PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Program azotanowy – podstawowe obowiązki dla rolników

Program azotanowy – podstawowe obowiązki dla rolników

Autor: Artykuł dostarczony przez Corteva Agriscience

Dodano: 25-06-2019 13:00

Tagi:

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu za-nieczyszczeniu” (Dz.U. z 2018 r., poz. 1339) zaostrzone zostały zasady stosowania nawozów naturalnych oraz mineralnych zawierających azot. Nowe przepisy w różnym stopniu dotykają rolników. Zależy to od położenia i wielkości gospodarstwa, utrzymywania zwierząt i intensywności na-wożenia azotem.



Okresy nawożenia

Na gruntach ornych nawozy azotowe mineralne i nawozy naturalne płynne (gnojów-ka, gnojowica) można stosować w okresie od 1 marca do 20 października. Jeśli jednak grunty orne znajdują się na terenie gmin ob-jętych wykazem stanowiącym załącznik nr 2 do Programu, to okres ten jest krótszy i trwa od 1 marca do 15 października, a gdy są ujęte w załączniku nr 3, to dłuższy – od 1 mar-ca do 25 października. Terminy te dotyczą gospodarstw, które będą zakładać uprawy jesienią po późno zbieranych przedplonach, buraku cukrowym, kukurydzy lub późnych warzywach. Dopuszczalna dawka azotu w wieloskładnikowych nawozach dla zakładanych upraw nie może przekroczyć dawki 30 kg N/ha. Należy szczegółowo udokumentować termin zbioru, datę stosowania na-wozu, zastosowane nawozy i ich dawkę oraz termin siewu jesiennej uprawy.

W przypadku rolników, którzy nie mogli dokonać zbiorów lub nawożenia z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe, w szczególności nadmierne uwilgotnienie gleby, termin graniczny stosowania nawozów to dzień 30 listopada.

Natomiast uprawy trwałe, wieloletnie i trwałe użytki zielone można nawozić na-wozami azotowymi mineralnymi i nawozami naturalnymi płynnymi w okresie od 1 marca do 31 października.

Nawozy naturalne stałe (obornik i po-miot ptasi) wolno stosować na gruntach ornych od 1 marca do 31 października, a na uprawach trwałych, wieloletnich i trwałych użytkach zielonych od 1 marca do 30 listopada.

Nie stosuje się nawożenia na glebach odłogowanych (gruntach odłogowanych). Przed planowanym zakończeniem odłogowania dopuszcza się zastosowanie na-wozów jesienią.

Dawki i sposoby nawożenia azotem

Do wyliczenia wielkości rocznej dawki nawozów naturalnych wykorzystywanych rolniczo należy w pierwszej kolejności obliczyć ilość nawozów naturalnych wytwarzanych w gospodarstwie rolnym i ilość azotu w tych nawozach. Do tego celu wykorzystuje się stany średnioroczne zwierząt gospodarskich obliczone zgodnie z załącznikiem nr 4 do Programu oraz średnią roczną wielkość produkcji nawozów naturalnych i koncentracji azotu zawartego w tych nawozach, określonych w załączniku nr 6 do Programu. Następnie należy zaplanować sposób dystrybucji nawozów naturalnych na poszczególne działki rolne w taki sposób, aby w ciągu roku nie przekroczyć dopuszczalnej dawki azotu z nawozów naturalnych (170 kg N/ha użytków rolnych), przy czym dopuszczalna dawka na-wozu naturalnego = 170 kg N/ha: zawartość N kg/t lub kg/m3 (zawartość N kg/t lub kg/m3należy przyjąć z załącznika nr 6 do Programu lub udokumentowanego badania składu nawozu naturalnego).

W przypadku przekazywania nawozów naturalnych obliczenia ilości nawozów naturalnych wytwarzanych w gospodarstwie i przeznaczonych do przekazania oraz ilości azotu w tych nawozach dokonuje przekazujący.

Gospodarstwo sporządza plan nawożenia azotem albo stosuje maksymalne dawki azotu, o których mowa w Programie.

Plan nawożenia azotem

Gospodarstwo, które prowadzi chów lub hodowlę drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior, opracowuje plan nawożenia azotem. Może zbyć do 30% gnojówki i gnojowicy do bezpośredniego rolniczego wykorzystania, na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, a pozostałą ilość prze-znaczyć do produkcji biogazu rolniczego lub zagospodarować na użytkach rolnych, których jest posiadaczem i na których pro-wadzi uprawę roślin. Strony przechowują zawartą umowę co najmniej przez 3 lata od dnia jej wygaśnięcia.

Rolnik posiadający gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 100 ha użytków rolnych lub uprawiający uprawy intensywne, których lista została określona w załączniku nr 7 do Programu, na gruntach ornych na powierzchni powyżej 50 ha, lub utrzymujący obsadę większą niż 60 DJP we-dług stanu średniorocznego opracowuje plan nawożenia azotem.

Gospodarstwo nabywające nawóz naturalny lub produkt pofermentacyjny do bezpośredniego rolniczego wykorzystania w celu nawożenia lub poprawy właściwości gleby jest obowiązane do posiadania planu nawożenia azotem.

Plan nawożenia azotem opracowuje się odrębnie dla każdej działki rolnej i przechowuje się w gospodarstwie rolnym przez okres 3 lat od dnia zakończenia nawożenia wykonanego na podstawie tego planu.

Gospodarstwo, które prowadzi chów lub hodowlę drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior, opracowuje ten plan zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej, na podstawie składu chemicznego nawozów oraz potrzeb pokarmowych roślin i zasobności gleb, uwzględniających stosowane odpady i nawozy. Uzyskuje też pozytywną opinię okręgowej stacji chemiczno-rolniczej o tym planie – nie później niż do dnia rozpoczęcia stosowania nawozu naturalnego lub produktu pofermentacyjnego. Doręcza wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska, właściwemu ze względu na miejsce stosowania nawozów naturalnych lub produktów pofermentacyjnych, kopię tego planu, wraz z pozytywną opinią okręgowej stacji o tym planie, nie później niż do dnia rozpoczęcia stosowania nawozu naturalnego lub produktu pofermentacyjnego.

Rolnik posiadający gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 100 ha użytków rolnych lub uprawiający uprawy intensywne, których lista została określona w załączniku nr 7 do Programu, na gruntach ornych na powierzchni powyżej 50 ha, lub utrzymujący obsadę większą niż 60 DJP według stanu średniorocznego opracowuje plan nawożenia azotem z uwzględnieniem sposobu obliczania dawki nawozów azotowych mineralnych – uproszczonego bilansu azotu, który został określony w za-łączniku nr 8 do Programu, albo przy za-stosowaniu programu nawozowego obejmującego wymagania dla uproszczonego bilansu azotu określonego w załączniku nr 8 do Programu.

Rolnik, który jest obowiązany do opracowania planu nawożenia azotem, nie stosuje wyższych dawek nawozów niż wynikające z tego planu.

Maksymalne dawki azotu

Podmiot, który nie jest obowiązany do opracowania planu nawożenia azotem, stosuje nawozy w takich dawkach, aby nie przekraczać maksymalnych ilości azotu działającego ze wszystkich źródeł określonych w tabeli 14 załącznika nr 9 do Programu, dla upraw w plonie głównym, dla plonów uzyskiwanych w warunkach uregulowanego odczynu gleby, zbilansowane-go nawożenia azotem, fosforem i potasem (NPK) i stosowania integrowanej ochrony roślin. W przypadku najważniejszych gatunków roślin rolniczych wynoszą one:
• bobowate na nasiona i na zielonkę – 30 kg N/ha z nawozów azotowych mineralnych lub 50 kg N/ha z nawozów naturalnych,
• łąka 1 pokos – 60 kg N/ha,
• jęczmień jary browarny, len oleisty i włóknisty – 80 kg N/ha,
• ziemniak wczesny – 90 kg N/ha,
• gryka, mieszanki strączkowo-zbożowe na ziarno – 100 kg N/ha,
• gorczyca, łąka 2 pokosy, owies, żyto populacyjne – 120 kg N/ha,
• słonecznik na nasiona – 130 kg N/ha,
• jęczmień jary pastewny, jęczmień ozimy, mieszanki zbożowe na ziarno – 140 kg N/ha,
• żyto mieszańcowe – 150 kg N/ha,
• pszenica jara, tytoń – 160 kg N/ha,
• burak cukrowy, łąka 3 pokosy, pszenżyto, ziemniak późny – 180 kg N/ha,
• burak pastewny, pszenica ozima – 200 kg N/ha,
• kukurydza na ziarno i na kiszonkę, rzepak – 240 kg N/ha.

Maksymalne ilości azotu działającego ze wszystkich źródeł należy pomniejszyć o 10% w przypadku gleb lekkich i o 20% w przypadku gleb bardzo lekkich.Jeżeli podmiot, który nie jest obowiązany do opracowania planu nawożenia azotem, opracuje plan nawożenia azotem, stosuje dawki nawozów zgodnie z opracowanym planem.

Do obliczania sumy azotu działające-go bierze się pod uwagę azot z:
• nawozów naturalnych (także w II roku po zastosowaniu),
• gleby (warstwa 0–60 cm),
• nawozów azotowych mineralnych.

Ilość azotu działającego zawartego w nawozach organicznych wylicza się, mnożąc dawkę nawozu przez zawartość w nim azotu oraz równoważnik nawozowy (przelicznik pozwalający określić, w jakim stopniu jednostka azotu pochodzącego z różnych źródeł zadziała tak samo, jak jednostka azotu pochodzącego z nawozów azotowych mineralnych). Wszystkie potrzebne dane znajdują się w załącznikach do Programu.

Na przykład obornik bydlęcy zawiera 3,1 kg N/t, a równoważnik nawozowy przy jesiennym terminie stosowania wynosi 0,35. W dawce 30 t tego nawozu na 1 ha znajduje się 32,6 kg azotu działającego (30 3 3,1 3 0,35).

Do obliczeń przyjmuje się, że zasoby azotu mineralnego w glebie wiosną w warstwie 0–60 cm wynoszą: na glebie bardzo lekkiej – 46 kg N/ha, lekkiej – 59 kg N/ha, średniej – 62 kg N/ha, a ciężkiej – 66 kg N/ha. Wartości te można także zastąpić wynikami badań gleby wykonanymi wiosną na danej działce w okręgowej stacji chemiczno-rolniczej.

Równoważnik nawozowy azotu mineralnego w glebie wynosi 0,9 w uprawach ozimych dla nawożenia wiosną i 0,6 w uprawach jarych.

Przykład: rolnik uprawia buraki cukrowe na glebie ciężkiej po pszenicy ozimej, nie stosuje obornika.

Azot działający z gleby = 66 kg N/ha 30,6 = 39,6 kg N/ha.

Maksymalna ilość azotu działające-go w uprawie buraków cukrowych może wynosić 180 kg N/ha. Stąd rolnik może zastosować w nawozach mineralnych maksymalnie 140,4 kg N działającego/ha (180 minus 39,6), co daje 200,6 kg N/ha w nawozach mineralnych (140,4/0,7); 0,7 to współczynnik wykorzystania azotu z na-wozów mineralnych.

W przypadku gdy przedplonem były ro-śliny bobowate, należy uwzględnić ilość azotu pozostawioną glebie w przyoranych resztach pożniwnych. Ilość ta wynosi 30 kg N/ha w przypadku uprawy roślin bobowatych w czystym siewie w plonie głównym i 15 kg w międzyplonie. Dla mieszanek roślin bobowatych z trawami lub zbożami przyjmuje się odpowiednio: 20 i 10 kg N/ha. Gdy zostały przyorane liście roślin korzeniowych (np. buraków cukrowych), należy uwzględnić wartość 25 kg N działającego na 1 ha.

Dokumentowanie realizacji Programu

Rolnicy muszą przechowywać umowy zbycia nawozów naturalnych oraz dokumenty, w których dokumentują termin zbioru, datę stosowania nawozu, zastosowane nawozy i ich dawkę oraz termin siewu jesiennej uprawy (chodzi o zakłada-nie uprawy jesienią po późno zbieranych przedplonach, buraku cukrowym, kukurydzy lub późnych warzywach).

Gdy gospodarstwo ma powierzchnię większą lub równą 10 ha użytków rolnych lub utrzymuje zwierzęta gospodarskie w liczbie większej lub równej 10 DJP według stanu średniorocznego:

1) posiada plan nawożenia azotem albo obliczenia maksymalnych dawek azotu,

2) prowadzi ewidencję zabiegów agrotechnicznych związanych z nawożeniem azotem, zawierającą informacje o: dacie zastosowania nawozu, rodzaju uprawy i powierzchni uprawy, na której został za-stosowany nawóz, rodzaju zastosowane-go nawozu, zastosowanej dawce nawozu i terminie przyorania nawozu naturalnego, w przypadku zastosowania tego nawozu na terenie o dużym nachyleniu.

Ewidencję prowadzi się w postaci papierowej, w formie zapisów własnych, arkuszy, dzienników lub książki nawozowej, lub w postaci elektronicznej. Wzór ewidencji zabiegów agrotechnicznych związanych z nawożeniem azotem przedstawia tabela 1.

Plan nawożenia oraz ewidencję zabiegów agrotechnicznych związanych z na-wożeniem azotem przechowuje się przez okres 3 lat od dnia zakończenia nawożenia wykonanego na podstawie posiadanego planu nawożenia azotem albo obliczeń maksymalnych dawek azotu.

 

*** Artykuł pochodzi z 45 wydania magazynu Dobra Uprawa.
Dobra Uprawa to bezpłatny magazyn rolniczy, poruszający m.in. temat ochrony roślin, nawożenia, mechanizacji i ekonomiki rolnictwa.
Aby zasubskrybować prenumeratę magazynu kliknij w ten link



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.