioru

Największe plony korzeni o wysokiej jakości technologicznej uzyskuje się po 180 dniach wegetacji. Dlatego zbiór buraków w przeciętnych latach powinien rozpocząć się w drugiej dekadzie października.

Słoneczna pogoda w sierpniu i we wrześniu przyspiesza osiągnięcie dojrzałości technologicznej  korzeni, a intensywne opady w tym okresie opóźniają zbiór. Ale upowszechnienie jednoetapowego zbioru buraków kombajnami samobieżnymi spowodowało, że intensywne opady, także śniegu, nie są obecnie takim utrudnieniem jak do niedawna.

Wpływ na termin zbioru ma intensywność nawożenia azotem, zdrowotność buraków i typ odmian. Wcześniej zbiera się buraki z plantacji nawożonych mniej intensywnie azotem oraz porażonych przez choroby i szkodniki. Odmiany cukrowe powinny być zbierane wcześniej niż odmiany plenne. Firmy hodowlano-nasienne przy charakterystyce odmian podają najczęściej zalecany termin zbioru.

Podczas zbioru ujawniają się wszystkie błędy agrotechniczne popełniane podczas siewu. Na przykład nierównomierne wschody z powodu niewłaściwego przygotowania przedsiewnego roli powodują wyrastanie korzeni o bardzo zróżnicowanej wielkości. Tymczasem najbardziej pożądane są korzenie średniej wielkości (0,6–0,9 kg). Zarówno większe, jak i mniejsze, zawierają mniej sacharozy, a więcej związków melasotwórczych. Nierówne odległości w rzędzie między roślinami powodują natomiast zróżnicowane ich wystawanie nad powierzchnię gleby i różną średnicę. W takich warunkach trudno jest o prawidłowe ogłowienie, które jest bardzo ważne. Związki utrudniające wydobycie cukru i zwiększające powstawanie melasy gromadzą się w główce korzenia i resztkach liści. Dlatego niekorzystne jest zbyt wysokie ogławianie. Zawartość cukru w tej części korzenia wynosi zaledwie 12 proc. Prawidłowe obcięcie gwarantuje wysoką zawartość cukru w burakach oraz brak odrostów młodych liści podczas składowania. Szkodliwe jest także ogławianie zbyt niskie. Korzenie powinny być ogławiane przy nasadzie liści w granicach szyjki korzeniowej.

Zbiór na raz

Obecnie najbardziej pożądaną metodą zbioru buraków jest zbiór jednoetapowy kombajnami samobieżnymi, najczęściej Ropa. Mogą one zbierać buraki nawet podczas trudnych warunków polowych, np. spod śniegu.

W celu obniżenia kosztów usługowego zbioru warto wcześniej zorientować się w ofercie kilku firm i wybrać (w miarę możliwości) najtańszą. Rolnik nie powinien jednak zdawać się wyłącznie na firmę wykonującą zbiór, ale sam wszystkiego dopilnować. Służby surowcowe spółki Pfeifer und Langen zalecają w celu uniknięcia strat częste sprawdzanie jakości wyoranych korzeni. Z boku pryzmy, w połowie jej wysokości, należy pobrać losowo dziesięć korzeni, które układa się na ziemi w rzędzie obok siebie. Następnie sprawdza się, ile korzeni ma wady (pozostałości liści, zbyt niskie lub skośne ogłowienie, ułamania powyżej średnicy 2 cm, uszkodzenia, nadmierne zanieczyszczenie glebą). Ocenę wykonuje się na trzech próbkach korzeni. Jeśli te same wady występują na dwóch lub więcej korzeniach, ich jakość jest zła i koniecznie trzeba odpowiednio wyregulować kombajn. Na przykład przy dużym zanieczyszczeniu korzeni glebą należy zwiększyć intensywność pracy elementów doczyszczających, zmniejszyć prędkość roboczą i płycej kopać.

Mimo że nowoczesne kombajny samobieżne mają dużą wydajność, nie wolno przesadzać z nadmierną prędkością roboczą. Powinna ona być dostosowana do warunków panujących na danej plantacji. W przeciwnym wypadku straty korzeni mogą być znaczne. Nie zawsze można je zaobserwować, gdyż zbiór buraków podczas kampanii trwa na okrągło przez całą dobę, w tym także w nocy.

Buraki na pryzmie

W ostatnich latach cukrownie przerzuciły na rolników koszty związane z przechowywaniem korzeni przed odstawą do cukrowni. Dostarczane są bowiem tuż przed przerobem. Spowodowało to konieczność przechowywania korzeni w pryzmach na polu. Powinny się one znajdować na skraju pola, bezpośrednio przy utwardzonej drodze, co daje możliwość dojazdu niezależnie od pogody. W pobliżu pryzm nie powinno być linii energetycznych i telefonicznych, słupów, drzew i nasypów.

Nie można usypywać pryzmy w przydrożnym rowie, pod drzewami lub w większej odległości od drogi niż to wynika z instrukcji składowania buraków. Jeśli pryzma jest źle usypana lub nie można do niej dojechać, cukrownia jest zwolniona z obowiązku odbioru buraków i rolnik sam musi je dowieźć do cukrowni.

Pryzma powinna być prawidłowo uformowana. Najlepsze jej wymiary to 7 m szerokości i 2,6 m wysokości.

Wybór miejsca pod pryzmę należy ustalić w porozumieniu z cukrownią. Powinno być ono wyrównane i wolne od zagłębień i wyniesień, co pozwala na załadunek buraków bez strat. W przeciwnym razie korzenie mogą być pozostawiane i pocięte. Nie może znajdować się w obniżeniach terenu, gdzie mogłaby się gromadzić woda. Wybrane miejsce dobrze jest spulchnić przez kultywatorowanie. Podobnie należy postąpić z obrzeżami po zakończeniu formowania pryzmy. Wskazane jest także kultywatorowanie po kilkukrotnych przejazdach ciągnika z przyczepą dowożącego korzenie na pryzmę. Należy kierować się zasadą, że im mniej ubite jest podłoże pod pryzmą, tym mniejsze będą straty podczas załadunku korzeni na samochody.

Przed czołem pryzmy powinna się  znajdować minimum 12-metrowa przestrzeń manewrowa dla doczyszczarko-ładowarki. Pozwala to uniknąć późniejszych problemów przy załadunku buraków.

Przy formowaniu pryzmy najlepiej jest, gdy ciągnik z przyczepą podjeżdża ukośnie w stosunku do jej długości. Nie należy podjeżdżać równoległe (wzdłuż) lub prostopadle (w poprzek). Przy korzystaniu z usług transportowych rolnik powinien zwracać na to szczególną uwagę. Należy unikać rozgniatania korzeni przez ciągnik i przyczepę.

Powierzchnia pryzmy powinna być równa i płaska, co powoduje, że powierzchnia zewnętrzna jest mała i nie ma zastoisk mrozowych. Dzięki temu są małe uszkodzenia i straty powodowane przez mróz. Podczas formowania pryzmy należy zwracać uwagę, aby buraki spadały z jak najmniejszej wysokości. Wtedy jest mało korzeni połamanych i okaleczonych, a tym samym  mniejsze są straty powodowane przez oddychanie buraków.

Buraki do przechowywania muszą być prawidłowo ogłowione i nie mogą być porośnięte (w burakach porośniętych wzmagają się procesy oddychania podnoszące temperaturę w pryzmie, prowadząc w ten sposób do strat cukru i masy korzeni). Należy unikać mechanicznego uszkadzania korzeni podczas zbioru i formowania pryzmy (uszkodzona tkanka jest otwartą drogą do infekcji patogenami wywołującymi zgnilizny).

W pryzmach mogą się rozwijać grzyby powodujące zgnilizny kopcowe. Porażają one zwłaszcza łatwo korzenie źle ogłowione, uszkodzone podczas zbioru i przemarznięte. Dlatego do przechowywania nie nadają się korzenie uszkodzone przez szkodniki, a także porażone przez zgnilizny korzeni. Infekcjom sprzyja też duża ilość zanieczyszczeń, zbyt wysoka temperatura i wilgotność w pryzmie.

Okrywanie pryzmy

pryzma_buraki.jpg

Autor: A.A.

Opis: Prawidłowo zlokalizowana i okryta pryzma.

Coraz częściej pryzmy okrywa się specjalnymi włókninami. Są one najczęściej wodoodporne, dość odporne na uszkodzenia mechaniczne i przepuszczalne dla powietrza. Przy prawidłowym stosowaniu i przechowywaniu taka włóknina może być używana przez 5–7 lat.

Stosowanie włókniny do okrywania pryzm ma wiele zalet. Przykrycie przez cztery tygodnie zmniejsza straty przechowywanego surowca – w porównaniu do pryzm odkrytych – średnio o 1 proc., co zwiększa plon korzeni o mniej więcej 0,5 t/ha. Okrycie włókniną zabezpiecza przed przemarznięciem korzeni. Jedną rolką włókniny o wymiarach 4,9 x 50 m, przy prawidłowo uformowanej pryzmie, można okryć 100–120 t buraków. Koszt zakupu jednej rolki stanowi równowartość 3 t korzeni.

Okrywając pryzmę, należy pamiętać o kierunku najczęściej wiejących wiatrów. Poza tym trzeba zabezpieczyć zakładki poszczególnych pasów i ich podstawy przed wiatrem. Stan okrycia należy regularnie sprawdzać, zwłaszcza po silnych wiatrach. Pryzmy nie wolno okrywać przy temperaturze powietrza powyżej 12 st.C. Odkrywa się ją bezpośrednio przed transportem korzeni do cukrowni.

buraki_zbior.jpg

Autor: A.A.

Opis: Buraki przed odstawieniem do cukrowni są doczyszczane.

Najczęściej fakt okrycia pryzmy należy zgłosić do cukrowni najpóźniej na 10 dni przed planowanym terminem odbioru korzeni. Dział surowcowy cukrowni przeprowadza kontrolę prawidłowości przygotowania i okrycia pryzmy.

Włókninę po wykorzystaniu należy starannie przechowywać. Przed ułożeniem na paletach trzeba ją dokładnie oczyścić z gleby i resztek buraków. Podczas przechowywania powinna mieć zapewniony swobodny dostęp powietrza. Nie może być również narażona na bezpośrednie działanie słońca .

Nawóz z liści

Pozostałe po zbiorze pocięte i rozrzucone liście są cennym nawozem organicznym. Przy plonie 40 t/ha liści, czyli ok. 50 t/ha korzeni, do gleby wnosi się 120 kg azotu (N), 44 kg fosforu (P2O5), 252 kg potasu (K2O) i mikroelementy. Wykorzystanie azotu w pierwszym roku po przyoraniu liści wynosi 40 proc., fosforu – 25 proc. i potasu – 60 proc. Składniki te najpełniej pokrywają potrzeby nawozowe jęczmienia i pszenicy. Po przyoranych liściach należy uprawiać przede wszystkim kukurydzę i zboża. Ryzykowna jest uprawa jęczmienia browarnego ze względu na trudności w uzyskaniu ziarna o niezbyt wysokiej zawartości białka.

Porozumienie branżowe z 13 maja 2004 r., zawarte pomiędzy Krajowym Związkiem Plantatorów Buraka Cukrowego a Związkiem Producentów Cukru w Polsce, określa jakość buraków oraz zasady ich odbioru.

  • Dostarczone przez rolnika buraki cukrowe muszą odpowiadać wymogom określonym w instrukcji odbioru buraków cukrowych, uzgodnionych ze Związkiem Plantatorów z uwzględnieniem Polskiej Normy dotyczącej korzeni buraków cukrowych. Cukrownia nie jest zobowiązana do odbioru buraków, które nie odpowiadają tym wymogom. Może je jednak odebrać na warunkach odrębnie uzgodnionych pomiędzy cukrownią a rolnikiem.
  • Wewnętrzna jakość buraków cukrowych jest określana w laboratorium cukrowni przerabiającej te buraki lub laboratorium wskazanym przez cukrownię. Określenie zewnętrznej jakości buraków następuje w sposób przyjęty i zapisany w instrukcji odbioru funkcjonującej w cukrowni. Osoby upoważnione przez właściwy Związek Plantatorów mają prawo kontroli skupu i oceny surowca zgodnie z procedurami określonymi w instrukcji odbioru buraków.
  • Rolnik zobowiązuje się dostarczyć buraki cukrowe do miejsca wskazanego przez cukrownię sprawnym technicznie transportem własnym lub w inny sposób uzgodniony szczegółowo z cukrownią, w terminach i ilościach określonych w uzgodnionym harmonogramie dostaw. Samochody i przyczepy do przewozu buraków muszą być przystosowane do technicznych możliwości rozładunku w cukrowni.
  • W szczególnych przypadkach cukrownia zastrzega sobie prawo do zmiany sposobu dostawy, zmiany miejsc i terminów dostaw. Nowy termin i miejsce dostawy jest ustalany w porozumieniu z rolnikiem.
  • Rolnikowi przysługuje albo premia lokalizacyjna, albo zwiększenie ceny za każdą tonę buraków z tytułu dowozu surowca transportem własnym do miejsca przerobu buraków wskazanego przez cukrownię. Premia lokalizacyjna albo zwiększenie ceny z tytułu dowozu transportem własnym jest liczona za czyste buraki cukrowe (po dokonaniu potrąceń za wszystkie zanieczyszczenia), uwzględniając odległość od środka wsi, w której znajduje się plantacja, do miejsca przerobu buraków. Przy plantacjach większych niż 30 ha uwzględnia się odległość od środka pola do miejsca przerobu buraków. Premia lokalizacyjna albo zwiększenie ceny wynosi 0,15 zł za tonokilometr.
  • Gdy rolnik zleci cukrowni organizację obsługi dostawy, zobowiązany jest uzgodnić z nią miejsce składowania buraków. Miejsce pod pryzmę buraków powinno być tak wybrane, aby przy posiadanej do dyspozycji technice załadunku, doczyszczenia i transportu możliwe było ich zwiezienie w każdej chwili (bez względu na istniejące w danym momencie warunki atmosferyczne). Odpowiedzialność za poprawne obchodzenie się z burakami na polu ponosi rolnik. Jest także zobowiązany, pod rygorem nieodebrania zakontraktowanej ilości buraków, do prawidłowego formowania, lokalizacji i zabezpieczenia pryzm buraczanych. Cukrownia będzie organizowała dostawę buraków i wysłodków na podstawie szczegółowych porozumień zawartych z rolnikami.
  • Termin rozpoczęcia kampanii opiniuje Komisja Mieszana.
  • W celu efektywnego wykorzystania sprzętu załadowczego, czyszczącego i środków transportu rolnik zleci cukrowni wykonanie wszystkich czynności związanych z kompleksową obsługą surowca i wysłodków. Poprzez kompleksową obsługę dostawy surowca i wysłodków rozumie się: załadunek i doczyszczenie surowca, transport buraków i dostarcze-nie do miejsca odbioru buraków należnych wysłodków lub innego miejsca uzgodnionego z rolnikiem.
  • Cukrownia zobowiązuje się do profesjonalnego wykonania zleconych czynności, mając na uwadze dobro rolnika oraz konieczność poniesienia określonych kosztów. Przejmuje odpowiedzialność za surowiec od momentu załadunku.
  • Cukrownia i rolnik uczestniczą w ponoszonych kosztach związanych z obsługą dostawy buraków i wysłodków w równych częściach (po 50 proc.). Jednak część kosztów ponoszona przez rolnika nie będzie wyższa niż równowartość 2,50 euro za tonę. Każdy rolnik upoważnia jednocześnie cukrownię do potrącenia z należności za buraki, licząc od każdej tony dostarczonych buraków, odpowiednich kwot tytułem udziału w kosztach kompleksowej obsługi dostawy surowca i wysłodków. W szczególnych wypadkach, w porozumieniu z Komisją Mieszaną, cukrownia ma prawo odmówić kompleksowej obsługi dostawy. Nastąpi to zwłaszcza w przypadku, kiedy w konsekwencji zbycia/nabycia prawa do uprawy i dostawy buraków cukrowych położenie plantacji wykroczy poza tradycyjny rejon uprawy buraków kontraktowanych dotychczas przez cukrownię.
  • Cukrowania zapłaci rolnikowi premię za okrycie pryzm zalecaną przez siebie włókniną w równowartości 0,50 euro za każdą tonę czystych buraków dostarczonych z pryzm okrytych tą włókniną i według zaleceń cukrowni.

Źródło: "Farmer" 18/2007



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 18.207.108.182
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.