Owies jest bardziej tolerancyjny na gorsze warunki glebowe oraz zakwaszenie gleby, zaś jęczmień na opóźnienie terminu siewu oraz na suszę. Pszenica nie jest tolerancyjna na wyżej wymienione czynniki, ale odznacza się lepszą jakością paszową ziarna (wyższa zawartość białka, większa wartość energetyczna).

Dobór gatunków
Ważną zaletą mieszanek międzygatunkowych zbóż jest ich znaczna odporność na porażenie przez choroby. Mieszanki charakteryzują się ponadto większą odpornością na zachwaszczenie, na wyleganie roślin, a także są słabiej porażane przez szkodniki w porównaniu z komponentami w siewach czystych. Najpopularniejsza w naszym kraju jest mieszanka jęczmienia z owsem,  uprawiana na glebach lekkich. Na glebach nieco lepszych wysiewa się mieszankę 3-składnikową: jęczmienia z owsem i pszenicą lub rzadziej mieszankę pszenicy z owsem. Na glebach dobrych można uprawiać mieszankę 3-składnikową (jęczmień + owies + pszenica). Uprawa mieszanki owsa z pszenżytem jarym może być ryzykowna, ze względu na późne dojrzewanie pszenżyta i dużą podatność owsa na osypywanie ziarna.

skład mieszanek zalecanych do uprawy

Autor: M. Ptaszyński

Opis: skład mieszanek zalecanych do uprawy

Mieszanki są tolerancyjne na uprawę po gorszych przedplonach i są na ogół wysiewane po zbożach. W płodozmianach z dużym udziałem zbóż (ponad 60 proc.) spotyka się często monokulturę mieszanek.

 Dobór odmian
Dobór właściwych odmian jest ważnym, beznakładowym czynnikiem decydującym o wysokim plonowaniu mieszanek zbóż jarych. Do mieszanek przeznaczonych do uprawy na glebach lekkich najbardziej odpowiednimi odmianami jęczmienia i pszenicy są te, które charakteryzują się większą tolerancyjnością na gorsze warunki glebowe. Korzystną cechą odmian jęczmienia jest ich późniejsze (na tle innych zbóż) dojrzewanie; wczesne zaś dojrzewanie odmian pszenicy i owsa. Dążąc do uzyskania jak najlepszej architektury łanu mieszanek, powinno się uwzględnić odmiany jęczmienia o dużej wysokości roślin, a o niskiej w przypadku owsa i pszenicy. Jęczmień jest bowiem z reguły niższy od owsa i pszenicy. Ważny jest potencjalny plon ziarna i zawartość białka w ziarnie odmian. Na podstawie tych kryteriów wydzielono odmiany najodpowiedniejsze do uprawy w mieszankach (tabela).

Nawożenie
Wapnowanie na glebach kwaśnych powinno być wykonane po zbiorze przedplonu w dawce 2–4 t CaO/ha. Wyższą dawkę wapna zaleca się na glebach zwięźlejszych i przy niższym pH gleby.

Wielkość dawek nawozów fosforowych i potasowych zależy od zawartości przyswajalnych form tych składników w glebie oraz przewidywanego poziomu plonów. Dawki fosforu wahają się od 20 do 90 kg fosforu (P2O5) na hektar, a potasu (K2O) od 20 do 100 kg. Dolne granice przedziałów dawek fosforu i potasu stosuje się na glebach słabych (na kompleksie żytnim słabym) i przy opóźnionym terminie siewu, a górne – na kompleksie pszennym dobrym, przy wczesnym terminie siewu. Nawozy fosforowe i potasowe zaleca się stosować wiosną przed kultywatorowaniem przy głębokości wymieszania ich z glebą na co najmniej 10 cm.

Na glebach wykazujących niedobór magnezu należy zastosować nawozy magnezowe (kizeryt, kainit, rolmag lub siarczan magnezu) w dawce 30–45 kg/ha MgO.

ilość wysiewu jęczmienia

Autor: M. Ptaszyński

Opis: ilość wysiewu jęczmienia

 Dawki azotu wynoszą w uprawie mieszanek: jęczmienia i pszenicy, pszenicy i pszenżyta – 45–85 kg N/ha, jęczmienia, owsa i pszenicy – 35–75 kg, jęczmienia i owsa – 30–70 kg, a owsa i pszenicy – 40–80 kg N/ha. Mniejsze dawki azotu stosuje się wtedy, gdy opady zimą były poniżej normy, przedplon był nawożony dużą dawką azotu, pH gleby jest poniżej optymalnego, opóźniony był termin siewu, a ochrona roślin jest ograniczona. Wyższe dawki zalecane są natomiast wtedy, gdy zimą opady znacznie przekroczyły normę, przedplon nawożony był małą dawką azotu, odczyn gleby jest optymalny dla jęczmienia, dotrzymano optymalnego terminu siewu oraz planuje się prowadzić pełną ochronę chemiczną łanu. Niższe dawki azotu (do 40–50 kg N/ha) stosuje się w całości przedsiewnie, natomiast większe powinny być dzielone – 60 proc. przedsiewnie, a reszta dawki w końcu fazy krzewienia.

Siew
W celu ochrony roślin przed chorobami w pierwszych fazach rozwoju należy materiał siewny zaprawić jednym z preparatów: Baytan Universal, Premis Universal, Raxil, Vitavax lub Karbosar, które zwalczają w początkowym okresie kiełkowania i wzrostu takie choroby, jak: głownie, mączniak, zgorzel siewek. Mieszanki należy wysiewać możliwie najwcześniej, kiedy tylko warunki atmosferyczne pozwalają na właściwe doprawienie roli. Im gleba lżejsza, tym termin siewu powinien być wcześniejszy. Optymalny termin siewu mieszanek zbóż jarych trwa w zachodniej części kraju od 20 do 30 marca, w centralnej i południowej części od 25 marca do 8 kwietnia, natomiast w województwie warmińsko-mazurskim (gdzie wiosna przychodzi później) od 5 do 12 kwietnia. Ilość wysiewu zależy od jakości gleby, terminu siewu, wielkości spodziewanego plonu, dorodności ziarna i jego zdolności kiełkowania (tabela).

Po obliczeniu ilości wysiewu każdego z komponentów, należy odważone ilości ziarna dokładnie wymieszać (podczas zaprawiania). Ziarno wysiewa się na głębokość 3–4 cm. Nieco głębszy siew powinien być na glebach lżejszych. Zaleca się rozstawę rzędów 10–12 cm. W przypadku opóźnienia się siewu zaleca się zwiększenie normy wysiewu o 5–10 proc., w większym stopniu zwiększając normę jęczmienia, bardziej tolerancyjnego na opóźnienie siewu.

Pielęgnacja, zbiór
Duże znaczenie w uprawie mieszanek ma pielęgnacja mechaniczna plantacji. W fazie początku krzewienia zbóż wskazane jest bronowanie oraz powtórzenie tej czynności po 6–8 dniach. Tymi zabiegami można, często do minimum, ograniczyć zachwaszczenie łanu. Jeśli pomimo tego wystąpi duże zachwaszczenie, należy zastosować odpowiednie herbicydy: Chwastox Extra 300 SL, Chwastox D 179 SL Chwastox Trio 540 SL, Chwastox Turbo 340 SL, U 46 M-Fluid 500 SL, Agritox 500 SL, Dicoherb 750 SL, Granstar 75 WG lub Starane Super 101 SE. W przypadku znacznego nasilenia chorób stosuje się jeden z fungicydów, np. Tilt Plus 400 EC lub Corbel 750 EC. Z uwagi na brak uniwersalnych regulatorów wzrostu nie można chronić łanów mieszanek przed wyleganiem.

Zasady zbioru mieszanek dla bydła są takie same, jak podane w artykule obok, omawiającym uprawę mieszanek dla świń i drobiu.

Źródło: Farmer 04/2007.