PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Rola pasów kwietnych w rolnictwie - wyniki badań w gospodarstwie ekologicznym w Juchowie

Rola pasów kwietnych w rolnictwie - wyniki badań w gospodarstwie ekologicznym w Juchowie Wyniki badań dotyczących pasów kwietnych zostały zaprezentowane podczas konferencji w Szalejewie Drugim. Fot. IŚRiL w Poznaniu.

5 września w Szelejewie Drugim odbyła się druga edycja konferencji dotyczącej znaczenia kwietnych pasów w rolnictwie. Podczas spotkania zostały przedstawione wyniki badań nad eksperymentalnymi pasami kwietnymi założonymi na polu marchwi należącym do biodynamicznego gospodarstwa w Juchowie. Zespół naukowców biorący udział w badaniach zaprezentował jaki wpływ mają pasy kwietne na populację biegaczowatych, pająków, motyli dziennych oraz owadów szkodliwych. W Juchowie analizowano również uszkodzenia marchwi spowodowane przez szkodniki oraz plon, zagęszczenie i masę marchwi.



Celem badań było określenie możliwości obniżenia liczebności szkodników marchwi w warunkach uprawy ekologicznej za pomocą pasów wielogatunkowej mieszanki roślin kwiatowych. Jednocześnie starano się sformułować rekomendację dotyczącą gęstości pasów kwietnych w uprawach marchwi i ocenić znaczenie kwietnych pasów dla podnoszenia poziomu różnorodności biologicznej owadów pól uprawnych. Obserwacje i badania były prowadzone od lipca do września 2018 r.

Dr hab. Krzysztof Kujawa przedstawił główne założenia badań w Juchowie.
Dr hab. Krzysztof Kujawa przedstawił główne założenia badań w Juchowie.

Pasy kwietne (A i B) wysiano na polu marchwi. Miały one długość około 300 i 250 metrów i szerokość 6 metrów i były oddalone od siebie o 58 metrów. Aby zmierzyć wpływ odległości od pasów kwietnych na badane grupy zwierząt oraz na plon i stan marchwi, ustalono 9 transektów (A1-A5 oraz (B1-B4) położonych równolegle do pasów kwietnych. Na pasach kwietnych oraz transektach prowadzono wszystkie odłowy i obserwacje, analizując populację biegaczowatych, pająków, motyli dziennych oraz owadów szkodliwych. W badaniach obserwowano również uszkodzenia marchwi spowodowane przez szkodniki oraz plon, zagęszczenie i masę marchwi.

Schemat eksperymentu. Pasy A (A0) i B (B0) – pasy kwietne, linie A1-A5 oraz B1-B4 – położenie transektów, na których pobierano próby (czerpak, pułapki Barbera) oraz prowadzono liczenia owadów (motyli).
Schemat eksperymentu. Pasy A (A0) i B (B0) – pasy kwietne, linie A1-A5 oraz B1-B4 – położenie transektów, na których pobierano próby (czerpak, pułapki Barbera) oraz prowadzono liczenia owadów (motyli).

Wyniki badań wpływu pasów kwietnych w ekologicznej uprawie marchwi dla biegaczowatych (Coleoptera, Carabidae) przedstawił dr Paweł Sienkiewicz. Zauważył on, że pasy kwietne zapewniają biegaczowatym schronienie podczas różnych zabiegów agrotechnicznych, są alternatywnym miejscem zdobywania pożywienia oraz zimowania oraz bezpiecznym azylem dla stadiów rozwojowych. W  badaniach oceniano wpływ zasianego pasa kwietnego w uprawie marchwi na te owady. Zaznaczono jednak, że warunki ekologiczne na takiej plantacji nie są korzystne dla biegaczowatych ze względu na rabatowy system uprawy, niskie zwarcie roślinności i ręczne zabiegi odchwaszczania. 

Według dr. Sienkiewicza pasy kwietne spełniły w odniesieniu do biegaczowatych funkcję ostojową i korzystnie wpłynęły na strukturę zgrupowań tych owadów między pasami.
Według dr. Sienkiewicza pasy kwietne spełniły w odniesieniu do biegaczowatych funkcję ostojową i korzystnie wpłynęły na strukturę zgrupowań tych owadów między pasami.

Do odłowu chrząszczy zastosowano pułapki ziemne i w zebranym materiale badawczym stwierdzono występowanie 51 gatunków biegaczowatych. W samych pasach kwietnych zaobserwowano 1978 osobników należących do 33 gatunków, z czego wszystkie należały do grupy owadów odżywiających się bezkręgowcami, a 18% osobników (z 21 gatunków) było zoofagami, mogącymi redukować liczebność szkodników.  Porównując liczbę i zagęszczenie gatunków biegaczowatych w pasach kwietnych i w uprawie marchwi stwierdzono statystycznie istotne różnice na korzyść pasów. Z badań dr Sienkiewicza wynika, że pasy kwietne mogą korzystnie wpływać na liczbę gatunków biegaczowatych i  są ważnym elementem podwyższającym różnorodność biologiczną w obrębie takich agrocenoz.

Średnia (na pułapkę i termin odłowów) liczba gatunków oraz wskaźnik zagęszczenia biegaczowatych w pasach kwietnych i przyległej uprawie marchwi. Istotność statystyczna wg ogólnego modelu liniowego (GLM) z pomiarami powtarzanymi
Średnia (na pułapkę i termin odłowów) liczba gatunków oraz wskaźnik zagęszczenia biegaczowatych w pasach kwietnych i przyległej uprawie marchwi. Istotność statystyczna wg ogólnego modelu liniowego (GLM) z pomiarami powtarzanymi

Kolejne badania realizowała dr Maria Oleszczuk i dotyczyły one wpływu pasów kwietnych na pająki. W badanych pasach kwietnych pani doktor zaobserwowała 50 taksonów pająków. Dominowały tam pająki polujące bez użycia sieci i stanowiły one 55 % wszystkich osobników, pozostałe 45% stanowiły pająki budujące sieci łowne. Wśród nich większość należała do budujących sieci płachtowate, a budujące sieci koliste zajmowały ok. 15 %. W uprawie marchwi zaobserwowano niższą liczbę gatunków i zagęszczenie pająków niż na pasach kwietnych. Poza tym stwierdzono, że najwięcej pająków występowało w pasach, im dalej od pasów było ich mniej. Najmniej pająków obserwowano w połowie odległości między pasami A i B, co wskazuje na pozytywne oddziaływanie pasa na przyległą uprawę. Jednocześnie, w ostatnich transektach za pasem B widoczny był wpływ zachwaszczenia i stwierdzono tam większą liczbę osobników i gatunków pająków niż w transektach położonych bliżej pasa, pozbawionych chwastów. 

W badaniach analizowano również wpływ pasów kwietnych na motyle. Wyniki tych badań przedstawił dr Dariusz Sobczyk. Łącznie stwierdził on występowanie 141 osobników należących do 16 gatunków motyli dziennych w obrębie 5 rodzin. Obserwowana  liczba gatunków była mała (stanowiła ok. 10% motyli dziennych spotykanych na terenie kraju), ponieważ pola uprawne są niedogodnym środowiskiem dla występowania motyli dziennych. Jednocześnie liczna motyli była wyższa, niż w krajobrazie rolniczym z dominującym rolnictwem konwencjonalnym w okolicach Turwi, znanym z dużej liczby zadrzewień śródpolnych, gdzie na polach uprawnych stwierdzono występowanie łącznie tylko 9 gatunków motyli dziennych. 

Liczba gatunków i zagęszczenie motyli w pasach kwietnych (A0, B0) i na polu marchwi (A1-A5, B1-B4).
Liczba gatunków i zagęszczenie motyli w pasach kwietnych (A0, B0) i na polu marchwi (A1-A5, B1-B4).

Wśród motyli dziennych w pasach kwietnych dominowały gatunki z rodziny bielinkowatych (Brassicae) (75,8% ogółu motyli) oraz oczennic (Satyridae) (12%).

Ostatnie badania prowadzone przez dr hab. Jolantę Kowalską dotyczyły wpływu pasów kwietnych na rozmieszczenie owadów szkodliwych i na uszkodzenia plonów marchwi. Zauważyła ona, że pasy kwietne są skuteczną metodą przywabiania wielu gatunków owadów i zwiększania liczebności owadów pożytecznych,  ale jednocześnie mogą one prowadzić do wzrostu populacji owadów roślinożernych i zwiększać zachwaszczenie plantacji warzyw lub rolniczych pól. 

Na plantacji marchwi wyznaczono punkty, gdzie  prowadzono obserwacje szkodników marchwi: muchówki połyśnicy marchwianki (Psila rose) oraz mszycy bawełnicy topolowo-marchwianej (Pemphigus phenax) i mszycy głogowo-marchwianej (Dysaphis crataegi). Obecność  larw połyśnicy była weryfikowana na podstawie wystąpienia uszkodzeń korzeni, a kolonii mszyc poprzez obserwację charakterystycznej waty na korzeniach. Dodatkowo w celu określenia różnorodności gatunkowej na polu umieszczono żółte tablice lepowe (na wysokości 1 m na pow. uprawy), a ich zbiór nastąpił po upływie 7 dni. Ogółem zebrano 428 korzeni marchwi i stwierdzono uszkodzenia spowodowane żerowaniem połyśnicy marchwianki na poziomie 8,9%. Obecność kolonii bawełnicy topolowo-marchwianej stwierdzono na 2,3% korzeni marchwi, którą zanotowano w większej liczbie punktów obserwacyjnych zlokalizowanych poza pasem. Mszycę głogowo-marchwiową obserwowano na 6,3% korzeni i nie zanotowano różnic w liczbie punktów jej występowania w zależności od obecności pasa.
 
Dr hab. Jolanta Kowalska analizowała rozmieszczenie owadów szkodliwych i uszkodzenia marchwi.
Dr hab. Jolanta Kowalska analizowała rozmieszczenie owadów szkodliwych i uszkodzenia marchwi.

Na korzeniach zebranych z punktów zlokalizowanych między pasami kwietnymi nie stwierdzono znaczącej większej liczby uszkodzeń korzeni przez larwy połyśnicy w porównaniu do korzeni zebranych poza pasem. Także liczba odłowionych na żółte tablicach muchówek była identyczna, bez względu na obecność pasa kwiatowego. W badaniach nie potwierdzono zdecydowanie pozytywnego wpływu pasów kwietnych na ograniczenie szkodliwości połyśnicy marchwianki, ale zanotowano nieliczne występowanie szkodników w uprawie. 

Więcej na temat konferencji dotyczącej znaczenia pasów kwietnych w rolnictwie przeczytacie tu.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.236.126.69
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.