Ostatni rok pokazał, że w uprawie buraków naprawdę trzeba liczyć każdą złotówkę. Dlatego stosowane przez niektórych rolników kilkukrotne dolistne dokarmianie mocznikiem nie powinno mieć miejsca. Trzeba pamiętać, że za pobieranie składników pokarmowych w roślinie odpowiada system korzeniowy, a nie liście. Tymczasem obserwując to, co dzieje się na niektórych polach, można odnieść wrażenie, że niektórzy rolnicy chcą odwrócić te zależności i zmusić roślinę, aby pobierała składniki pokarmowe głównie przez liście przy jednoczesnym zaniedbaniu nawożenia doglebowego. Tymczasem droga „dolistna” dostarczania składników jest tylko awaryjną, a nie podstawową. Wyjątkiem są mikroelementy, w których wypadku nawożenie doglebowe jest mało efektywne.

Jakie niedobory

Na burakach mogą pojawić się niedobory przede wszystkim dwóch mikroelementów: boru i manganu. Należy się tego spodziewać przede wszystkim na polach, które z natury są mało zasobne w te składniki. Sprzyja temu także intensywna produkcja roślinna i zaniechanie stosowania obornika, który jest podstawowym źródłem mikroelementów. Tymczasem w kilogramie suchej masy obornika znajduje się 21,9 mg boru i 259 mg manganu. Przeciętna dawka obornika zaspokaja 1/3 zapotrzebowania buraków na mikroelementy. Szkodliwe może okazać się jednak przewapnowanie gleby.

Duży wpływ na dostępność mikroelementów ma także pogoda. Niedobór wody podczas wegetacji ogranicza ich ruchliwość w glebie, a tym samym szybkość pobierania przez buraki. Stosowanie dolistne mikroelementów jest także uzasadnione, gdy występuje susza i rośliny nie mogą pobierać składników pokarmowych.

Niedobór boru objawia się zgorzelą liści sercowych, przy której najmłodsze liście zaczynają wyrastać ciasno, przyjmując kształty wydłużone, skręcone. W późniejszej fazie następuje brunatnienie, czernienie i obumieranie liści sercowych.

Niedobory manganu, czyli żółte plamy na młodych liściach, zawijanie się do góry obrzeży liści i powstawanie dziur w liściach, pojawiają się na burakach dopiero przy pH powyżej 7 (np. gdy gleba została świeżo zwapnowana bardzo dużymi dawkami wapna). Nigdy nie występują natomiast na glebach o pH poniżej 5,5. Gdy nieznana jest zasobność gleby w mangan, a jej pH wynosi ok. 6, wskazane staje się zastosowanie oprysku profilaktycznego nawozem dolistnym zawierającym ten składnik.

Nie wolno stosować jednak zbyt dużych dawek mikroelementów. Nie tylko wiąże się to z niepotrzebnymi, niczym nieuzasadnionymi kosztami, ale może także okazać się niebezpieczne dla buraków.

Zasobność gleby

Najdokładniejszym sposobem oznaczenia potrzeb nawożenia mikroelementami jest oznaczenie ich zasobności w glebie przez stację chemiczno-rolniczą. Od tego roku za oznaczenie jednej próbki gleby pod względem zawartości manganu, cynku, miedzi, żelaza i boru trzeba zapłacić 37,60 zł. Może się to wydawać dużą kwotą, ale należy ją podzielić przez cztery, bo takie badanie wystarczy wykonać raz na cztery lata. W ten sposób rocznie wypada niecałe 10 zł. Przy małej zmienności jedna próbka może być reprezentatywna nawet dla czterech hektarów, a wtedy koszt po przeliczeniu na hektar wynosi zaledwie 2,35 zł. Tymczasem 1 l nawozu dolistnego zawierającego bor to wydatek przynajmniej 10 zł, a do tego dochodzi koszt jego zastosowania.

Razem taniej

Nawożenie dolistne można także stosować razem z fungicydami i insektycydami. Uzyskuje się w ten sposób zwyżkę plonu korzeni od 0,2 do tony z hektara.

W uprawie buraków cukrowych nie powinno się łączyć stosowania herbicydów z innymi pestycydami i nawozami. Dotyczy to zwłaszcza herbicydów zwalczających chwasty dwuliścienne.

Nawożenie dolistne jest tańsze, bo zmniejsza się liczba przejazdów po polu, co ogranicza ugniatanie gleby. Pozwala także na szybkie wykonanie zabiegów przy wykorzystaniu dobrej pogody. Poza tym w wypadku niektórych środków ochrony roślin stosowanych łącznie z nawozami dolistnymi obserwuje się ich większą efektywność i dłuższe działanie. Łączne stosowanie agrochemikaliów jest trudniejsze, bo wymaga od rolnika większej wiedzy, i, niestety, bardziej ryzykowne dla roślin, bowiem zwiększa niebezpieczeństwo wystąpienia niekontrolowanych reakcji fizykochemicznych w cieczy i uszkodzenia buraków.

Warunki łącznego stosowania agrochemikaliów:

  • terminy zwalczania chwastów, chorób i szkodników i nawożenia dolistnego pokrywają się,
  • temperatura powietrza podczas zabiegu nie przekracza 20 st.C, a jego wilgotność przekracza 60 proc.,
  • dzień jest pochmurny,
  • rośliny są suche, zdrowe i mają dobry turgor (są jędrne),
  • oprysk należy wykonać wieczorem po zakończeniu oblotu pszczół,
  • bezpośrednio przed i po zabiegu nie mogą wystąpić przymrozki.

Przed opryskiem

Bardzo ważne jest właściwe przygotowanie cieczy roboczej przed opryskiem, co powinno nastąpić bezpośrednio przed nim. Dłuższe jej przetrzymywanie w zbiorniku opryskiwacza może spowodować wytrącenie się poszczególnych składników lub powstanie innych związków, które mogą być szkodliwe dla buraków.

W pierwszej kolejności w wodzie rozpuszcza się nawozy, a dopiero później rozcieńczone środki ochrony roślin (najpierw zawiesiny, potem emulsje, a na końcu roztwory). Preparaty w formie proszków do sporządzania zawiesin wodnych, koncentratów zawiesinowych lub past należy rozprowadzić w małej ilości wody, sporządzając gęstą papkę, a następnie rozcieńczyć je do konsystencji płynnej. Tak przygotowane preparaty wlewa się przez sito do zbiornika opryskiwacza napełnionego częściowo wodą lub roztworem nawozu, a następnie dopełnia się go do pożądanej objętości. Wstępne rozcieńczanie stosuje się także przy preparatach płynnych. Ewentualne odstępstwa w technice przygotowywania cieczy roboczej do zabiegu zamieszczone są na etykiecie-instrukcji stosowania poszczególnych preparatów.

Należy unikać mieszania ze sobą preparatów w formie proszków do sporządzania zawiesin wodnych lub koncentratów zawiesinowych z preparatami w formie płynu do sporządzania emulsji. Do zabiegów nie wolno używać wody zanieczyszczonej związkami mineralnymi i organicznymi, a także wody twardej i zbyt zimnej. Sporządzanie cieczy użytkowej z dwu lub kilku agrochemikaliów powinno odbywać się bardzo powoli przy włączonym mieszadle pracującym z maksymalną intensywnością.

Agrochemikalia w burakach 

Przykładowe możliwości łącznego stosowania agrochemikaliów w uprawie buraków cukrowych wg Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu.

Faza 4–6 liści buraków
Zwalczanie śmietki ćwiklanki i dokarmianie roślin (kg/l/ha): insektycyd (Sumi-Alpha 050 EC – 0,3) + mikronawóz (Boraks – 0,75, Insol 4 – 1, Solubor DF – 0,5).
Zwalczanie mszyc i dokarmianie roślin: insektycyd (Fastac 100 EC – 0,1) + mikronawóz (Borvit – 1,5, Ekolist Standard – 3, Fostar – 5, Mikrosol Mn 200 – 1,5, Mikrosol U – 1, Plonvit B – 2).
Zwalczanie pchełki burakowej i dokarmianie roślin: insektycyd (Decis 2,5 EC – 0,4, Karate 025 EC – 0,5) + mikronawóz (Basfoliar 12-4-6 – 5, Basfoliar 36 Extra – 5, Boraks – 0,75, Borvit – 1,5, Insol 4 – 1, Plonvit B – 2, Solubor DF – 0,5, Wuxal Combi – 3, Tytanit – 0,2).
Zwalczanie płaszczyńca burakowego i dokarmianie roślin: insektycyd (Karate 025 EC – 0,5) + mikronawóz (Ekolist Standard – 3, Fostar – 5, Mikrosol B – 1,5, Ekolist mono Bor – 3, Mikrosol Mn 200 – 1,5).

Od fazy 6 liści buraków do zakrycia międzyrzędzi
Zwalczanie mączniaka rzekomego i dokarmianie roślin: fungicyd (Miedzian 50 WP – 5) + mikronawóz (Borvit – 1,5, Ekolist Standard – 3, Insol B – 2, MIkrosl B – 1,5, Plonvit B – 2, Tytanit – 0,2).
Zwalczanie mszyc i dokarmianie roślin: insektycyd (Fastac 100 EC – 0,1) + mikronawóz (Borvit – 1,5, Ekolist Standard – 3, Fostar – 5, Mikrosol Mn 200 – 1,5, Mikrosol U – 1, Plonvit B – 2).
Zwalczanie mszyc, mączniaka rzekomego i dokarmianie roślin: insektycyd (Decis 2,5 EC – 0,25, Fastac 100 EC – 0,1, Karate 025 EC – 0,3, Pirimor 500 WG – 0,25, Sumi-Alpha 050 EC – 0,2) + fungicyd (Miedzian 50 WP – 5) + mikronawóz (Basfoliar 36 Extra – 10, Boraks – 1, Insol 4 – 1,5, Plonvit B – 2, Solubor DF – 1,5–2,5, Wuxal Combi – 0,5).
Zwalczanie omarlic i dokarmianie roślin: insektycyd (Decis 2,5 EC – 0,3) + mikronawóz (Borvit – 1,5, Ekolist Standard – 3, Insol B – 2, Mikrosol B – 1,5, Mikrosol Mn 200 – 1,5, Mikrosol U – 1, Plonvit B – 2).
Zwalczanie omarlic, mączniaka rzekomego i dokarmianie roślin: insektycyd (Decis 2,5 EC – 0,3) + fungicyd (Miedzian 50 WP – 5) mikronawóz (Basfoliar 36 Extra – 10, Boraks –1, Insol 4 – 1,5, Solubor DF – 2,5, Wuxal Combi – 5).
Zwalczanie rolnic i dokarmianie roślin: insektycyd (Fastac 100 EC – 0,15) + mikronawóz (Borvit – 1,5, Ekolist Standard – 3, Fostar – 5, Mikrosol U – 1, Plonvit B – 2).
Zwalczanie rolnic, mączniaka rzekomego i dokarmianie roślin: insektycyd (Decis 2,5 EC – 0,3, Fastac 100 EC – 0,15, Karate 025 EC – 0,3) + fungicyd (Miedzian 50 WP – 5) + mikronawóz (Basfoliar 36 Extra – 10, Boraks –1, Insol 4 – 1,5, Plonvit B – 2, Solubor DF – 2,5, Wuxal Combi – 5).

Źródło: "Farmer" 08/2008