PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Ziemniaki na równi pochyłej

Wczesna wiosna przyspieszyła sadzenie ziemniaków. Przymrozki w końcu kwietnia spowodowały jednak spowolnienie wegetacji, a lokalnie wyrządziły znaczne straty w uprawach ziemniaków na najwcześniejszy zbiór. Szacuje się, że tegoroczne zbiory wyniosą 11 mln ton i będą o 25 proc. większe niż rok temu.



W ubiegłym roku powierzchnia uprawy ziemniaków wyniosła 597 tys. ha. W 2005 r. ziemniaki uprawiano na powierzchni 588 tys. ha, a w roku 2004 – 713 tys. ha. Udział ziemniaków w strukturze zasiewów zmniejszył się do 5,2 proc. Niskie były również ubiegłoroczne plony, które wyniosły 15 Ton  z hektara o 15 proc. mniej niż rok wcześniej. Zbiory ukształtowały się na poziomie 9 mln ton i były o 1,4 mln ton mniejsze niż w roku ubiegłym i o 5 mln ton mniejsze niż w 2004 r.

Rekordowe ceny
W bieżącym sezonie obroty rynkowe są o 10 proc. mniejsze niż w sezonie 2005/2006. Na rynek trafi 3,3 mln ton, co stanowi 36 proc. zbiorów. Obniżył się przerób ziemniaków na skrobię i spirytus. Nieco większe było natomiast wykorzystanie ziemniaków do produkcji frytek i chipsów. Produkcja skrobi ziemniaczanej wyniosła 80 tys. ton, co stanowi tylko 55 proc. naszej kwoty produkcyjnej. Znacznie niższa jest też sprzedaż ziemniaków do bezpośredniej konsumpcji. Szacuje się ją na 1,7 mln ton, wobec 1,83 mln ton w sezonie 2005/2006.
Tak duży spadek zbiorów ziemniaków spowodował rekordowy wzrost ich cen. Już w ubiegłym roku ceny targowiskowe ziemniaków były o 66 proc. wyższe niż rok wcześniej, a w sprzedaży detalicznej ceny były wyższe o 60 proc. Przewiduje się, że w tym sezonie średnie ceny ziemniaków na targowiskach mogą wynieść 109 zł za 100 kg i będą wówczas o prawie 50 proc. wyższe niż w sezonie 2005/2006. W porównaniu z sezonem 2004/2005 wzrost cen jest blisko 2,5-krotny.

Sytuacja była zróżnicowana w poszczególnych rejonach Polski. Zwykle najdroższe na targowiskach są ziemniaki w zachodniej i południowo-zachodniej części kraju, zaś najtaniej można je kupić w centralnej i wschodniej Polsce. Wiosną 2007 r. najniższe ceny, poniżej 100 zł za 100 kg, były w województwach: lubelskim, świętokrzyskim i warmińsko-mazurskim. Najdroższe zaś, przekraczające 135 zł za 100 kg, były ziemniaki w województwach zachodniej Polski: pomorskim, dolnośląskim, wielkopolskim, zachodniopomorskim i kujawsko-pomorskim. W tym roku młode ziemniaki trafią ba rynek wcześniej niż przed rokiem. Z tego powodu pod koniec sezonu handlowego ceny ziemniaków mogą się nieco obniżyć.

Wyższe są też ceny skupu. Na początku sezonu były o 20–30 proc. wyższe niż w poprzednim roku. Natomiast w październiku, gdy skupuje się głównie ziemniaki skrobiowe, ich poziom obniżył się do zaledwie 184 zł za tonę, a więc o 7 proc. poniżej cen z 2005 r. W dalszych miesiącach ceny skupu jednak wzrosły o kilkadziesiąt procent powyżej poziomu z poprzedniego roku. Średnioważona cena skupu w całym sezonie wzrośnie stosunkowo niewiele (o 15 proc.), ponieważ większość ziemniaków trafia do skupu bezpośrednio po zbiorach. Wyniesie ona 297 zł za tonę, wobec 256 zł w sezonie 2005/2006.

Stosunkowo niskie ceny skupu, zwłaszcza w porównaniu z cenami targowiskowymi, wynikają z tego, że w skupie dominują ziemniaki skrobiowe. Dostarczane są one w ramach umów kontraktacyjnych, za które rolnicy otrzymują cenę minimalną. Jest ona określona przez Komisję Europejską i obowiązuje we wszystkich krajach UE. Cena minimalna ustalona została za ilość dostarczonych ziemniaków, ale jest ona uzależniona od zawartości skrobi (nie niższej niż 13 proc.). Za tonę ziemniaków o zawartości skrobi 18 proc. rolnik otrzymuje niecałe 38 euro, co przy kursie 4 zł/euro daje 152 zł za tonę. Niektóre krochmalnie płacą nieco wyższą cenę, premiując na przykład wywiązanie się z zawartej umowy. Plantatorzy, oprócz przychodu ze sprzedaży ziemniaków skrobiowych, otrzymują również płatności uzupełniające, które w przeliczeniu na hektar uprawy, w zależności od wysokości plonów, wynosiły w ostatnim sezonie 900–1200 zł na hektar.

Mniejsze spożycie
Ceny frytek i chipsów wykazywały dotychczas niewielkie tendencje wzrostowe, mniej więcej 1–3 proc. rocznie, niezależnie od wahań cen skupu surowca. Wpływ zmian cen skupu ziemniaków w przetwórstwie na cenę finalną jest stosunkowo niewielki. Podobnie zmieniały się ceny innych przetworów spożywczych z ziemniaków, takich jak pyzy czy kopytka. Wskaźnik wzrostu cen tych produktów w ostatnich trzech sezonach był niższy od inflacji i wynosił 1–2 proc. W tym roku jest inaczej ze względu na niedobory i znaczący wzrost cen ziemniaków. Ceny przetworów ziemniaczanych, zależnie od asortymentu, są o 4–10 proc. wyższe. Jedynie ceny chipsów ponownie się obniżyły. Bardzo podrożała natomiast mączka ziemniaczana. 

Duży wzrost cen ziemniaków i przetworów ziemniaczanych spowodował znaczący spadek ich spożycia. To ostatnie wyniesie 120 kg w przeliczeniu na mieszkańca i będzie o 6 kg mniejsze niż w sezonie poprzednim, z tego ok. 14 kg w formie przetworów ziemniaczanych. W sezonie 2007/2008, przy przewidywanych wyższych zbiorach i poprawie jakości, spadek spożycia może zostać zahamowany.
Konsekwencją znacznego spadku zbiorów jest zmniejszenie zużycia ziemniaków w gospodarstwach rolnych, zwłaszcza z przeznaczeniem na pasze. Ilość ziemniaków przeznaczanych na skarmianie w mijającym sezonie wyniesie niespełna 1 mln ton. Jest to o 0,9  mln ton mniej niż w sezonie poprzednim i o 3,8 mln ton mniej niż w sezonie 2004/2005. Jeszcze pod koniec lat dziewięćdziesiątych na pasze przeznaczano kilkanaście milionów ton ziemniaków.
Przewidywany wzrost zbiorów i podaży ziemniaków w sezonie 2007/2008 obniży ich ceny o kilkadziesiąt procent w stosunku do sezonu 2006/2007. Zmiany cen przetworów wyniosą najwyżej kilka procent. Przewidywany wzrost produkcji skrobi ziemniaczanej spowoduje, że ich ceny mogą się znacząco obniżyć.

Prognoza 2007
W 2007 r. powierzchnia uprawy ziemniaków jest zbliżona do poziomu z ostatnich dwóch lat i wyniesie 600 tys. ha, gdyż rekordowo wysokie ceny zachęcały rolników przynajmniej do utrzymania powierzchni ich uprawy z ubiegłego roku. W dalszej perspektywie powierzchnia uprawianych ziemniaków w Polsce może się jeszcze nieznacznie obniżać, ale tempo tego spadku będzie coraz mniejsze. Większy spadek powierzchni uprawy ziemniaków byłby możliwy jedynie przy radykalnym wzroście plonów, co przy obecnej strukturze polskiego rolnictwa wydaje się mało prawdopodobne.
Wczesna wiosna spowodowała przyspieszenie sadzenia ziemniaków. Przymrozki w końcu kwietnia spowodowały jednak spowolnienie wegetacji, a lokalnie wyrządziły znaczące straty w uprawach na najwcześniejszy zbiór. Ziemniaki wczesne stanowią jednak nie więcej niż 10–15 proc. ich ogólnych zbiorów. Zatem o wielkości tegorocznych zbiorów zadecyduje wysokość plonów ziemniaków z głównego zbioru. W przeciętnych warunkach plony ziemniaków mogą wynieść 18,5 ton z ha,  a zbiory – ponad 11 mln ton. Byłyby wówczas o 20–25 proc. większe niż w ubiegłym roku.

Autor pracuje w Instytucie Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB w Warszawie 

Warto wiedzieć
W ostatnich latach uprawa ziemniaków zmniejszyła się w całej Europie. Największy spadek powierzchni uprawy odnotowano w  Europie Południowej (Hiszpania i Portugalia) I Europie Środkowo-Wschodniej. O ile na początku lat 90. powierzchnia uprawy ziemniaków w Hiszpanii wynosiła ponad 250 tys. ha, to w 2006 r. spadła do  90 tys. ha. Podobnie szybki spadek  ma miejsce w krajach środkowoeuropejskich, a jego tempo było podone w Polsce, Czechach, Słowacji i Węgrzech. W tych krajach w  ostatnich kilkunastu latach powierzchnia uprawy zmniejszyła się 3-krotnie. Spadały też zbiory, chociaż nie w takim tempie, gdyż coraz wyższe są plony. Jedynie w Polsce przeciętne plony nie zmieniły się. W tym samym czasie powierzchnia uprawy ziemniaków w pięciu krajach Europy Zachodniej, mających główne znaczenie na rynku ziemniaków (Belgii, Francji, Holandii, Niemczech i Wielkiej Brytanii), spadła jedynie o około 10 proc., przy utrzymaniu na podobnym poziomie wielkości zbiorów. Rola tych krajów na rynku ziemniaków w Europie umacnia się i zwiększa się ich udział w obrotach międzynarodowych.

Źródło: Farmer 14/2007



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.236.156.32
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
GŁÓWNY PARTNER SERWISUpartner serwisu

PARTNER SERWISU
  • partner serwisu

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.