Burak cukrowy jest rośliną o dużych wymaganiach glebowych i pokarmowych. Wymaga stanowisk żyznych, pozwalających na dobry rozwój systemu korzeniowego. Pod uprawę tej rośliny warto wybierać gleby najlepsze, niezbyt zwięzłe, raczej cięższe i średnie. Unikać natomiast należy gleb lekkich, zbyt przepuszczalnych, zakwaszonych, o małej zawartości próchnicy. Uprawa buraka cukrowego nie należy do najłatwiejszych i pochłania spore nakłady. Z tego między innymi powodu doczekała się wielu modyfikacji. Każda technologia uprawy ma swoje wady i zalety, wszystkie jednak muszą stwarzać roślinom odpowiednie warunki do wzrostu i rozwoju.

TRADYCYJNIE- O BORNIKI G ŁĘBOKAO RKA

W Polsce nadal dominuje tradycyjny system uprawy roli opierający się na orce. Najczęściej jest to orka głęboka (ziębla). Przed orką często wywożony jest obornik, ewentualnie wcześniej wysiewa się, a następnie likwiduje międzyplon ścierniskowy. Korzystanie z obornika bądź zielonej masy na przyoranie stanowi doskonałe źródło tak potrzebnej w glebie materii organicznej.

W uprawie buraka cukrowego, który jest wrażliwy na nadmierne zagęszczenie warstw podornych, opłaca się stosować głębosz. Zabieg ten zwiększa retencyjność gleby i usprawnia warunki wodno-powietrzne. W latach suchych poprawia zatem podsiąkanie, a w przekropnych - wsiąkanie wody. Zabieg głęboszowania najlepiej wykonywać pod przedplon buraka. Pod przedplon warto również stosować wapnowanie, zwłaszcza gdy stwierdzone pH jest dalekie od optymalnego. Plonotwórcze oddziaływanie tych zabiegów będzie widoczne w całym płodozmianie.

Warto pamiętać, że stosowanie orki pogłębionej w celu likwidacji podeszwy płużnej nie jest najlepszym rozwiązaniem. Dochodzi wówczas do wydobywania na powierzchnię silnie zagęszczonej i często zakwaszonej warstwy podornej, tzw. martwicy, ze szkodliwą dla roślin zawartością glinu i żelaza.

Tradycyjna orka przedzimowa pod burak najczęściej wykonywana jest na głębokość 25-30 cm. W przypadku cięższych stanowisk gleba powinna być pozostawiona na okres zimy w ostrej skibie. Na glebach średnich i lżejszych ze względu na późniejsze ryzyko umieszczenia nasion w przesuszonej warstwie gleby zalecane jest wyrównanie roli przed zimą.

Coraz częściej przed orką zimową nawozi się glebę potasem i fosforem. Decyzje o wysokościach dawek zawsze należy podejmować po wykonaniu odpowiednich analiz glebowych i dokonaniu oceny poziomu zasobności gleby w te składniki. Nie należy się obawiać strat tych pierwiastków na drodze wymywania w okresie zimowym. Gleby ciężkie, a nawet średnie mają z reguły dobrze wykształcony kompleks sorpcyjny, który jest w stanie zatrzymać większość pierwiastków w glebie.

SIEW BURAKÓW W MULCZ

System płużny ma jednak jedną zasadniczą wadę - jest czaso- i energochłonny. Doczekał się zatem wielu modyfikacji, w tym wielu uproszczeń uprawowych. Jednym z takich systemów jest siew buraków w mulcz, na który najczęściej decydują się duże gospodarstwa. Technologia ta poza oszczędnością w nakładach na pracę i paliwo ma więcej zalet. Wpływa pozytywnie na strukturę gleby i podsiąkanie kapilarne. Siew buraka następuje po płytkim wymieszaniu resztek międzyplonu z glebą lub bezpośrednio w utworzony przez przemarznięte resztki mulcz. Popularność tej metody jest jednak dość znikoma. Główną przeszkodą są braki sprzętowe. Metoda ta wymaga dysponowania siewnikiem dobrze radzącym sobie z dużą ilością resztek roślinnych.

Najczęściej rolnicy w międzyplonach sieją gorczycę białą lub facelię. W dobie zmian przepisów unijnych (zazielenienie/program rolnośrodowiskowy) można spodziewać się, że kontynuacja tego systemu opierać się będzie na wysiewie buraka w międzyplon złożony z mieszanek międzygatunkowych. Gorczyca i facelia tworzy dobry mulcz do siewu buraka. Rośliny te całkowicie przemarzają zimą i łatwo się kruszą. Wczesną wiosną nie stawiają więc oporu dla pracy siewników.

Wysiewu międzyplonów najczęściej dokonuje się we wrześniu agregatami uprawowo-siewnymi, co dodatkowo redukuje koszty zabiegu i straty wody w glebie. Ilość wysiewu nie powinna być mniejsza niż: 20 kg/ha gorczycy białej oraz 12 kg/ha facelii błękitnej. W przypadku siewów mieszanych najczęściej rolnicy sieją: 6-8 kg/ha facelii + 10-15 kg/ha gorczycy.

A MOŻE STRIP TILL?

Coraz więcej rolników decyduje się na siew buraków w technologii strip till (pasowa uprawa gleby). Technologia ta idealnie wpasowuje się w panujący obecnie w rolnictwie trend dążący do tego, aby uprawa gleby była mniej energochłonna (mniejsze zużycie paliwa na ha) oraz pozwalała oszczędzać czas (możliwość wykonania w jednym przejeździe uprawy, nawożenia pod korzeń i siewu), a przy tym pozytywnie oddziaływała na strukturę i żyzność gleby. W przypadku uprawy pasowej na polu tworzą się dwa oddzielne obszary. Pas spulchnionej gleby, w którym zostanie wysiany rząd nasion, i drugi, gdzie gleba nie jest wzruszona. W pasie uprawianym resztki pożniwne zostają wymieszane z glebą z wykorzystaniem różnych rozwiązań technicznych. Technologia ta wymaga specjalistycznego sprzętu i coraz częściej rolnicy sami konstruują maszyny umożliwiające im tę pracę.

 

Artykuł pochodzi z numeru 10/2015 miesięcznika Farmer

Zamów prenumeratę