• Pierwsze sygnały co do plonu gorczycy nie napawają optymizmem. Zdaniem pytanych rolników tegoroczne plony gorczycy są najniższe od kilku lat.
  • Na słabe plonowanie gorczycy miało wpływ kilka istotnych czynników.

Gorczyca biała w naszej szerokości geograficznej w plonie głównym jest uprawiana przede wszystkim z przeznaczeniem na nasiona na międzyplony. Jednogatunkowe międzyplony ale także i mieszanki na jej bazie są jednak polecana w gospodarstwach, gdzie w zmianowaniu nie pojawia się rzepak. Oba gatunki atakują bowiem te same patogeny.

Gorczycę sieje się w terminie siewu zbóż jarych, możliwie jak najwcześniej ze względu na możliwość wykorzystania wody pozimowej.

Dziś byliśmy w trakcie żniw na jednej z plantacji położonej w centrum kraju. W przypadku tego gospodarstwa siew wykonano 20 marca. Zbierano odmianę mątwikobójcza -Marynę - idealną między innymi pod siew buraka cukrowego. 15 lipca wykonano zbiór nasion. 

Susza zabrała potencjał plonowania gorczycy

W tym roku do siewów gorczycy rolnicy przystępowali w drugiej bądź trzeciej dekadzie marca. Początki tegorocznej wegetacji były ciężkie dla tej uprawy, ze względu na brak opadów. Resztki wilgoci, którą udało się wydobyć przygotowując stanowisko pod siew, pozwoliły na w miarę dobre wschody. Brak opadów w późniejszym okresie uniemożliwił jednak prawidłowy rozwój roślin. W efekcie wzrost roślin był bardzo powolny, nie rozwijały się zawiązki pędów bocznych. Jak rośliny osiągnęły wysokość kilkunastu centymetrów widoczny już był pąk kwiatowy.

Ostatecznie rośliny przy wysokości około 40 cm zaczęły kwitnąć. Nie było zatem już szans na poprawę architektury łanu. Kilka opadów w okresie kwitnienia gorczycy wszak uratowało rośliny, jednak nie pozwoliło na nadrobienie zaległości. Zdaniem plantatora gorczycy poprawiły jednak nieco MTZ, gdyż zbierane nasiona nie są przysłowiowym maczkiem. Kolejną trudnością notowaną w tym roku, była słabsza skuteczność stosowanych w praktyce herbicydów doglebowych. W ostateczności w mało zagęszczonych łanach rozwijało się zachwaszczenie wtórne, głównie komosą białą.

Szkodniki nie odpuściły

W przypadku plantacji położonych w centrum kraju notowano także stosunkowo silną presją słodyszka rzepakowego, który podgryzał pąki gorczycy. Uprawa ta wymagała nawet kilku zabiegów ochronnych, ze względu na falę szkodników.

W czasie kwitnienia zanotowano także bardzo duży nalot chowacza podobnika, ale prawdopodobnie nie wyrządził on szkód w łuszczynach, gdyż gorczyca tworzy grube, sztywne i omszone łuszczyny. Szkodniki jednak wabił z pewnością żółty kolor kwiatów. Gorczyca to także uprawa miododajna i w czasie kwitnienia łany aż buczą od zapylaczy, dlatego ochrona w tym czasie nie jest ograniczona.

Niski wzrost roślin i przewiewne mało zagęszczone łany to były argumenty przemawiające za tym, że w tym roku w gorczycy nie zastosowano ochrony fungicydowej oraz regulacji pokroju. Ostatecznie słaby stopień wykorzystania nawozów z powodu suszy, mała liczba opadów oraz niski wzrost roślin spowodowały, że łany wytrzymały do żniw i nie były podatne na wyleganie, pomimo kilku nawałnic jakie przeszły w czasie wegetacji. Twarde i mięsiste łuszczyny okazały się także odporne na grad jaki przeszedł przez obszar gospodarstwa.

Czy zabraknie nasion na międzyplony?

 Niestety opisane wyżej czynniki wpłynęły znacząco na plonowanie tej uprawy. W gospodarstwie, które od lat uprawia gorczycę nasienną plon był najniższy od wielu sezonów. Zebrano dokładnie 1,8 t/ha (plon zważony). W rozmowie z innymi producentami nasion międzyplonowych potwierdzają oni słabe plonowanie gorczycy. Producenci uprawiający gorczycę sarepską (głównie do produkcji musztardy) również narzekają na słabe tegoroczne plonowanie tej uprawy. Nie napawają także optymizmem prognozy co do plonów innych upraw międzyplonowych. Słabo prezentują się także uprawy grochu, łubinu, peluszki, facelii czy rzodkwi oleistej. Dlatego prawdopodobnie ceny za nasiona międzyplonowe w przypadku coraz wyższych nakładów i w obliczu słabego plonowania upraw jarych będą w tym roku wysokie. Cena gorczycy kształtuje się jeszcze. Nie spotkamy już praktycznie ofert z cenami zeszłorocznymi tj. w zakresie 4-5 zł/kg. Coraz częściej pojawiają się oferty przekraczające 7 i 8 zł/kg. Są już także oferty dochodzące do 10 zł/kg.

Międzyplon na EFA, kiedy zasiać?

Warto pamiętać, że gospodarstwa, które sieją międzyplony w ramach obszarów proekologicznych czyli na tzw. EFA, mogą mieszanki takie wysiewać już od 1 lipca (mają czas do 20 sierpnia). Taki międzyplon musi być utrzymywany na polu. Im szybciej uda im się go zasiać, tym wcześniej będą mogli go zlikwidować. Dokładnie może to się odbyć po 8 tyg. od siewu. Jest to tzw. indywidualne podejście do siewu międzyplonu. Fakt taki musi zostać jednak zgłoszony do PB ARiMR.