O dobrym lub złym przezimowaniu ozimin decyduje ogromna liczba czynników. Rozważając postawione w tytule pytanie należało by się zastanowić chociażby jaki był stan roślin w momencie ustanie wegetacji i w jakim stopniu roślinom udało się zahartować. Pod lupę należało by wziąć także mrozoodporność danej odmiany jak również fakt czy na polu jest pokrywa śnieżna czy jej nie ma.

Oczywiście trudno to wyrokować na tym etapie, ale to właśnie grubość pokrywy śnieżnej może w tym momencie decydować o dalszych losach rzepaku czy zbóż ozimych.

Zastanówmy się jakie są temperatury graniczne dla podstawowych gatunków ozimin. Wartości te należy traktować bardzo orientacyjnie, bo tak jak wspomniano wcześniej o przezimowaniu decyduje wiele czynników, które często mają wpływ na to zjawisko jak występują jednocześnie (np. mróz oraz silny wiatr powodujący wysmalenie roślin).

Kiedy wymarza rzepak ozimy?

Ogólnikowo jednak można stwierdzić, że rzepak jest w stanie wytrzymać krótkie spadki temperatur do -23°C pod warunkiem, że jest pokrywa śnieżna (o grubości minimum 10 cm). Gdy jej nie ma już kilka dni z temperaturą -10 °C, przy mroźnych wiatrach i przy założeniu, że rośliny nie są w pełni zahartowane, mogą doprowadzić do poważnych uszkodzeń roślin i ubytków w obsadzie. Jeśli chodzi o rzepak, o jego przezimowaniu częściej decydują warunki pogodowe panujące po ruszeniu wegetacji. Wpływ na ostateczny jego stan mają także rozwijające się choroby. W rzepaku za chorobę złego przezimowania uważa się głównie pałecznicę (zgniliznę) rzepaku.

Temperatury graniczne dla zbóż ozimych?

W przypadku podstawowych gatunków zbóż ozimych istnieją duże różnice. Najbardziej wrażliwy jest jęczmień ozimy, który może już wymarzać przy temperaturze -15°C. Nieco większe możliwości ma pszenica ozima, która jest wstanie wytrzymać krótkotrwałe spadki temperatur przekraczające -20°C. Zazwyczaj mroźną zimą nie wzruszone jest żyto ozime, które przetrzyma bez większych uszkodzeń spadki dochodzące do -30°C. Uszkodzenia w zbożach ozimych mogą być potęgowane poprzez rozwój chorób grzybowych, z których do najważniejszych należą: pleśń śniegowa oraz pałecznica zbóż.

Czy istnieje zatem ryzyko złego przezimowania ozimin?

Oczywiście nie jesteśmy w stanie na tym etapie odpowiedzieć na to pytanie. Stan ozimin oceniany był jako dobry i przebieg pogody również można ocenić jako korzystny dla ich hartowania. Pocieszające jest również to, że w większości regionów kraju spadł śnieg. Pokrywa śnieżna w wielu miejscach osiągnęła warstwę 10 cm. Jeśli pogłębiające się mrozy będą stopniowo wysuszać mokry śnieg, pozwoli to na utrzymanie wymiany gazowej i uchroni roślinę przed zjawiskiem wysmalania w obliczu pojawienia się mroźnych wiatrów.

Pokrywa śnieżna. Dane za 12.01.2021. Źródło:zoz.cbk.waw.pl
Pokrywa śnieżna. Dane za 12.01.2021. Źródło:zoz.cbk.waw.pl

Powierzchnia Polski pokryta śniegiem. Źródło: zoz.cbk.waw.pl
Powierzchnia Polski pokryta śniegiem. Źródło: zoz.cbk.waw.pl