PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zmiany w uprawie

W latach 1995



W 1996 r. przeprowadzono wśród rolników dostarczających buraki dla Cukrowni Werbkowice ankietę na temat metod uprawy buraków. Dziesięć lat później ankietę tę powtórzono. Przedstawiamy zmiany dotyczące doboru przedplonu, znajomości odczynu, wykonywania uprawy pożniwnej, przedzimowej i wiosennej. W następnym przedstawimy wyniki ankiety dotyczące znajomości zasobności gleby, sposobu nawożenia, siewu, ochrony chemicznej, zbioru oraz uzyskiwane plony.

Rolnicy

W 1995 r. najwięcej pytanych (42 proc.) stanowili rolnicy w wieku od 31 do 40 lat, następnie od 41 do 50 lat (35 proc.) i do 30 lat (15 proc.). Najmniejszy procent stanowili rolnicy starsi, w wieku od 50 do 60 lat (6 proc.) i powyżej 60 lat (2 proc.). W 2005 r. najwięcej było rolników w wieku 41–50 lat (44 proc.), następnie 31–40 lat (26 proc.). Najmłodsi, do 30 lat, stanowili grupę 19 proc. Rolników powyżej 60 lat nie było.

W 1995 r. zdecydowana większość rolników miała wykształcenie zawodowe (47 proc.), nieco mniej średnie (32 proc.) i podstawowe (20 proc.), a zaledwie 1 proc. rolników miało wykształcenie wyższe. W 2005 r. najwięcej było rolników z wykształceniem średnim (56 proc.) i zawodowym (30 proc.), a 8 proc. miało wykształcenie podstawowe, wyższe natomiast – 6 proc. W przeciągu dziesięciu lat zmniejszyła się więc liczba rolników z wykształceniem zawodowym, zwiększyła się liczba rolników z wykształceniem średnim i wyższym.

Gospodarstwa

Najwięcej gospodarstw w 1995 r. miało powierzchnię od 11 do 15 ha gruntów ornych (41 proc.). Nieco mniej od 6 do 10 ha (21 proc.), następnie od 16 do 20 ha (20 proc.). Znacznie mniej było gospodarstw dużych o powierzchni powyżej 25 ha (9 proc.), od 21 do 25 ha (4 proc.) i małych do 5 ha (5 proc.). W 2005 r. także najwięcej było gospodarstw o powierzchni od 11 do 15 ha (34 proc.), ale dużych gospodarstw (powyżej 25 ha) było już 20 proc. Gospodarstwa o powierzchni 16–20 ha posiadało 16 proc. rolników. Znacznie mniej było gospodarstw o powierzchni 21–25 ha (14 proc.), 6–10 ha (12 proc.) i do 5 ha (4 proc.). Oznacza to, że w ciągu 10 lat nastąpiło znaczne powiększenie gospodarstw.

Plantacje buraków

W badanych gospodarstwach w 1995 r. uprawiano najczęściej 1,1–2 ha buraków (33 proc.), nieco mniej od 2,1 do 3 ha (24 proc.) i 3,1–4 (20 proc.). Rolników uprawiających ponad 4 ha buraków było 15 proc., a najmniej było producentów drobnych, u których powierzchnia uprawy nie przekraczała 1 ha (8 proc.). W 2005  r. najwięcej rolników uprawiało buraki na powierzchni powyżej 4 ha (46 proc.), nieco mniej było gospodarstw, gdzie uprawiano od 1,1 do 2 ha (34 proc.). U 12 proc. rolników areał uprawy buraków wynosił od 2,1 do 3 ha. Najmniej było plantacji nieprzekraczających 1 ha (6 proc.), a także 3,1–4 ha (2 proc.). Wyniki te pokazują koncentrację uprawy buraków cukrowych i wzrost średniej wielkości plantacji.

Przedplon

W 1995 r. 17 proc. rolników uprawiało buraki na tym samym polu częściej niż co zalecane cztery lata. Dziesięć lat później było to już 34 proc. (32 proc. co trzy lata i 2 proc. co dwa lata). Oznacza, to że w tych wypadkach buraki uprawiano zbyt często na tym samym polu, co zwiększa zagrożenie ze strony chorób i szkodników.

W 1995 r. przedplonem dla buraków najczęściej była pszenica (74 proc.), w 2005 r. ten sam przedplon stanowił 66 proc. Z innych zbóż wymieniano w 1995 r. jęczmień (9 proc. gospodarstw) i żyto (2 proc.). W 2005 r. jęczmień był przedplonem w 16 proc. wypadków. Natomiast pojawiała się kukurydza, która nie występowała w 1995 r., i w 2005 r. stanowiła 24 proc. Nastąpił więc wzrost powierzchni uprawy kukurydzy w badanych gospodarstwach.

Uprawa pożniwna

W 1995 r., gdy zboża stanowiły przedplon, 94 proc. rolników przeprowadzało natychmiastową uprawę pożniwną. Najwięcej rolników wykonało podorywkę + bronowanie. Podorywkę, a później bronowanie wykonało 14 proc. rolników, a samą podorywkę 6 proc. Rok 2005 przyniósł niewielkie zmiany. 98 proc. rolników wykonało zaraz po zbiorze zbóż uprawę pożniwną, tylko 2 proc. ankietowanych nie wykonało natychmiast takiej uprawy. Podorywkę, a później bronowanie wykonało 60 proc. ankietowanych, kultywatorowanie zamiast podorywki wykonano w 7 proc., a talerzowanie zamiast podorywki stwierdzono w 14 proc. wypadków. Zaniechanie bronowania natychmiast po podorywce powodowało znaczne straty wody z gleby. Natomiast wprowadzenie talerzowania to dążenie do ograniczenia kosztów, efektywność tego zabiegu jest jednak gorsza niż w wypadku podorywki.

W 1995 r. 38 proc. rolników uprawiało międzyplony ścierniskowe. Najczęściej była to gorczyca biała (30 proc.). Dziesięć lat później, w 2004 r., uprawę międzyplonu stosowało już 76 proc. pytanych – w 80 proc. wypadków wysiewano gorczycę białą, po 8 proc. facelię oraz wykę i 4 proc. rzodkiew oleistą. Jest to korzystne zjawisko, szczególnie gdy uprawiano odmiany mątwikobójcze gorczycy.

W 1995 r. słomę jako nawóz wykorzystywało 56 proc. rolników, ale tylko 84 proc. z nich zastosowało do niej dodatek nawozu azotowego. Dawki nawozu azotowego były zróżnicowane. Najwięcej, bo 42 proc. rolników, stosowało 30–35 kg N/ha, a 38 proc. – 40–46 kg N/ha. W 2005 r. 64 proc. badanych stosowało słomę jako nawóz, jednak tylko 69 proc. z nich zastosowało dodatek nawozu azotowego. Najwięcej rolników, bo aż 39 proc., stosowało azot w dawce 40–46 kg/ha. W gospodarstwach tych można zaobserwować 14-procentowy wzrost zastosowania słomy jako nawozu organicznego pod buraki. Część rolników stosuje jednak zbyt małe dawki azotu na słomę, co skutkuje późniejszymi niedoborami azotu w glebie.

Odczyn gleby

Odczyn gleb w 1995 r. znało jedynie 33 proc. rolników, a w 2005 r. już 64 proc. Cieszy poprawa sytuacji, ale ciągle jest to zbyt mało. Trudno w takiej sytuacji o racjonalne wykorzystanie nawozów mineralnych.

Wapno na ściernisko pod podorywkę w obu latach stosowało po 54 proc. badanych rolników. Natomiast przed orkę przedzimową wapno stosowało w 1995 r. 15 proc. pytanych, a w 2005 r. – 40 proc.

Nawozy organiczne

Obornik na ściernisko w 1995 r. stosowało 65 proc. rolników. Najczęściej stosowano 26–30 t/ha (27 proc.). W 2005 r. nawożenie obornikiem po żniwach wykonywało tylko 40 proc. rolników. Najczęściej stosowana dawka wahała się od 36 do 40 t/ha (40 proc. ankietowanych).

W 1995 r. żaden rolnik nie stosował obornika wiosną. W 2005 r. w tym terminie nawożenie obornikiem przeprowadziło 6 proc. rolników i była to najczęściej dawka 30 t/ha (33 proc.). W uprawie buraków ten termin nawożenia obornikiem jest niedopuszczalny, bo przesusza glebę i opóźnia siew.

Oprócz słomy i obornika rolnicy stosowali w 1995 r. inne nawozy organiczne. W 11 proc. była to gnojówka, a w 3 proc. gnojowica. Wszyscy stwierdzili, że przyorali te nawozy po rozlaniu, a niedobór fosforu uzupełniono nawozami mineralnymi tylko w 57 proc. wypadków. W 2005 r. 12 proc. rolników stosowało nawozy płynne w postaci gnojówki lub gnojowicy, z tych rolników, którzy stosowali nawozy płynne, 33 proc. zastosowało gnojówkę, a 67 proc. gnojowicę. Nawozy te w 67 proc. przyorano zaraz po rozlaniu, a niedobór fosforu uzupełniono w 17 proc.  Oznacza to, że nawożenie tymi nawozami organicznymi, które są ubogie w fosfor, nie było racjonalne.

Uprawa jesienna

Nieduży procent rolników, bo zaledwie 9 proc. przyznało się w 1995 r. do przeprowadzenia głęboszowania pod buraki, a w 2005 r. rolników takich było już 20 proc. To dobrze, bo zabieg ten ma bardzo korzystny wpływ na plonowanie buraków i zapobiega powstawaniu podeszwy płużnej.

Orka przedzimowa w 1995 r. była wykonywana najczęściej na głębokość 26–30 cm (30 proc.). W 2005 r. orkę na tę głębokość zrobiło 48 proc. ankietowanych. Termin wykonywania orki przedzimowej w ciągu dziesięciu lat nie zmienił się znacznie i zależał głównie od pogody. W pierwszym badaniu 33 proc. rolników wykonało orkę między 20 a 30 października, a w 2005 r. – 31 proc., natomiast orkę od 1 do 10 listopada wykonywało w pierwszym badaniu 20 proc., a w 2005 r. w tym terminie wykonało orkę 24 proc. pytanych. W 1995 r. do orki zastosowano tylko w 2 proc. wypadków pług obracalny lub wahadłowy, reszta rolników używała pługa tradycyjnego, a w 2005 r. 8 proc. rolników do orki używało pługa obracalnego lub wahadłowego, w dalszym ciągu większość rolników orze pługami tradycyjnymi.

W 1995 r. 20 proc. pytanych rolę zabronowało po wykonaniu orki przedzimowej. Reszta rolników (80 proc.) pozostawiła pole w ostrej skibie przed zimą. Dziesięć lat później 56 proc. rolników pozostawiło rolę w ostrej skibie, a 44 proc. zabronowało. Jest to dostosowanie do aktualnych zaleceń, aby pole było maksymalnie wyrównane ze względu na punktowy siew nasion.

Uprawa wiosenna

W 1995 r. orkę wiosenną wykonało 6 proc. rolników, a w 2005 r. – 4 proc. Zabieg ten nie powinien mieć miejsca w technologii uprawy buraków. Bronowanie wiosną przeprowadziło w pierwszym badaniu 51 proc. ankietowanych, w 2005 r. o 7 proc. mniej. Włókowanie w 1995 r. wykonało aż 48 proc., a w 2005 r.w porównaniu z rokiem 1995 dużo mniej, bo 18 proc. Kultywatorowanie, a potem bronowanie w 1995 r. zastosowało 32 proc., a w 2005 r. – 24 proc. Gleba tuż przed siewem była najczęściej przygotowywana za pomocą agregatu uprawowego: w 92 proc. – w 1995 r. i 82 proc. –  2005 r. Martwi zmniejszenie liczby rolników doprawiających rolę przedsiewnie agregatem, co jest najbardziej celowe w wypadku buraków cukrowych.

Autorka jest absolwentką Wydziału Rolnictwa, Biologii SGGW w Warszawie

Źródło: "Farmer" 21/2007



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 52.205.167.104
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
PARTNERZY SERWISU
  • partner serwisu
  • partner serwisu

    KONTAKT24

    Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

    DODAJ PLIKI

    Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

    Drogi Użytkowniku!

    W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

    Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

    Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

    Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

    Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

    W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

    Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

    Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.