Wśród nielicznych szkodników słonecznika, częstymi bywalcami na uprawach są ptaki (zwłaszcza wróblowate). Uszkadzają plantacje od fazy BBCH 71 do zbiorów. W przypadku kukurydzy, ziarno również stanowi wartościowy pokarm, a przy tym łatwo dostępny. Najbardziej dotkliwe są szkody poczynione tuż po siewie ziarna, a także na dojrzałych roślinach uprawianych szczególnie na mniejszych plantacjach (do 5 ha).

Atrakcyjny pokarm dla zwierzyny

Kukurydza i słonecznik, chętnie przyciągają ptactwo, co lokalnie stanowi dla rolników niemały problem. Ziarno stanowi wartościowy pokarm, który zawiera niezbędne substancje odżywcze. Jest to też stosunkowo łatwy „łup”, więc ptaki nie muszą się trudzić, aby go zdobyć.

Liczne szkody, zwłaszcza przy terenach zalesionych wyrządzane są na plantacjach kukurydzy. Najwięcej szkód w okresie pełnej dojrzałości ziarna dokonują dziki, sarny oraz jelenie. Co równie istotne, powodują one dodatkowe straty powodowane deptaniem upraw, tworzeniem ścieżek i legowisk.

Kukurydza stratowana przez zwierzynę leśną. fot.KM
Kukurydza stratowana przez zwierzynę leśną. fot.KM

Kukurydza jako pokarm, stanowi dla zwierzyny dobre źródło białka, tłuszczów, węglowodanów i związków mineralnych. Z racji, że w tym roku areał jej zasiewów jest rekordowy, występowanie masowych szkód łowieckich jest nieuniknione. Tym bardziej, że patrząc na dane dotyczące liczebności gatunków zwierząt łownych, populacja jeleni i saren wzrosła. Mniej mamy tylko dzików - ze względu na redukcję ich liczby, przez roznoszony afrykański pomór świń.

Według danych GUS, na rok 2021 liczba znaczących zwierząt łownych wynosiła:

-jelenie: 281,9 tys. szt.

-sarny: 916,9 tys. szt.

-dziki: 67,9 tys. szt.

Dla porównania, w roku 2010, było to:

-jelenie: 180,2 tys. szt.

-sarny: 822,0 tys. szt.

-dziki: 249,9 tys. szt.

Walka z ptakami – metody odstraszające

Praktycy wiedzą, że walka z ptakami do łatwych nie należy. Są one inteligentne i szybko uczą się jak najłatwiej zdobyć pokarm. Jeśli problem obejmuje ptaki prawnie chronione, przed możliwością płoszenia wymagane jest zezwolenie wydawane przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.

W plantacjach zagrożonych przez ptaki, najczęściej stosowane jest odstraszanie akustyczne czy też odstraszanie świetlne. Urządzenia emitujące dźwięki to głównie: głośniki ustawiane na polu z odgłosami drapieżników oraz urządzenia hukowe (przede wszystkim armatki). Ich zaletą jest niska cena, jednak w przypadku nieumiejętnego stosowania, należy pamiętać, że odgłosy stosowane zbyt często przyzwyczają ptaki do dźwięków, które miały je odstraszyć.

Stosowanie urządzeń emitujących wiązkę zielonego lasera, powoduje u ptaków strach i natychmiastową ucieczkę. Jest to sposób bezgłośny i selektywny, jednak rzadko stosowany. Jak podaje generalny dyrektor ochrony środowiska, należy mieć na uwadze, że wiązka lasera powinna być zawsze kierowana w dół.

Kolejnym sposobem, jest płoszenie ptaków za pomocą metod ochrony biologicznej - w postaci sokolnika z ptakiem drapieżnym. Ptaki posiadając instynkt ucieczki przed drapieżnikiem, szybko opuszczą uprawę, którą uznają za teren łowiecki. Jest to jednak drogi wątek, bo w Polsce mamy niewielu sokolników.

Odstraszanie zwierzyny łownej

W przypadku zwierzyny łownej, najczęściej stosuje się metody odstraszania akustycznego, wykorzystywanie środków zapachowych, czy grodzenie pól. 

Wysoką ochronę, zapewnia ogrodzenie plantacji pastuchem elektrycznym. Najlepiej jeśli jest on zamontowany po siewie kukurydzy. Warto też postawić na współpracę ze związkami łowieckimi, co ma znaczenie w przypadku licznego występowania zwierzyny.

Egzekwowanie odszkodowania

Odpowiedzialność finansową za szkody łowieckie ponosi dzierżawca obwodu łowieckiego - najczęściej koło łowieckie, bądź Skarb Państwa. Szkoda powinna być zgłoszona, możliwie najszybciej od czasu jej wystąpienia (w terminie 3 dni).

Szacowania ostatecznego szkód dokonuje się bezpośrednio przed dokonaniem zbioru uprawy, najpóźniej w dzień zbioru. Wypłata odszkodowania następuje w terminie 30 dni od dnia sporządzenia protokołu szacowania szkody, pod warunkiem, że nie złożono odwołania od ustaleń szacowania szkody.

Szczegółowe warunki dotyczące procedury egzekwowania odszkodowań, znajdują się na stronie Lasów Państwowych.