PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Ochrona rzepaku na etapie wyboru odmiany

Ochrona rzepaku na etapie wyboru odmiany Cecha zdrowotności zaważyć może na powodzeniu uprawy; Fot. Katarzyna Szulc

Zdrowotność rzepaku to jedno z kryteriów, którym należy kierować się przy wyborze odmiany. W tym celu dobrze jest posiłkować się listą odmian zalecanych dla poszczególnych województw opracowaną przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych.



Lista odmian zalecanych publikowana przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) jest co roku aktualizowana. To cenne źródło informacji, ponieważ w badaniach COBORU uwzględnia wrażliwość odmian na niektóre, ważne choroby w warunkach naszego kraju, tj.: zespół chorób podstawy łodygi, czerń krzyżowych, zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych.

Cecha zdrowotności zaważyć może na powodzeniu uprawy. Przykładem może być kiła kapustnych, którą wywołuje pierwotniak Plasmodiophora brassicae. Jeśli wystąpi, to w pierwszym roku infekcji porażeniu ulega 1 proc. roślin, ale już w trzecim roku 100 proc. plantacji. Chorobę powoduje więcej niż jeden patotyp pierwotniaka. Dotychczas w Europie zidentyfikowano ich dziewięć (P1, P2, P3, P4, P5, P5, P7, P8, P9). W naszym kraju dominują patotypy P1 i P3, ponadto stwierdzono występowanie P2 oraz P5 i niestety zagrożenie kiłą kapustnych występuje na terenie całej Polski. Największe jest na północy kraju, w województwach: zachodniopomorskim, pomorskim, warmińsko-mazurskim oraz na południowym zachodzie w województwach: dolnośląskim, opolskim, śląskim.

KIŁA KAPUSTY

Szczególnie na obszarach zagrożonych występowaniem choroby dobrze jest sięgać po odmiany "kiłoodporne". W Krajowym Rejestrze (KR) figuruje 8 takich odmian: Alasco, Archimedes, Augusta, Crocodille, DK Platinum, Mentor, SY Alibaba, SY Alister.

W ostatnim sezonie zgłoszono 10 rodów o deklarowanej odporności na kiłę kapustnych, w toku badań jest ich w sumie 17. Wszystkie "kiłoodporne" wywodzą się od odmiany Mendel, co oznacza, że mają to samo źródło odporności. Odporność 1-genowa może być łatwo przełamywana, co już obserwowano u odmian "kiłoodpornych" w północnej części Polski. Jednak przede wszystkim występowanie choroby na polach z odmianami "kiłoodpornymi" może wynikać z obecności s amosiewów rzepaku.

SUCHA ZGNILIZNA KAPUSTNYCH

W KR zarejestrowane są 33 odmiany z deklarowaną odpornością na suchą zgniliznę kapustnych - niebezpieczną chorobę rzepaku, powodowaną przez Leptosphaeria biglobosa i L. maculans. Gatunek L. maculans charakteryzuje się możliwością rozmnażania płciowego i bezpłciowego, może mutować i dzięki askosporom transportowanym przez wiatr posiada duże możliwości "przepływu genów". Te cechy sprawiają, że może pokonywać odporność w rzepaku.

Są dwa typy odporności na suchą zgniliznę kapustnych w rzepaku. Pierwszy to tzw. odporność całkowita, monogeniczna (kontrolowana przez geny główne), zwana także pionową lub specyficzną, skuteczna między innymi w stadium siewki. Odporność pionowa wymaga ciągłego odnawiania poprzez wprowadzanie nowych genów do rzepaku (krzyżowanie z nowymi odpornymi genotypami) ze względu na pojawiające się zmiany populacji patogenu. Tego typu odporność jest często przełamywana, przez co ochrona roślin rzepaku związana z tą odpornością jest skuteczna jedynie przez okres kilku lat.

Drugi typ odporności to poligeniczna, częściowa (pozioma, niespecyficzna) - skuteczna we wszystkich stadiach rozwoju rzepaku. Uzyskuje się ją przez połączenie z formami wykazującymi odporność środowiskową. Zazwyczaj z tej odporności (poziomej) korzystają hodowcy, ponieważ w większości przypadków stanowi o dość trwałym typie odporności i chroni rzepak przed epidemią suchej zgnilizny kapustnych.

Skuteczną metodą ochrony roślin jest łączenie odporności pionowej z poziomą, z wykorzystaniem głównych genów odporności Rlm, wprowadzanych do odmian o wysokim udziale odporności poziomej. Wówczas w zależności od rodzaju posiadanego genu Rlm, rośliny charakteryzują się różnym stopniem porażenia (najczęściej wykorzystywany jest gen Rlm7). Odporne odmiany rzepaku mogą powstać w oparciu o inne gatunki z rodzaju Brassica. Przykładem jest odmiana Kicker z genem odporności Apr 37 - z kapusty właściwej (rzepy).

WIRUS ŻÓŁTACZKI RZEPY

Wirus żółtaczki rzepy (TuYV) to kolejny problem chorobowy w rzepaku, zwłaszcza w obliczu rosnącej liczebności mszyc. Kilkuletnia przerwa w stosowaniu zapraw neonikotynoidowych przyczyniła się do wzrostu populacji m.in. tych szkodników. Tymczasowa derogacja dla rzepaku zapraw neonikotynoidowych to z pewnością dobry krok w pielęgnacji tego gatunku roślin, ale do uregulowania populacji szkodników jest jeszcze daleka droga.

Pewnym rozwiązaniem jest wysiew odmian opornych na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV). W KR zarejestrowanych jest 19 odmian z zadeklarowaną odpornością na tego wirusa. Prekursorami były odmiany: Anniston i Architect wpisane do KR w 2017 r. W ubiegłym roku zarejestrowano 10 odmian: Absolut, Adcvocat, Albrecht, Angelico, Aspect, Astana, Chopin, Prince, Smaragd, Ragnar. W 2019 r. KR wzbogacił się o kolejne 7: Ambasador, Artemis, Aurelia, Attraction, Dominator, Duke, Dynamic. W badaniach rejestrowych są jeszcze 33 kreacje z deklarowaną odpornością na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).

Problemem pozostaje zgnilizna twardzikowa, ponieważ nie dysponujemy odpornością na Sclerotinia sclerotiorum - patogena wywołującego tę chorobę. Obecnie jedyną możliwością jest stosowanie chemicznej ochrony fungicydowej.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.215.182.36
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.