Spośród zbóż owies jest najbardziej konkurencyjny w stosunku do chwastów. Wynika to głównie z jego wczesnego terminu siewu oraz szybkiego przyrostu masy nadziemnej i korzeniowej. Ponadto rośliny tworzą dłuższe źdźbła o bogatszym ulistnieniu, które szybko zacieniają glebę. W prawidłowo prowadzonym płodozmianie zdarza się, że odchwaszczanie tej uprawy nie jest konieczne.

Jednak, gdy siejemy owies po innych zbożach, presja chwastów jest na tyle silna, że trudno się obejść bez herbicydów. Chemiczne zwalczanie chwastów w tej uprawie napotyka jednak na problem wrażliwości tego gatunku na wiele substancji czynnych. Wpływa to na ograniczony asortyment dostępnych na rynku herbicydów. Większość z nich zawiera MCPA i dikambę. Obecnie do wyboru mamy zaledwie 25 zarejestrowanych preparatów. Dla porównania, w pszenicy jarej jest ich 116 - stan na 15.01.2015.

DAWKI DZIELONE MOGĄ BYĆ SKUTECZNE

Zgodnie z zasadami integrowanej ochrony celem zabiegu herbicydowego nie jest całkowite zniszczenie wszystkich chwastów rosnących w łanie, lecz ograniczenie ich liczebności do poziomu, poniżej którego nie mają większego wpływu na wielkość i jakość plonu. Przedstawiona zasada skłania do korzystania z niższych od zalecanych dawek herbicydów, tym bardziej że prowadzi to do obniżenia kosztów uprawy.

Możliwość korzystania z obniżonych dawek herbicydów w uprawie owsa analizował zespół naukowców pod kierownictwem prof. Zygmunta Gila z UP we Wrocławiu oraz dr. hab. Marka Urbana z IOR-PIB TSD Trzebnica. Celem ich badań była ocena wpływu pełnych i ograniczonych o połowę dawek herbicydów na redukcję zachwaszczenia oraz wysokość plonu, jego strukturę i cechy jakościowe ziarna dwóch odmian owsa. Obserwacje prowadzone były na przestrzeni lat 2010-2012. Badano różniące się pod względem morfologicznym dwie odmiany: Arden i Haker, które w fazie krzewienia odchwaszczano chemicznie, stosując herbicydy: Starane 250 EC (niezarejestrowany w owsie) w dawkach 0,4 i 0,8 l/ha, oraz Chwastox Turbo 340 SL w dawkach 1 i 2 l/ha.

SATYSFAKCJONUJĄCE WYNIKI

W zasiewach obu odmian owsa skuteczność działania użytych środków chwastobójczych była podobna. Nieco wyższym efektem chwastobójczym charakteryzował się preparat Starane 250 EC, który ograniczał liczebność chwastów w 89 proc., natomiast Chwastox Turbo 340 SL usunął w 82 proc. (tabela 1.).

Zabiegi opryskiwania tymi herbicydami w dawkach obniżonych o połowę w większym stopniu ograniczały masę chwastów niż ich liczebność. Starane 250 EC likwi dował chwasty w 72 proc. oraz ich świeżą masę w ok. 83 proc., a herbicyd Chwastox Turbo 340 SL odpowiednio: 64 i 81 proc.

Czy analizowane herbicydy zastosowane w obniżonych dawkach skutecznie zadziałały? Przyjmując wysoki próg skutecznego działania chwastobójczego na poziomie 85 proc., żaden z użytych preparatów w dawce obniżonej nie zwalczał chwastów zadowalająco. Obniżając próg skuteczności do poziomu 60-70 proc., należy stwierdzić, że oba preparaty w zredukowanych dawkach zadziałały skutecznie. Zaakcentować należy znaczną redukcję świeżej masy chwastów, czyli użyte w doświadczeniu preparaty doprowadziły nie tyle do ilościowej eliminacji chwastów, co do silnego ograniczenia ich wzrostu. Biorąc pod uwagę dużą konkurencyjność owsa w późniejszych fazach rozwojowych, efekt ochroniarski został w pełni osiągnięty.

Jakie przełożenie na plon owsa miał badany wariant zwalczania chwastów? Zastosowane herbicydy nie oddziaływały fitotoksycznie na rośliny. Nie miały też wpływu na wysokość źdźbeł kłosonośnych. Odmiana Haker okazała się bardziej konkurencyjna wobec występujących gatunków chwastów niż odmiana Arden. Na poletkach opryskiwanych pełnymi i obniżonymi o 50 proc. dawkami herbicydów, odmiana Arden zareagowała istotnie zwiększonym plonem ziarna, natomiast rośliny odmiany Haker plonowały podobnie, jak na poletkach kontrolnych. Analiza struktury plonu dowiodła, że aplikowane herbicydy nie miały wpływu na masę 1 000 ziaren i liczbę ziaren w wiesze, a istotnie zwiększona liczba wiech na jednostce powierzchni wystąpiła tylko w zasiewach odmiany Arden. Efektem chemicznego zwalczania chwastów (niezależnie od wysokości dawki środka chemicznego) była też wyższa celność ziarna. Ponadto odmiana Arden zareagowała na przeprowadzony zabieg zwiększoną zawartością białka w ziarnie. Zastosowane herbicydy nie miały natomiast wpływu na zawartość skrobi, liczbę opadania, zawartość pentozanów, łuski i popiołu w ziarnie w porównaniu z ziarnem pochodzącym z obiektów kontrolnych.