PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Słońce na polu

Uprawa słonecznika oleistego wymaga mniejszych nakładów na nawożenie i ochronę chemiczną niż uprawa rzepaku. Jego wadą są duże straty nasion powodowane przez ptaki i kłopoty ze zbiorem.



Od 2004 r. kontraktację i skup nasion słonecznika prowadzą Zakłady Tłuszczowe w Bodaczowie koło Zamościa. W tym roku za tonę nasion płacono 700 zł netto. Do uprawy słonecznika przysługują dopłaty uzupełniające. Gdy rolnik przerabia nasiona na biopaliwo do wykorzystania we własnym gospodarstwie, może skorzystać z dopłat do upraw roślin energetycznych.

Nie ma się jednak co oszukiwać, że uprawą słonecznika może zajmować się każdy rolnik. Jest to uprawa dla dużych gospodarstw. Aby była opłacalna, trzeba nim obsiać co najmniej 20 hektarów, czyli gospodarstwo powinno mieć przynajmniej 100 hektarów. Wynika to ze znacznych strat niełupek powodowanych przez ptaki.

Wymagania

Słonecznik oleisty ma duże wymagania cieplne. Suma średnich temperatur w okresie wegetacji powinna wynieść przynajmniej 3000 st.C. Dlatego do jego uprawy najbardziej nadają się dwa rejony: południowo-zachodni i południowo-wschodni. Słonecznik jest wrażliwy na długotrwałe przymrozki, które hamują wzrost roślin. Okazuje się natomiast odporny na krótkotrwałe obniżki temperatur do –4 st.C.

Roślina ta ma także duże wymagania świetlne i bardzo źle znosi zacienienie. Z powodu grubej i omszonej skórki jest natomiast odporna na suszę. Najwięcej wody potrzebuje podczas tworzenia pąków kwiatowych i kwitnienia, co ma najczęściej miejsce w lipcu. Ważne jest, aby podczas kwitnienia była słoneczna pogoda, co korzystnie wpływa na zapylenie kwiatów i zawiązywanie niełupek.

Słonecznik najlepiej plonuje na glebach żyznych i zasobnych w próchnicę, kompleksu pszennego bardzo dobrego (kompleks 1) i pszennego dobrego (kompleks 2). Gleby powinny być przepuszczalne, o pH 6,6–7,2. Roślina może być także wysiewana na glebach lżejszych. Gleby zakwaszone koniecznie należy zwapnować, najlepiej pod przedplon, a ostatecznie przed orką przedzimową.

Przedplon, uprawa

Najlepszym przedplonem dla słonecznika są rośliny okopowe uprawiane na oborniku. Dobrym przedplonem są także rośliny motylkowate. Najczęściej jednak uprawiany jest po zbożach. Wartość tego przedplonu można poprawić, wysiewając międzyplony ścierniskowe, które przyoruje się przed zimą jako nawóz zielony.

Jesienią koniecznie trzeba wykonać głęboką orkę przedzimową na 20–30 cm. Wiosną jak najwcześniej należy zrobić bronowanie, aby przerwać parowanie wody z gleby. Z tego samego względu należy ograniczyć do minimum uprawę wiosenną. Nie wolno spowodować nadmiernego ubicia gleby, zwłaszcza przy jej zbyt dużej wilgotności.  Utrudnia to bowiem późniejszy wzrost korzeni.

Słonecznik wymaga starannie doprawionej roli przed siewem. Najlepiej nadaje się do tego agregat uprawowy składający się z kultywatora i wału strunowego.

Nawożenie

Słonecznik ma dość duże potrzeby pokarmowe. Aby wytworzyć 1 t niełupek i odpowiednią ilość łodyg i liści, musi pobrać 70 kg N, 26 kg P2O5 i 90 kg K2O. Najczęściej stosuje się nawożenie 60 kg N, 40–60 kg P2O5 i 150–180 kg K2O/ha. Nie wolno stosować zbyt dużych dawek azotu, bo przedłuża to wegetację słonecznika i opóźnia dojrzewanie koszyczków i niełupek. Roślina ta jest także mniej odporna na wyleganie i porażenie przez choroby grzybowe. Dlatego, gdy przedplonem były okopowe na oborniku, należy zrezygnować ze stosowania azotu.

Niedobory azotu zauważone podczas wegetacji można usuwać, wykonując oprysk 6-proc. wodnym roztworem mocznika (18 kg mocznika w 300 l wody/ha).

Nawozy fosforowe i potasowe powinno stosować się przede wszystkim jesienią, a azotowe wiosną, przed uprawkami doprawiającymi rolę do siewu. Azot powinien być stosowany w formie mocznika lub RSM. Z nawozów fosforowych polecany jest superfosfat potrójny, a z potasowych – wysokoprocentowe sole potasowe.

Z mikroelementów dla słonecznika bardzo ważny jest bor i molibden. Zapotrzebowanie na pierwszy wynosi 400 g/ha. Jego niedobory mogą wystąpić przede wszystkim na glebach lżejszych, ale także zbyt zbitych i przy bardzo wysokich temperaturach i niedoborze opadów. Dlatego zaleca się profilaktycznie zastosować 300–500 g boru w 200 l wody na hektar od stadium 5 liści. Niedobór molibdenu może się pojawić na glebach kwaśnych (o pH poniżej 6,5). Należy wtedy zastosować dolistnie 10–20 g substancji na hektar w formie oprysku dolistnego.

Siew

W 2007 r. były zarejestrowane cztery odmiany słonecznika oleistego: Blizar RM, Lech, LG 53.85 i Wielkopolski. Oprócz tego jest wiele odmian, które są wpisane do katalogu unijnego (CCA) i dlatego mogą być sprzedawane w Polsce bez rejestracji. W ostatnim czasie dużym zainteresowaniem cieszą się odmiany o podwyższonej zawartości tłuszczu w nasionach (wysokoolejowe), np. Energic RMO, Proleic 204 i Tropic. Ta ostatnia odznacza się także odpornością na zarazę gałęzistą (orobancha ssp.).

Słonecznik wysiewa się, gdy gleba na głębokości 5 cm ogrzeje się do temperatury 6–8 st.C (kwitnienie mniszka lekarskiego, czereśni i czarnej porzeczki), co przypada na 15–25 kwietnia. Siewy w zbyt zimną glebę powodują nierównomierne i opóźnione wschody. Niedopuszczalne są także siewy w maju.

Na hektar wysiewa się pół jednostki siewnej, czyli 75 tys. nasion, co zapewnia obsadę 64 tys. roślin. W tym roku jedna jednostka siewna kosztowała ok. 600 zł, czyli koszt nasion na hektar wyniósł 300 zł.

Rozstawa rzędów wynosi 50–60 cm, a odległości w rzędzie – 22 cm. Głębokość siewu to 2–3 cm. Bardzo ważny jest staranny siew siewnikiem punktowym (pneumatycznym lub mechanicznym). Prędkość robocza nie powinna przekroczyć 5 km/h. Przy niestarannym siewie obniżki plonu nasion wynikające z nierównomierne rozmieszczenia roślin oraz zbyt małej obsady mogą wynosić nawet 30 proc.

Nasiona przed siewem należy zaprawić Zaprawą nasienną T zawiesinową, która chroni siewki słonecznika przed zgorzelą.

Ochrona

Z chwastów dwuliściennych w uprawie słonecznika najczęściej pojawia się komosa biała. Zwalacza się ją, podobnie jak inne chwasty dwuliścienne, stosując bezpośrednio po siewie herbicydy: Afalon 50 WP (1,5–2 kg/ha), Afalon Dyspersyjny 450 SC (1,5–2 l/ha), Linurex 50 WP (1,5–2 kg/ha), Linusol-Stefes 450 SC (1,5–2 l/ha). Po zabiegu nie wolno wykonywać bronowania.

Nie ma obecnie zarejestrowanych herbicydów do zwalczania chwastów jednoliściennych w uprawie słonecznika.

Chwasty można także zwalczać mechanicznie, stosując jedno-dwukrotnie opielacz w szerokich międzyrzędziach. Opielanie wykonujemy do momentu zakrycia międzyrzędzi przez liście słonecznika.

Słonecznik jest porażany przez zgorzel siewek, zgniliznę twardzikową i szarą pleśń. Pierwszej chorobie zapobiega się poprzez zaprawianie nasion, a dwóm pozostałych przez przestrzeganie co najmniej 5-letniej przerwy w uprawie słonecznika na tym samym polu, niezbyt gęsty siew i energiczną pielęgnację mechaniczną w międzyrzędziach.

Mszyce zwalcza się tylko w uprawach nasiennych słonecznika. Oprysk należy wykonać z chwilą wystąpienia pierwszych kolonii mszyc (Diazol 250 EC – 1 l/ha, Owadofos 540 EC – 1 l/ha, Pirimor 500 WG – 0,4 kg/ha).

W okresie wschodów słonecznika niebezpieczne są ptaki krukowate. Natomiast podczas dojrzewania nasion utrapieniem są na przykład wróble. Odstrasza się je różnymi „strachami” lub odstraszaczami dźwiękowymi.

Zbiór

W Polsce słonecznik oleisty zbiera się przed 15 września. Opóźnianie zbioru, zwłaszcza podczas deszczowej pogody, powoduje silne porażenie koszyczków przez zgniliznę twardzikową.

W celu przyspieszenia dojrzewania rośliny można zastosować w okresie zmiany barwy koszyczków kwiatowych, ok. 15 dni po przekwitnięciu roślin, preparat Harvade 250 SC (2 l/ha).

Można także przeprowadzić desykację preparatami Reglone 200 SL (2–3 l/ha) lub Reglone Turbo 200 SL (1,5–2 l/ha). Opryskiwanie trzeba wykonać po opadnięciu płatków kwiatowych i dojrzeniu roślin.

Do jednoetapowego zbioru kombajnem przystępuje się, gdy koszyczki zaczynają dosychać, a ich uwilgotnienie maleje poniżej 60 proc. Niełupki zawierają wtedy 20 proc. wody. Natychmiast po zbiorze należy je doczyścić i dosuszyć do wilgotności 12 proc. Podczas zbioru trzeba uważać, aby nie dochodziło do obłuskiwania nasion, bo takie łatwo się psują. Wysokość cięcia powinna być maksymalna, aby nie zbierać dolnej części roślin.

Nasiona słonecznika zawierają 40–45 proc. tłuszczu i 15–18 proc. białka. Z hektara uzyskuje się 2–3 t niełupek. Pozostawione resztki pożniwne po zbiorze należy starannie rozdrobnić przed przyoraniem na głębokość 10–15 cm.

Źródło: "Farmer" 22/2007



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 52.205.167.104
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
GŁÓWNY PARTNER SERWISUpartner serwisu

PARTNERZY SERWISU
  • partner serwisu
  • partner serwisu
  • partner serwisu

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.