Miotła zbożowa jest chwastem jednorocznym, lecz doskonale zimującym. Wschodzi zarówno jesienią, jak i wiosną. W ostatnich latach wegetacja odbywa się także w miesiącach zimowych, gdyż faktyczny okres przerwy sprowadza się zaledwie do 2-3 tygodni. Nasiona miotły kiełkują tylko przy dużej wilgotności gleby, dlatego suche jesienie charakteryzują się słabszym nasileniem jej występowania.

Chwast ten rekompensuje sobie "stracony czas" obfitymi wschodami wiosennymi. Jest w tym okresie bardzo konkurencyjny dla zbóż ozimych, ponieważ kiełkuje i rozwija się już przy temperaturze niewiele ponad 0ᵒC. Zboża pozostają w tym momencie jeszcze w fazie spoczynku wegetacyjnego.

NIE ODKŁADAJ DO WIOSNY

Podstawowy termin eliminacji miotły w zasiewach zbóż ozimych to jesień. Zaniechanie tej czynności w tym czasie naraża zasiewy już od momentu wschodów na ostrą konkurencję o przestrzeń życiową, wodę i składniki pokarmowe. Wraz z upływem czasu nasila się ona coraz bardziej (kolejne wschody miotły), a wiosną na zahartowane i głęboko ukorzenione chwasty trzeba stosować maksymalnie dopuszczalne dawki herbicydów.

Jesienne zwalczanie można realizować w terminie zarówno przed-, jak i powschodowym, przy czym ten drugi jest bardzo długi. W etykiecie/ instrukcji stosowania szeregu herbicydów widnieją zapisy informujące o możliwości ich aplikacji nawet do końca okresu jesiennej wegetacji. Termin ten jednak należy traktować ostrożnie, gdyż ostatni zabieg naukowcy polecają wykonać nie później jak 2-3 tygodnie przed nastaniem ujemnych temperatur. Tymczasem zapis "do końca wegetacji" sugeruje, że może to być nawet dzień przed drastycznym obniżeniem się temperatury. Czy na pewno? W takich warunkach zbożom zabraknie czasu na fizjologiczną neutralizację zastosowanej substancji czynnej herbicydu, przez co może się okazać toksyczna w stosunku do rośliny uprawnej. Uzyskany efekt może więc być odwrotny od planowanego.

Wybierając herbicyd, należy uwzględnić ważny czynnik, jakim jest zapobieganie powstawaniu odporności chwastu na stosowane substancje czynne. Zjawisko to zachodzi wówczas, gdy dany związek chemiczny jest wielokrotnie, nieprzerwanie wykorzystywany. Niestety, stwierdzono ponad wszelką wątpliwość obecność lokalnych populacji miotły zbożowej odpornych na preparaty z grupy inhibitorów ALS lub herbicydy oparte na inhibitorach ACCase. Są także doniesienia o pojawieniu się biotypów z podwójną opornością na te dwie wyżej wymienione grupy związków. Najwięcej biotypów odpornych występuje na północy Polski, w województwach warmińsko-mazurskim i pomorskim, oraz w południowej części woj. zachodniopomorskiego. Nie oznacza to wykluczenia obu tych grup związków chemicznych z walki z miotłą zbożową.

DIFLUFENIKAN

Jest najpopularniejszą substancją czynną, która pojawia się w kontekście ochrony zbóż ozimych przed miotłą. Diflufenikan pobierany jest głównie poprzez liście oraz częściowo przez korzenie chwastów. Działaniu związku chemicznego sprzyja dobra wilgotność gleby. Największy efekt chwastobójczy uzyskuje się, stosując go we wczesnych fazach rozwojowych chwastów, to jest w czasie kiełkowania lub krótko po ich wschodach, w fazie siewek. Aplikuje się go jesienią w fazie 2-3 liści pszenicy ozimej.

Najczęściej oferowany jest w formie stężonej zawiesiny do rozcieńczania wodą - formulacja SC (zresztą jak większość herbicydów do odchwaszczania jesiennego), ale zdarzają się też produkty w nowszej postaci OD, czyli koncentratu w formie zawiesiny olejowej. Związek ten występuje w tanich herbicydach jednoskładnikowych, jak np. Difenikan 500 SC. Koszt zastosowania go wynosi ok. 60 zł/ha. Ograniczeniem wykorzystania jest zalecenie stosowania wyłącznie w pszenicy ozimej.

Są też dostępne mieszaniny fabryczne, np. Alister Grande 190 OD, jednak koszt zastosowania go jest dużo wyższy, bo sięga ok. 150 zł/ha. Preparat ten zawiera trzy substancje czynne, które pobierane są głównie poprzez liście wschodzących chwastów, a w sposób ograniczony także przez korzenie. Działanie diflufenikanu polega na tworzeniu cienkiej warstwy herbicydu na powierzchni gleby, która niszczy chwasty wchodzące z nią w kontakt. Dwa pozostałe wykazują działanie w pełni układowe. Pobrane przez części nadziemne chwastów przemieszczają się w roślinach, powodując zahamowanie wzrostu i rozwoju, a w konsekwencji ich zamieranie. Oprysk tym środkiem wykonuje się od fazy 3 liści do końca fazy krzewienia (skala BBCH 13-29) w dawce 0,8-1 l/ha. Wyższą dawkę należy stosować na glebach zwięzłych i cięższych, w warunkach niesprzyjających działaniu herbicydów, jak np. niskie temperatury, susza, niska wilgotność powietrza, oraz na chwasty w późniejszej fazie rozwojowej i występujących w większym nasileniu. Coraz powszechniejsze u nas łagodne zimy wpływają na przyspieszenie mikrobiologicznego rozkładu substancji, co skraca okres działania środka wiosną. Warto podkreślić, że połączenie diflunenikanu z innymi substancjami rozszerza zakres wykorzystania go w uprawach rolniczych. Alister Grande 190 OD zarejestrowany jest do stosowania w następujących gatunkach zbóż ozimych: pszenica, żyto i pszenżyto.

Jęczmień ozimy, jak również pozostałe gatunki zbóż ozimych można odchwaścić za pomocą innej mieszaniny fabrycznej - preparatu Komplet 560 S.C., który obok diflufenikanu zawiera flufenacet. Koszt stosowania tego dwuskładnikowego herbicydu kształtuje się na poziomie ok. 130 zł/ha.

CHLOROSULFURON

To także związek z grupy pochodnych sulfonylomocznika. To właśnie w dużej części za jego sprawą doszło do powstania lokalnych biotypów miotły zbożowej odpornych na inhibitory syntezy aminokwasów ALS. Stało się tak, ponieważ przez długie lata ogromną popularnością cieszył się herbicyd Glean 75 WG. Dlaczego? Po pierwsze, odznacza się on dużą aktywnością biologiczną w bardzo małych dawkach, a po drugie, koszt zabiegu tym środkiem jest stosunkowo niski. Obecnie ochrona hektara zbóż ozimych to wydatek ok. 60 zł. Glean może być stosowany na wszystkich glebach, z wyjątkiem piasków, oraz tam, gdzie odznaczają się one odczynem zasadowym. Aplikuje się go jesienią, od początku fazy pierwszego liścia u zbóż do końca fazy krzewienia, na chwasty w fazie 2-6 liści. W wypadku miotły zabieg zaleca się wykonać najlepiej do fazy 3 liści miotły. Chlorosulfuron pobierany jest przez liście, w mniejszym stopniu poprzez korzenie, a następnie szybko rozprowadzany po całej roślinie.

CHLOROTOLURON

Preparaty z tą substancją czynną (związek z grupy pochodnych mocznika, inhibitor fotosyntezy) są często stosowane w uprawach zbóż. Niewątpliwą ich zaletą jest niski koszt aplikacji, a także możliwość stosowania w niskich temperaturach. Decydując się na herbicyd zawierający ten związek chemiczny, trzeba sprawdzić, czy uprawiana w gospodarstwie odmiana jest w stosunku do niego tolerancyjna. Przykładem środka chwastobójczego zawierającego chlorotoluron jest Lentipur Flo 500 SC. Preparat ten można stosować we wszystkich zbożach ozimych. Według etykiety/ instrukcji optymalny moment stosowania to faza od 3 liści zbóż do wystąpienia przymrozków (faza 3 liści ma miejsce wówczas, gdy liść trzeci jest dłuższy od drugiego i przestaje rosnąć). Koszt stosowania wynosi ok. 60 zł/ha.

Innym przykładem jednoskładnikowego herbicydu jest Tolurex 500 SC przeznaczony do zwalczania m.in. miotły zbożowej we wszystkich gatunkach zbóż ozimych. Koszt aplikacji jest taki sam, jak w przypadku wcześniejszej propozycji, czyli ok. 60 zł/ha. Środek pobierany jest przez korzenie i liście chwastów, a najskuteczniej działa od fazy kiełkowania do końca krzewienia. W uprawie pszenicy, pszenżyta i jęczmienia jesienią aplikuje się go od fazy 2-3 liści zbóż do wystąpienia przymrozków. Natomiast w życie zalecany jest do stosowania, dopiero gdy wejdzie ono w fazę pełni krzewienia.

Podobnie jak poprzednie substancje chlorotoluron występuje też w preparatach dwuskładnikowych charakteryzujących się szerszym zakresem zwalczanych gatunków chwastów. Przykładem jest Snajper 600 SC, którego koszt stosowania wynosi ok. 110 zł/ha.

Na rynku można znaleźć też trzyskładnikowy środek o nazwie Trinity 590 SC. Ta mieszanina fabryczna oparta jest właśnie na chlorotoluronie, ale też na diflufenikanie i pendimetalinie. Preparat przeznaczony jest do stosowania w pszenicy ozimej, życie i pszenżycie ozimym w momencie, gdy zboża te osiągną fazę 2-4 liści (BBCH 12-14). Koszt aplikacji wynosi ok. 120-140 zł/ha.

PENDIMETALINA

Zabiegi wczesne, zarówno doglebowe, jak i nalistne, można przeprowadzić, wykorzystując środki zawierające pendimetalinę - związek z grupy dinitroanilin (inhibitory wzrostu merystemów), której skuteczne działanie wymaga dobrej wilgotności gleby. Występuje ona w herbicydzie jednoskładnikowym o nazwie Golden Pendi 330 EC, który zgodnie z etykietą/instrukcją trzeba stosować łącznie (mieszanina zbiornikowa) z preparatem Protugan 500 SC (izoproturon). Koszt aplikacji tego połączenia wynosi ok. 120 zł/ha. Środki te można aplikować we wszystkich zbożach ozimych oprócz jęczmienia.

Pendimetalina występuje też w identycznej mieszaninie fabrycznej o nazwie Maraton 375 SC, która zawiera jednak mniejszą ilość substancji czynnych - pendimetaliny 250 g/l i izoproturonu 125 g/l. W mieszaninie Golden Pendi z Protuganem jest to odpowiednio: 330 g/l i 500 g/l. Koszt stosowania Maratona jest taki sam, jak wcześniejszej przedstawionej mieszaniny zbiornikowej, tj. ok. 120 zł/ha. Środek zarejestrowano do stosowania w pszenicy, życie i pszenżycie, przed lub po wschodach rośliny uprawnej, gdy chwasty znajdują się od fazy liścieni do 2 liści.

PROSULFOKARB

Ten związek z grupy karbaminianów zarejestrowano do ochrony tylko pszenicy ozimej, ale badania wykazują, że jest też selektywny dla żyta i jęczmienia. Na jego bazie powstał herbicyd Boxer 800 EC. Koszt stosowania wynosi ok. 120 zł/ha. Prosulfokarb (inhibitor wzrostu merystemów) pobierany jest przez chwasty w ciągu jednej godziny od zastosowania, a opady deszczu występujące po tym terminie nie obniżają skuteczności jego działania.

PINOSKADEN

Axial 100 EC i niedawno zarejestrowany Axial 50 EC są herbicydami nalistnymi. Preparaty między sobą różnią się przede wszystkim zawartością substancji czynnej, co wpływa na wielkość stosowanych dawek w poszczególnych uprawach. Axial 50 EC zawiera pinoksaden (związek z grupy fenylopirazolin) w ilości 50 g/litr. Koszt aplikacji to ok. 100-180 zł/ha. Dla porównania w jego wcześniejszym (aczkolwiek ciągle dostępnym w handlu) odpowiedniku w 1 l środka jest 100 g substancji czynnej. Mniejsza zawartość pinoksadenu wymusza stosowanie tego środka w wyższych dawkach (Axial 50 EC). Axial 100 EC należy podawać łącznie z adiuwantem Adigor 440 EC (koszt stosowania zestawu sięga ok. 360 zł/ha). Dopuszczony jest do stosowania tylko w uprawach pszenicy i jęczmienia, nowsza wersja - we wszystkich gatunkach zbóż ozimych. Jesienny termin stosowania jest bardzo długi - od fazy 1. liścia zbóż (BBCH11) do zakończenia wegetacji.

INNE SUBSTANCJE

Herbaflex 585 SC jest jedynym preparatem zawierającym beflubutamid - związek z grupy amidów. Herbaflex jest herbicydem 2-składnikowym, poza beflubutamidem zawiera też izoproturon. Wymienione związki docierają do wnętrza roślin zarówno poprzez korzenie, jak i liście. Preparat można stosować od fazy 2 liści pszenicy do zakończenia wegetacji. Koszt stosowania wynosi ok. 120 zł/ha.

Lexus 50 WG to z kolei jedyny herbicyd bazujący na flupyrsulfuronie metylowym - związku z grupy pochodnych sulfonylomoczników. Substancja czynna odznacza się w roślinach działaniem systemicznym. Pobierana jest głównie przez liście. Efekt chwastobójczy uzyskuje się w ciągu 14-21 dni od zastosowania. Ten stosunkowo nowy na rynku środek (rejestracja w 2014 r.) przeznaczony jest do jednokrotnego stosowania w zasiewach pszenicy ozimej, pszenżyta ozimego i żyta. Okres stosowania go jest bardzo długi - od fazy 1. liścia do końca jesiennej wegetacji. Niemniej po zastosowaniu go okres aktywnej wegetacji powinien wynosić 7 do 14 dni. W przypadku niekorzystnych warunków (np. przymrozków) istnieje możliwość wystąpienia uszkodzeń roślin uprawnych, które przemijają i nie wpływają ujemnie na plon oraz jego parametry. Opady deszczu wcześniej niż 2 godziny po wykonaniu zabiegu mogą obniżyć skuteczność działania środka. Należy się też liczyć z możliwością wystąpienia objawów fitotoksyczności u następczo uprawianego rzepaku ozimego i innych roślin dwuliściennych wysiewanych jako międzyplon ozimy. Stosowanie środka nie jest zalecane, jeśli amplituda temperatur między dniem a nocą w okresie stosowania środka wynosi więcej niż 12oC oraz wówczas, gdy przewiduje się, że takie warunki mogą utrzymywać się nawet tydzień po zabiegu. Koszt stosowania tego herbicydu wynosi ok. 80 zł/ha.

Koszt stosowania wymienionych w artykule herbicydów ma charakter orientacyjny i wyliczony został przy zakupie środków w opakowaniach o pojemności 1 l.

Artykuł pochodzi z numeru 9/2015 miesięcznika Farmer

Zamów prenumeratę