Zalecenie odchwaszczania rzepaku ozimego podczas jesieni zostało zaakceptowane przez większość plantatorów tej rośliny. Po podjęciu decyzji pozostaje wybór terminu. Zabiegi można rozpocząć już przed wschodami rzepaku, ale mogą być również wykonane powschodowo. Na pytanie, który z terminów jest bardziej korzystny, trudno jednoznacznie odpowiedzieć. Żaden z nich nie jest ani lepszy, ani gorszy, a na wybór każdego z nich ma wpływ kilka czynników.

ZACZNIJ OD ROZPOZNANIA ZAGROŻENIA

Zabiegi doglebowe przede wszystkim są uzależnione od warunków klimatycznych. Podstawowym elementem jest wilgotność gleby. Środki o działaniu doglebowym nie aktywizują się w suchej glebie. Ich działanie jest wtedy osłabione, a w trakcie długotrwającego przesuszenia mogą nawet całkowicie stracić skuteczność chwastobójczą.

Oprócz tego podstawowego czynnika, wymagana jest znajomość historii pola, pozwalająca przewidzieć skład botaniczny ewentualnego zachwaszczenia, którego można się spodziewać w przypadku niezastosowania zabiegu odchwaszczania. To ważny czynnik, ponieważ od prawidłowo wybranego herbicydu będzie zależeć dalsza ochrona przed zachwaszczeniem. Jeżeli historia pola jest nieznana, na przykład w przypadku zakupu lub dzierżawy, istnieje możliwość przeprowadzenia testu. Jeżeli między zakończeniem uprawy przedsiewnej a samym siewem jest 7-10 dni przerwy, można w kilku punktach pola rozłożyć przezroczystą folię. Jej kawałki o powierzchni 1-2 m2 należy przysypać na brzegach ziemią bądź przycisnąć kamieniami. Pod folią stworzą się korzystne warunki (wyższa wilgotność i temperatura) do szybszych wschodów chwastów. Pozwoli to na ich identyfikację gatunkową i dobór odpowiedniego herbicydu.

RÓŻNE TERMINY PRZEDWSCHODOWE

Niewątpliwie zaletą środków doglebowych jest eliminowanie konkurencji chwastów już w momencie wschodów rzepaku. Najwcześniej do przedwschodowego zwalczania można przystąpić, stosując środek Devrinol 450 SC (napropamid). Jest preparatem dość lotnym i rozkładającym się na świetle, dlatego należy stosować go przedsiewnie. Po wykonaniu oprysku zalecane jest wymieszanie go na głębokość do trzech centymetrów np. przy pomocy brony. Spośród przedwschodowych preparatów zalecanych w rzepaku należy do najmniej wymagających pod względem wilgotności gleby. Wynika to z faktu, że mieszany z glebą korzysta z wody znajdującej się w nieco głębszej jej warstwie. Napropamidu w mieszaninach fabrycznych lub stosowanego łącznie z innymi preparatami nie zaleca się mieszać z glebą.

Kolejny termin przedwschodowy to zalecenie stosowania preparatów bezpośrednio po siewie. W praktyce jest to możliwość wykonania zabiegu do trzech dni po siewie. W tym terminie głównie są stosowane cztery substancje czynne: chlomazon, dimetachlor, petoksamid oraz metazachlor. Wszystkie z tych substancji są zalecane pojedynczo. Ponadto w celu zwiększenia zakresu zwalczanych chwastów zarejestrowane są w różnych kombinacjach mieszanin (tab. 1). Najczęściej stosowane są kombinacje chlomazonu z dimetachlorem lub napropamidem. Wysoki efekt chwastobójczy można uzyskać, stosując równocześnie wymienione substancje czynne. Są one komponentami trójskładnikowego herbicydu Colzor Trio 405 EC. To preparat przystosowany do stosowania na różnego typu glebach, od lekkich (niska dawka) do ciężkich (wysoka dawka). Również można w nim zmienić „akcent” chwastobójczy, obniżając jego dawkę, a w to miejsce dodając czysty dimetachlor (Teridox 500 EC). Ponadto często, zwłaszcza z metazachlorem, tylko w mieszaninach fabrycznych, są wykorzystywane chinomerak i dimetenamid-P. Herbicydów, w składzie których znajduje się chlomazon, nie zaleca się stosować na glebach lekkich.

JEDNA SUBSTANCJA CZYNNA, A RÓŻNE TERMINY STOSOWANIA

Zdarza się, że herbicydy posiadające takie same substancje czynne są zalecane w różnych terminach. Wynika to z różnych badań i przedstawienia uzyskanych wyników do celów rejestracyjnych. Jako przykład może służyć jedna z nowszych rejestracji dotycząca preparatu Brasan 540 EC (chlomazon + dimetachlor) dopuszczonego do stosowania bezpośrednio po siewie do fazy przedostania się liścieni rzepaku na powierzchnię gleby. Do tej pory o identycznym składzie preparat Pronap Extra 430 SC lub mieszaniny zbiornikowe z udziałem środka Teridox 500 SC (dimetachlor) z kilkoma preparatami zawierającymi chlomazon są zarejestrowane tylko do trzech dni po siewie.

Kolejny przykład to preparaty Butisan Star 416 SC i Sultan Top 500 SC (metazachlor + chinomerak). Zarejestrowane są w trzech terminach: bezpośrednio po siewie, 4-7 dni po siewie i od dwóch liści rzepaku ozimego. Ostatnio o takim składzie zarejestrowano preparat Tazachmer 500 SC w terminie obejmującym okres: bezpośrednio po siewie do fazy 4 liści rzepaku. Zalecenie jest bardzo zbliżone do poprzednich, jednak zdecydowanie prościej sformułowane. Herbicyd ten jest zalecany w jednej dawce, z jednoznacznie podanym terminem stosowania.

W ostatnich latach obserwujemy nieco nietypowy przebieg warunków klimatycznych podczas późnej (kalendarzowo) jesieni. Ta pora roku już od kilku lat charakteryzuje się wydłużonym okresem stosunkowo wysokich temperatur. Wielu plantatorów opóźnia terminy siewu w obawie przed zbyt intensywnym wzrostem rzepaku i większym narażeniem jego roślin na wymarzanie. Opóźniony siew to równocześnie opóźnione zabiegi. Należy wziąć pod uwagę, że wiele preparatów może z tego powodu wywołać u roślin rzepaku stres. Nie zawsze jego objawy są tak widoczne jak bielenie liści po zastosowaniu chlomazonu. Dobrą praktyką jest zapoznanie się z prognozami pogody. Wydłużona jesień to nie znaczy pogodna, o korzystnych warunkach do wzrostu. Często jest długa, ale chłodna (chociaż daleka od warunków zimowych). Reasumując, po wykonaniu zabiegu, nawet herbicydami o działaniu doglebowym, należy przewidzieć okres około dwóch tygodni, podczas których będą korzystne warunki do wzrostu rzepaku. W przypadku wystąpienia stresu rzepak musi mieć pewien „zapas” czasowy na ewentualną regenerację.

Ochrona rzepaku przed chwastami w dużej mierze oparta jest na stosowaniu mieszanin fabrycznych i zbiornikowych. Każda z substancji czynnych posiada swój profil chwastobójczy. Różnorodność komponentów stosowanych w mieszaninach sprawia, że każda z nich obejmuje inne spektrum zwalczanych gatunków chwastów. W tabeli 2. wymieniono pospolite gatunki chwastów występujące w rzepaku i ich wrażliwość na poszczególne substancje czynne lub ich grupy, jeżeli są zalecane w formie mieszanin fabrycznych. W zależności od potrzeby, analizując wrażliwość chwastów można dobrać optymalne kombinacje herbicydowe, najbardziej przydatne na określone stanowiska.

 

Artykuł ukazał się w sierpniowym wydaniu miesięcznika "Farmer"