Do najczęściej popełnianych błędów przy przygotowywaniu roli do siewu buraków należy jej przesuszenie (z powodu nadmiernej ilości zabiegów uprawowych) i zbytnie spulchnienie gleby. Uprawa wiosenna powinna być wykonana za jednym przejazdem agregatu uprawowego zgodnie z metodą jednego przejazdu. Jest to możliwe wtedy, gdy nawozy fosforowo-potasowe wysiano jesienią, a nawozy azotowe wiosną, jak tylko można wjechać na pole. Zostają one wymieszane z glebą agregatem uprawowym. Gdy nawozów zawierających fosfor i potas nie wysiano jesienią, trzeba je wysiać razem z azotowymi wiosną, ale zabiera to dodatkowo cenny czas i opóźnia przygotowanie roli, a tym samym siew buraków.

Głębokość uprawy powinna być równa głębokości siewu nasion (tak płytka, jak to możliwe, ale na tyle głęboka, jak to konieczne).

Uprawa mulczu

W ostatnich latach coraz popularniejsza staje się uprawa w mulcz, czyli w rośliny, które wysiano jako międzyplon ścierniskowy w roku poprzednim i pozostawiono na zimę. Najczęściej jest to gorczyca. Wiosną, tuż po ruszeniu wegetacji, wykonuje się oprysk herbicydem totalnym zawierającym glifosat, który niszczy chwasty ozime. Następnie wysiewa się nawozy i miesza się je z glebą za pomocą agregatu czynnego. W podobny sposób przygotowuje się pole, na którym zastosowano tzw. mulcz ścierniskowy, polegający na starannym rozdrobnieniu i rozrzuceniu słomy po zbiorze przedplonu. Następnie miesza się ją z glebą kultywatorem ścierniskowym.  Zabieg ten powtarza się jeszcze w październiku.

Termin siewu

Warunkiem szybkich i wyrównanych wschodów buraków jest siew w pulchną, w miarę gruzełkowatą glebę, na uwilgotnionym podglebiu. Trafienie w odpowiedni termin siewu zależy od doświadczenia rolnika. W roku jest tylko kilka dni optymalnych do siewu buraków. Tylko dzięki optymalnemu dla danego rejonu terminowi siewu rolnik może wpłynąć na prawidłowy rozwój systemu korzeniowego. Nie można tego osiągnąć ani przez zwiększone nawożenie, ani intensywniejszą ochronę chemiczną. Poza tym jest to najważniejszy tzw. czynnik beznakładowy, czyli taki, który od rolnika nie wymaga pieniędzy, a przynosi wymierny efekt w postaci zwyżki plonu korzeni i ich jakości. Podawanie terminów kalendarzowych jest mało precyzyjne. Można jednak zwracać uwagę na zachowanie się roślin w przyrodzie. Za odpowiednią do siewu buraków uważa się porę kwitnienia brzozy, klonu, mniszka pospolitego, tarniny, czereśni, wiśni i porzeczki czarnej. Najczęściej na południowym zachodzie i południu buraki wysiewa się w III dekadzie marca, a w pozostałych rejonach –  w I dekadzie kwietnia.

Bardzo wczesny siew może być niebezpieczny dla wschodzących roślin, gdy pojawią się silne przygruntowe przymrozki. Przykładem był 2007 r., gdy na początku maja w wielu rejonach kraju temperatura obniżyła się do -8 st.C, a to spowodowało znaczne ubytki siewek. Przekonałem się o tym sam w trakcie swoich doświadczeń prowadzonych na Zamojszczyźnie. Buraki podczas kiełkowania i w fazie liścieni wytrzymują zaledwie przymrozki dochodzące do -3 st.C. Nie ma natomiast większych obaw, że pod wpływem niskich temperatur buraki przejdą jarowizację i wytworzą pośpiechy. Wszystkie zarejestrowane obecnie odmiany są bowiem na to zjawisko uodpornione. Mogą oczywiście pojawić się pojedyncze pośpiechy, ale nie mają one znaczącego wpływu na plon.

Norma wysiewu

Zgodnie z umowami kontraktacyjnymi rolnik musi zakupić na hektar co najmniej 1,15 jednostki siewnej (1 jednostka siewna = 100 tys. nasion). Odległości w rzędzie zależą od oczekiwanej polowej zdolności wschodów i warunków glebowo-pogodowych. Najczęściej zalecane jest 18 cm, co oznacza wysiew około 1,24 jednostki siewnej na hektar. Po wschodach początkowa obsada roślin wynosi od 99 tys. (w dobrych warunkach polowych) do 111 tys. szt./ha (w bardzo dobrych warunkach). Ubytki roślin w czasie wegetacji wynoszą 10 proc. Największe plony korzeni i najlepszą ich jakość technologiczną uzyskuje się, gdy przed zbiorem na hektarze znajduje się około 100 tys. roślin.

Głębokość siewu nasion wynosi 2–3 cm. Głębszy siew jest wskazany podczas suszy i na glebach lżejszych, a płytszy – przy dostatecznym uwilgotnieniu i na glebach zwięźlejszych.

Ścieżki

Ze względu na konieczność wykonywania wielu zabiegów ochronnych podczas wegetacji, na dużych plantacjach buraków konieczne jest pozostawienie ścieżek przejazdowych. W ten sposób zmniejsza się ugniatanie gleby i unika strat niszczonych roślin przez koła ciągnika. Ścieżki zapewniają także dokładne pokrycie pola cieczą roboczą i zapobiegają powstawaniu pasów, jej nakładania się lub omijaków. Pozwalają także na szybsze wykonanie poszczególnych zabiegów ochronnych (rolnik wie, którędy ma jechać po polu).

Mimo że przy robieniu ścieżek jest mniej rzędów buraków na plantacji niż przy siewie tradycyjnym, plon nie okazuje się jednak mniejszy, ale wręcz przeciwnie – nieznacznie nawet wzrasta. Jest to spowodowane tak zwanym efektem brzegowym, który polega na tym, że buraki rosnące w rzędach przy ścieżkach plonują lepiej od pozostałych, gdyż mają więcej miejsca. 

Rozstawa ścieżek powinna być jak najszersza: optymalna to 27 m, a minimalna – 18 m. Należy ją dobrać do szerokości roboczej opryskiwaczy i rozsiewaczy nawozów (o ile te będą stosowane podczas wegetacji buraków).

Siew w mulcz

Gdy buraki wysiewane są w mulcz z gorczycy lub w mulcz ścierniskowy (ze słomy), konieczne jest użycie siewników zaopatrzonych w redlice talerzowe.

Siew bezpośredni

Siew bezpośredni polega na zaniechaniu jakichkolwiek zabiegów uprawowych od zbioru przedplonu do siewu rośliny następczej. Jak na razie siew bezpośredni nie sprawdza się w wypadku uprawy buraków, bo plony korzeni i cukru są znacznie mniejsze niż przy innych systemach uprawy. Jest to spowodowane  przede wszystkim niekorzystnymi zmianami w gęstości, zwięzłości i porowatości gleby, na co bardzo silnie reagują korzenie buraków. Poza tym zmniejsza się znacznie obsada roślin, przy jednoczesnym wzroście zachwaszczenia plantacji.

Kontrola wschodów

Początek wschodów buraków w warunkach bardzo korzystnych, w roli wilgotnej, ciepłej, będącej w wysokiej temperaturze i z nasion dobrze umieszczonych w glebie można zauważyć nawet po 7 dniach od siewu. Natomiast w warunkach niekorzystnych nawet po 30 dniach.

Zakończenie wschodów przyjmuje się średnio po 21–30 dniach od ich rozpoczęcia, gdy najstarsze siewki mają już liście. W praktyce liczenie przeprowadza się po 21 i 28 dniach siewu. Liczenie dokonuje się na odcinkach rzędów w ustalonej długości, zależnie od przyjętego sposobu liczenia. Na polach o powierzchni 1 ha, o małej zmienności wschodów, liczenie siewek należy wykonać na 15–20 rzędach wybranych losowo lub systematycznie w odstępach co 5–10 rzędów, zależnie od zmienności wschodów. Odcinki rzędów należy wyznaczać po przekątnej pola.
Dla plantacji większych podobne liczenie można powtarzać dla każdych 5 hektarów. Gdy na plantacji występuje wyraźne zróżnicowanie obsady roślin, obliczenia  należy wykonywać osobno dla tych części pola. 

Liczenie obsady roślin może być wykonane dwoma sposobami:

  • pierwszy polega na liczeniu siewek na odcinkach rzędów o długości uzależnionej od rozstawy rzędów. Przy rozstawie rzędów 45 cm jest to 22 m (10 000 m : 0,45 m), a uzyskany średni wynik z 15–20 odcinków rzędów mnoży się przez 1000. Przykład: wyliczono, że średnio na 22 m znajduje się 90 roślin. Oznacza to, że na 1 hektarze jest ich 90 tys. (90 x 1000).
  • drugi polega na liczeniu siewek na odcinkach rzędu długości 10 m i pomnożeniu uzyskanej średniej przez odpowiednie współczynniki, które przy rozstawie  rzędów 45 cm wynoszą 22 i 100.  Przykład: gdy na 10 m jest 50 roślin, oznacza to, że jest ich 110 tys. na hektarze (50 x 22 x 100).


Przyczyny słabych wschodów buraków

  • Gleba zbyt ciężka, nadmiernie wilgotna lub za sucha, odczyn kwaśny lub zasadowy.
  • Zbyt częsta uprawa buraków na tym samym polu (nasilenie chorób zgorzelowych).
  • Nadmiar lub niedobór składników pokarmowych w wierzchniej warstwie roli.
  • Błędy popełnione podczas uprawy przedsiewnej.
  • Zbyt głęboki lub zbyt płytki siew.
  • Niekorzystna pogoda (za sucho lub za mokro, za zimno).

Źródło: "Farmer" 03/2008