PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Azot sprzyja chorobom

Azot sprzyja chorobom

Autor: dr Mariusz Piekarczyk , dr hab. Grzegorz Lemańczyk

Dodano: 16-05-2014 11:48

Tagi:

Pod wpływem nawożenia azotowego odmiany pszenicy ozimej modyfikują swoją odporność na choroby grzybowe.



W niekorzystnych warunkach glebowych efekty produkcyjne uprawy pszenicy ozimej w dużym stopniu zależą od różnych czynników, w tym przedplonu i przebiegu pogody. Korzystny rozkład opadów w okresie wegetacji zwiększa efektywność nawożenia azotem, co znacząco wpływa na zdrowotność roślin oraz wielkość i jakość plonu ziarna pszenicy. Ważnym elementem produkcji ziarna na cele konsumpcyjne jest także wybór odmian o genetycznie utrwalonej wysokiej jakości technologicznej ziarna. Cechy te w warunkach produkcyjnych ujawniają się jednak w różnym stopniu zależącym od czynników siedliskowych i agrotechnicznych. O ile działanie nawożenia azotowego na porażenie przez patogeny pszenicy i jej plonowanie można uznać za rozpoznane, o tyle konieczne wydaje się określenie jego wpływu na aktualnie uprawiane odmiany, zwłaszcza w mniej korzystnych warunkach glebowych.

Autorzy publikacji przeprowadzili w tym kierunku ścisłe badania w Stacji Badawczej w Mochełku, należącej do Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy, których celem było określenie wpływu nawożenia azotem na zdrowotność i plonowanie kilku zróżnicowanych pod względem cech rolniczo-użytkowych odmian pszenicy ozimej uprawianej na glebie lekkiej. Pszenicę wysiewano po rzepaku ozimym w gęstości 5,0 mln ziaren/ha. Ziarno zaprawiano zaprawą Raxil 02 DS. Nawóz azotowy (w postaci saletry amonowej) wysiewano jednorazowo wiosną (BBCH 21-23), lub w dawkach dzielonych, tj.: w momencie ruszenia wegetacji (BBCH 21-23), w fazie strzelania w źdźbło (BBCH 31-33) oraz w fazie kłoszenia (BBCH 50-52), stosownie do przyjętego schematu doświadczenia.

Czynnikami doświadczenia były:

1. Odmiana: Bogatka (grupa B - chlebowa), Nutka (grupa B - chlebowa), Kris (grupa B - chlebowa), Tonacja (grupa A - jakościowa);
2. Dawka nawożenia azotowego (w kg N/ha): 40, 80 (50+30), 120 (60+40+20), 160 (70+50+40).

Ocenę zdrowotności przeprowadzono w fazie dojrzałości mlecznej ziarna (BBCH 73-75). Szacowano procent porażonej powierzchni liści (flagowego i podflagowego) oraz kłosów przez grzyby. Po zbiorze określono plon ziarna pszenicy ozimej i analizę jego jakości.

Na ocenianych liściach pszenicy ozimej w największym nasileniu, średnio na 13,5 proc. ich powierzchni, występowały objawy septoriozy. Spośród odmian najwięcej symptomów tej choroby stwierdzono na odmianie Kris, a najmniej na odmianach Tonacja i Nutka. Zwiększanie dawki nawożenia azotowego w zakresie od 40 do 160 kg N/ha powodowało systematyczny wzrost powierzchni liści pszenicy ozimej z objawami tej choroby.

W mniejszym natężeniu obserwowano rdzę brunatną - ok. 4 proc. Nasilenie występowania na liściach poszczególnych odmian pszenicy objawów rdzy brunatnej nie było istotnie zróżnicowane. Istotne zwiększenie jej nasilenia stwierdzono dopiero przy dawkach 120 i 160 kg N/ha.

Objawy mączniaka prawdziwego odnotowano średnio na nieco ponad 1 proc. powierzchni liści. Jego nasilenie było podobne u porównywanych odmian. Istotny wzrost porażenia zanotowano dla dawek 80-160 kg N/ha (Kris, Tonacja) oraz przy dawkach 120 i 160 kg N/ha. Obserwowana na liściach pszenicy brunatna plamistość wystąpiła średnio na zaledwie ok. 0,1 proc. ich powierzchni. W badaniach nie stwierdzono istotnych różnic nasilenia objawów tej choroby u poszczególnych odmian pszenicy i dawek nawożenia azotowego.

Tylko w jednym roku badań na liściach pszenicy obserwowano również objawy fuzariozy - na ok. 2,5 proc. ich powierzchni. W największym stopniu porażona była odmiana Kris. Zwiększenie nawożenia azotem z poziomu 80 do 120 kg N/ha powodowało wzrost porażonej powierzchni liści, istotny pomiędzy dawkami 40, 80 a 120 i 160 kg N/ha. Najbardziej wrażliwa na wzrost dawki azotu była odmiana Kris. W późniejszym okresie fuzarioza występowała także na ok. 0,9 proc. powierzchni kłosów. Jej nasilenie nie zależało od odmiany, lecz zwiększało się wraz ze zwiększaniem nawożenia azotowego.

Na kłosach pszenicy zaobserwowano septoriozę plew - ok. 4 proc. Jej występowanie nie było istotnie zależne od odmiany, zwiększało się jednak wraz ze wzrostem dawki azotu.

Nawożenie azotem bardzo korzystnie wpływa na wzrost masy wegetatywnej i generatywnej pszenicy ozimej, umożliwiając osiąganie dużych plonów ziarna o wysokiej jakości technologicznej. Jednak stosowanie intensywnego nawożenia tym pierwiastkiem skutkuje wytwarzaniem u roślin pszenicy delikatniejszych tkanek, bardziej podatnych na infekcje patogenami. Nawożenie może wpływać na nasilenie chorób również w sposób pośredni. Lepiej odżywione azotem rośliny zapewniają korzystniejsze warunki dla rozwoju patogenów rozwijających się na liściach i kłosach. Może to być szczególnie ważne w uprawach pszenicy na glebach słabszych, gdyż w takich warunkach łan jest mniej zwarty, co nie sprzyja występowaniu chorób. Tego typu efekt obserwuje się głównie przy braku lub zmniejszonych dawkach nawożenia azotem.

W zwartych łanach temperatura jest bardziej jednolita, panuje wyższa wilgotność powietrza, a na liściach utrzymuje się dłużej woda, co znacznie sprzyja porażeniu roślin przez patogeny. W takiej sytuacji wskazana jest zwiększona ochrona fungicydowa.

Obecnie przy konieczności stosowania integrowanej metody ochrony roślin w produkcji roślinnej ważne jest wysiewanie odmian pszenicy charakteryzujących się mniejszą wrażliwością na porażenie przez grzyby. Odmiany różnią się podatnością na poszczególne choroby, jednakże wahania stopnia porażenia nie są duże, najczęściej nieprzekraczające 1 punktu w 9-stopniowej skali. Zdrowotność poszczególnych odmian pszenicy ozimej zależna jest więc bardzo od warunków środowiskowych, przede wszystkim atmosferycznych.


 

Plon ziarna pszenicy ozimej uprawianej na glebie lekkiej zależał od odmiany, jak i nawożenia azotem. Najlepiej plonującą była odmiana Kris. Plon jej ziarna był istotnie większy od plonów odmian Bogatka i Tonacja - średnio o ponad 8 proc., oraz Nutka - blisko 9,5 proc. (rysunek 1.). Istotnie oddziałującym na plon ziarna czynnikiem było również nawożenie azotem. Zwiększenie dawki z 40 do 80 kg N/ha spowodowało wzrost plonu ziarna o prawie 14,5 proc. Większe nawożenie nie skutkowało już istotnym przyrostem plonu. Plonowanie badanych odmian pszenicy ozimej w zależności od nawożenia azotowego było podobne.


 

Wpływ odmiany na wartość technologiczną ziarna pszenicy był istotny, ale różny na poszczególne jej parametry. Ziarno odmian Bogatka, Nutka i Tonacja charakteryzowało się większą zawartością glutenu niż ziarno odmiany Kris (rysunek 2.). Ziarno odmiany Nutka cechowało się natomiast największym wskaźnikiem sedymentacji. Niższa wartość tej cechy wystąpiła u odmian Tonacja i Bogatka, a najniższa u odmiany Kris (rysunek 3.).


 

Nawożenie azotem istotnie, ale podobnie u poszczególnych odmian, kształtowało parametry jakości ziarna pszenicy. Zawartość glutenu wzrastała znacząco wraz ze zwiększaniem jego dawki o każde kolejne 40 kg N/ha. Wynosiła ona średnio od ok. 21 proc. w efekcie zastosowania najmniejszej dawki azotu do prawie 33 proc. po aplikacji 160 kg N/ha (rysunek 2.). Wraz ze wzrostem nawożenia z 40 kg N/ha do 80 kg N/ha i większych dawek wzrastał wskaźnik sedymentacji (rysunek 3.).


 

Plony pszenicy ozimej uprawianej w Polsce w korzystnych warunkach siedliskowych, zwłaszcza przy intensywnej agrotechnice osiągają poziom 8-10 t/ha. W badaniach własnych plon ziarna wyniósł średnio 4,7 t/ha, co wskazuje na ograniczoną możliwość ujawnienia się potencjału produkcyjnego tej rośliny na glebach lekkich. W warunkach tych większa jest zależność plonowania pszenicy od poziomu agrotechniki i przebiegu pogody.

Stwierdzone nieduże zwyżki plonu ziarna pszenicy w efekcie zwiększania dawki azotu z 40 do 160 kg N/ha wynikały z niekorzystnych warunków opadowych w latach badań, ograniczających ujawnienie się plonotwórczego oddziaływania azotu. W zależności od warunków glebowo-klimatycznych i agrotechniki obserwuje się wzrost plonowania pszenicy ozimej pod wpływem nawożenia azotem, podobnie jak w badaniach własnych, do dawki 80 kg N/ha, ale także 120 kg N/ha lub większej. Przekroczenie optymalnej dla plonowania dawki azotu wywiera jednak często korzystny wpływ na technologiczną jakość ziarna pszenicy. Znajduje to potwierdzenie w badaniach własnych, gdzie wiele parametrów jakości i wartości technologicznej ziarna było najlepsze w efekcie zastosowania większych dawek azotu niż 80 kg N/ha. Wielu autorów wskazuje jednak, że otrzymanie wysokich parametrów jakościowych ziarna pszenicy wymaga, oprócz intensywnej agrotechniki, także optymalnego przebiegu pogody. Zebrane ziarno charakteryzowało się stosunkowo niską jakością technologiczną. Wynikało to z na ogół większej niż przeciętnie w wieloleciu ilości opadów w okresie dojrzewania i zbiorów ziarna pszenicy.

W podsumowaniu należy stwierdzić, że zdrowotność pszenicy ozimej uprawianej na glebie lekkiej zależała istotnie od nawożenia azotowego, w mniejszym stopniu od odmiany. Wraz ze zwyżką dawki nawożenia azotowego następował wzrost nasilenia występowania chorób. Znacznie więcej objawów septoriozy liści i fuzariozy liści stwierdzono na odmianie Kris. W mało korzystnych dla pszenicy ozimej warunkach glebowych oraz w rejonie i latach o relatywnie niskich sumach opadów w okresie jej wegetacji, nawożenie azotem powyżej 80 kg N/ha nie zwiększa istotnie plonu ziarna, ale wpływa korzystnie na wiele cech jego wartości technologicznej, zwłaszcza zawartość glutenu i wskaźnik sedymentacji. Spośród porównywanych odmian pszenicy ozimej najlepiej plonującą była odmiana Kris. Jednak jej ziarno charakteryzowało się najniższą jakością technologiczną.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (13)

  • spekulant 2014-06-13 07:47:35
    Jeżeli prognozy co do cen zbóż i oleistych się utrzymają to problem z azotem a co za tym idzie z chorobami z tego tytułu sam się rozwiąże i trzeba będzie wrócić do dawek minimalnych
  • agr 2014-05-18 14:43:36
    To wszystko wina tego pana S
  • jarki 2014-05-18 13:33:29
    cholera znów coś nie wchodzą komentarze
  • n 2014-05-18 09:55:21
    Plon to nie wszystko bo zazwyczaj idzie wiekszy nakład na wiekszy plon , i takie napedzanie jest opłacalne do pewnego momentu
  • franek 2014-05-18 07:53:15
    ja sieje fregate. nie jest to rekordzista plonowania ale parametry konsumpcji trzyma nawet podeszdzach i to przesądza
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 35.175.121.230
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.