Zboża jare powinny być siane możliwie jak najwcześniej, gdy tylko warunki wilgotnościowe gleby pozwolą na uprawę. Dysponują wówczas dłuższym okresem wegetacyjnym, a to oznacza, że mogą lepiej wykorzystać składniki pokarmowe znajdujące się w glebie oraz zapas wody, który został zgromadzony w niej podczas zimy. Zboża jare są bardziej wrażliwe na wszelkie opóźnienia w siewie w porównaniu z oziminami. Późniejszy siew na skutek wydłużonego dnia i wyższej temperatury prowadzi do skrócenia okresu wegetacyjnego. Pod wpływem tych czynników rośliny zaczynają dojrzewać szybciej, tak aby zdążyć wykształcić ziarno, co skutkuje mniejszym rozkrzewieniem i mniejszą liczbą kłosów w łanie, a w konsekwencji mniejszym plonem.

Materiał siewny i sadzeniakowy na gieldarolna.pl

W zależności od gatunku zboża jare powinno siać się w terminie pomiędzy 20 marca a 10 kwietnia. W Polsce warunki klimatyczne są dość mocno zróżnicowane, dlatego trzeba pamiętać, że im bardziej na wschód, tym bardziej termin siewu będzie przesuwał się do pierwszej dekady kwietnia.

Optymalne terminy siewu owsa

Zbożem jarym, które powinno być wysiewane najwcześniej, jest owies – ma najmniejsze wymagania cieplne i może być siany przy temperaturze wynoszącej 1-3°C. Orientacyjne terminy siewu owsa przypadają pomiędzy 15 marca a 10 kwietnia i wyglądają następująco:

  • Polska zachodnia i południowo-zachodnia: 15-25 marca
  • Polska centralna i południowa: 20-30 marca
  • Polska północna i wschodnia 25 marca – 5 kwietnia
  • Polska północno-wschodnia 1-10 kwietnia

Optymalne terminy siewu pszenicy jarej

W dalszej kolejności powinno wysiewać się pszenicę jarą, która ma niskie wymagania termiczne. W przypadku pszenicy siew powinien nastąpić pomiędzy 15 marca a 5 kwietnia w zależności od regionów:

Polska zachodnia i południowo-zachodnia: 15-25 marca

Polska centralna i południowa: 20-30 marca

Polska północna i wschodnia 25 marca – 5 kwietnia

Optymalne terminy siewu jęczmienia jarego

Zbożem jarym, które powinno siać się najpóźniej, jest jęczmień. To roślina ciepłolubna, która źle znosi nadmiar wilgoci, dlatego termin siewu jęczmienia jest nieco dłuższy. Jęczmień powinien być siany, kiedy gleba jest już nieco ogrzana, a temperatura powietrza waha się w granicach 7-10°C. W zależności od regionu wygląda on następująco:

  • Polska zachodnia i południowo-zachodnia: 15-30 marca
  • Polska centralna i południowa: 25-30 marca
  • Polska północna i wschodnia: 30 marca-10 kwietnia
  • Polska północno-wschodnia: do 15 kwietnia

Popularność mieszanek nie słabnie

W dalszym ciągu utrzymuje się w Polsce duża popularność uprawy zbóż w mieszankach. Wynika to z dążenia rolników do ograniczenia kosztów uprawy i zmniejszenia wahań plonów wynikających z różnego przebiegu pogody w latach oraz ze zmienności glebowej na polu.

Głównym ich komponentem jest jęczmień jary. Najlepiej komponuje się on w mieszance z owsem, gdyż te gatunki najbardziej wśród zbóż różnią się wymaganiami siedliskowo-agrotechnicznymi. Niesprzyjające warunki do wzrostu jednego z komponentów mieszanki mogą być korzystne dla drugiego, który uzyskuje wówczas pozycję dominującą w łanie, co rekompensuje zniżkę plonu pierwszego komponentu. W konsekwencji obserwujemy większą wierność plonowania mieszanek.

Skład gatunkowy mieszanek zależy od warunków glebowych i od przeznaczenia ziarna. Najpopularniejsza w naszym kraju jest mieszanka jęczmienia z owsem oplewionym, uprawiana na glebach lekkich, z przeznaczeniem na paszę dla zwierząt przeżuwających. Na glebach średnich można uprawiać mieszankę 3-składnikową: jęczmienia z owsem i pszenicą, a na glebach lepszych mieszankę jęczmienia z pszenicą.

Oprócz międzygatunkowych mieszanek zbóż zaleca się też uprawę mieszanek odmianowych w obrębie jednego gatunku (zwłaszcza jęczmienia). Są one bardziej tolerancyjne od czystych zasiewów na uprawę na gorszych stanowiskach (po zbożach) ze względu na mniejsze rozprzestrzenianie się w ich łanach chorób podstawy źdźbła, a także chorób kłosa. Aktualne, konkurencyjne cenowo środki ochrony roślin dostępne są na Giełdzie Rolnej.

Mieszanki należy wysiewać możliwie najwcześniej, kiedy tylko warunki atmosferyczne pozwalają na właściwe doprawienie roli. Im gleba lżejsza, tym termin siewu powinien być wcześniejszy. Optymalny termin siewu mieszanek zbóż jarych trwa w zachodniej części kraju od 20 do 30 marca, w centralnej i południowej części od 25 marca do 8 kwietnia, natomiast w woj. warmińsko-mazurskim (gdzie wiosna przychodzi później) od 5 do 12 kwietnia.

Reakcja gatunkowa na niedobór wody w glebie

Zboża jare mają krótszy okres wegetacji i słabszy system korzeniowy niż formy ozime, dlatego deficyty wody radykalnie obniżają potencjalny plon.

Poszczególne gatunki w różny sposób reagują na zmienną wilgotność i temperaturę. W fazie krzewienia pszenicy jarej i pszenżyta jarego wyższa temperatura ogranicza rozwój pędów bocznych i zmniejsza zagęszczenie łanu. Gatunki te źle znoszą wysokie temperatury także w fazie strzelania w źdźbło, zwłaszcza przy braku opadów. Okres krytyczny w zakresie zaopatrzenia w wodę trwa dla nich praktycznie od krzewienia do dojrzewania.

Czytaj więcej w marcowym wydaniu Farmera!