Koncepcja Zielonego Ładu narzuca zmniejszenie stosowania środków ochrony roślin, od lat wykorzystywanych w rolnictwie. Pożądane metody ochrony są opracowywane tak, by wykazywać nieznaczne oddziaływanie na środowisko, a także niską toksyczność dla ludzi i zwierząt. Wprowadzenie w tym celu biopreparatów staje się lepszą alternatywą i koniecznością, niż stosowanie syntetycznych nawozów i pestycydów.

Biopreparaty – podział

Biopreparaty chronią rośliny przed czynnikami chorobotwórczymi oraz korzystnie wpływają na ich rozwój. Wśród nich wyróżniamy bionawozy, biostymulatory, biopestycydy i preparaty mikrobiologiczne. Składają się żywych mikroorganizmów i przeważnie na ten moment, są wykorzystywane jako środki wspomagające chemiczne czy syntetyczne preparaty i nawozy.

Według opracowania „Aktualny stan wiedzy na temat biopreparatów stosowanych w rolnictwie” (2021), pośród biopestycydów wyróżniamy preparaty oparte na bakteriach z rodzajów: Pseudomonas i Bacillus oraz grzybach z rodzajów: Trichoderma, Coniothyrium, Beauveria. Wśród tego rodzaju preparatów wyróżniamy bioinsektycydy, biofungicydy, bioherbicydy, biobakteriocydy i bionematocydy.

Korzystne dla roślin, jest również działanie biopreparatów na glebę. Jak podaje prof. dr hab. Danuta Sosnowska, preparaty mikrobiologiczne poprawiają chemiczne, fizyczne i mikrobiologiczne właściwości gleb, dzięki czemu stymulują wzrost i plonowanie niektórych gatunków roślin uprawnych. Preparaty mikrobiologiczne, znajdują zastosowanie pod postacią szczepionek. W publikacji „Aktualny stan wiedzy na temat biopreparatów stosowanych w rolnictwie” wyróżniono szczepionki zawierające bakterie wiążące azot atmosferyczny w symbiozie z korzeniami roślin bobowatych oraz opracowane m.in. na bazie różnych gatunków grzyba z rodzaju Trichoderma sp. Pośród preparatów mikrobiologicznych znajdziemy też mikroorganizmy blokujące rozwój szkodników, jak preparat zawierający bakterie z grupy Bacillus thuringiensis.

Biopreparaty muszą mieć zapewnione warunki do działania

Tematyką preparatów mikrobiologicznych stosowanych w praktyce rolniczej, szerzej zajmuje się Prof. UPP, dr hab. Alicja Niewiadomska (Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu). Jak podkreśla dr hab. Niewiadomska, preparaty mikrobiologiczne wspomogą uprawę buraka cukrowego, ale by zadziałały efektywnie muszą być spełnione pozostałe wymagania dla wzrostu buraka cukrowego.

-Można w jakiś sposób wspomóc pobieranie mikro- i makro- elementów, ale musimy mieć na uwadze, że to co limituje wzrost buraka, to na pewno azot i woda. Możemy je wspomóc, ale nie odłączyć. By mikroorganizmy działały efektywnie, stanowisko musi być przygotowane. Ważne jest przede wszystkim odpowiednie pH na poziomie około 6. Skuteczność większości biopreparatów zależy też od temperatury, wilgotności, zabiegów agrotechnicznych i tak jak mówiłam, zasobności gleby – wyjaśniała dr hab. Alicja Niewiadomska.

Jakie preparaty korzystnie wpływają na rozwój buraka cukrowego?

Szerokie zastosowanie mają, jak mówiła Prof. UPP, dr hab. Alicja Niewiadomska, bakterie wiążące azot Azotobacter sp. -Generalnie te bakterie są obecne w glebie. Burak wymaga dobrej gleby, przy dobrej kulturze gleby te bakterie tam będą. Przy pH 6-6,5 możemy wspomóc glebę stosując preparaty mikrobiologiczne wspomagające wiązanie azotu, jednak miejmy na uwadze, że poziom wiązania wśród bakterii swobodnie żyjących to jest około 30-40 kg N/ha - tłumaczyła.

Preparaty, które chronią rośliny uprawne przed pewnymi chorobami, to poza bakteriami z grupy PGPR typu: Bacillus sp., Pseudomonas sp., również grzyby. Tutaj bardzo duże uznanie mają grzyby z rodzaju Trichoderma.

-Bardzo szybko kolonizuje dane środowisko i wydziela wiele substancji, które konkurują i zabijają patogeny roślinne. Baccillus i Pseudomonas, podobnie jak Trichodrema – wydzielają enzymy, które rozkładają ściany komórkowe patogenów roślinnych. Baccillus ma zdolność do utrzymania się w środowisku o niekorzystnych warunkach, mają odporność na wiele toksycznych substancji. W momencie pojawienia się toksycznej substancji potrafi wejść w „uśpienie” i na nowo działać w określonych warunkach i przeciwdziałać chorobom grzybowym. Dlatego wiele preparatów działa różne bakterie z rodzaju Baccillus – dodawała dr hab. Niewiadomska.

Skuteczność działania preparatów mikrobiologicznych

Przy spełnieniu odpowiednich warunków dla rozwoju bakterii, preparaty powinny odznaczać się wysoką skutecznością. Mogą się one nie uaktywnić w pewnych sytuacjach.

– Istotną rzeczą jest fakt, że niektóre preparaty są sprowadzane z zagranicy. Największe znaczenie będą miały preparaty celowane. Coraz więcej badań wskazuje na to, że określony genotyp rośliny będzie wchodził w reakcje z określonymi mikroorganizmami. Powodzenie tego preparatu będzie związane z tym w jakich warunkach został wyizolowany, więc powinien być zastosowany w tych samych warunkach. Mam duże wątpliwości do preparatów powstających np. w Hiszpanii i aplikowanych w naszym kraju, gdzie mikroorganizm z klimatu ciepłego ma być stosowany w naszym klimacie. - komentowała dr hab. Niewiadomska.