PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Pszenica durum na polskich polach

Obecnie produkcja makaronów typu durum jest w Polsce oparta na ziarnie pszenicy twardej importowanym z Ameryki, Azji i Europy. Jest to import znaczny i kosztowny.



Pszenica twarda jest rośliną stepową. Jej uprawa koncentruje się w rejonach gleb brunatnych, w gorących i suchych strefach krajów śródziemnomorskich. Najlepsze jakościowo ziarno pszenicy twardej jest produkowane w regionach posiadających względnie suchy klimat, okres wegetacyjny charakteryzuje się gorącym dniem i chłodną nocą. W porównaniu z pszenicą zwyczajną gatunek ten stosunkowo dobrze plonuje podczas suszy występującej w okresie dojrzewania.

Klimat na pszenicę twardą
Zmiany warunków klimatycznych w naszym kraju coraz bardziej sprzyjają uprawie pszenicy twardej. Na przykład w spółce Hodowla Roślin w Smolicach, w której hoduje się pszenicę durum, w latach 1957–2005 średnioroczna temperatura wzrastała, a obniżały się roczne sumy opadów. Zmiany w klimacie, jakie nastąpiły w przeciągu ostatnich 50 lat, stwarzają coraz lepsze warunki do hodowli i uprawy pszenicy twardej w Polsce. Nie są one jednak na tyle duże, aby mogły przypominać klimat znad basenu Morza Śródziemnego. Dlatego też próby wprowadzania do uprawy włoskich odmian durum w naszych warunkach klimatycznych muszą kończyć się niepowodzeniem. Podobnie wygląda sytuacja z odmianami kanadyjskimi: w naszym klimacie nie będą wytwarzały odpowiedniego plonu i ziarna o zadowalających właściwościach technologicznych.

Tendencje zmian klimatycznych mogą zachęcać polskich hodowców zbóż do podjęcia wysiłku wytworzenia odmian właściwych dla naszego klimatu, wysoko i stabilnie plonujących, odznaczających się dobrymi cechami technologicznymi ziarna. Między innymi z tego właśnie powodu w Smolicach podjęto decyzję o rozpoczęciu hodowli odmian ozimych i jarych pszenicy twardej.

Uwzględniając krajowe warunki glebowo-klimatyczne, zintensyfikowano prace nad formami ozimymi durum, co doprowadziło do wytworzenia zimotrwałej odmiany Komnata. Obecnie jest w ostatniej fazie badań COBORU, które mają doprowadzić do określenia jej plonowania w różnych rejonach Polski, jak również opracowania agrotechniki dla tego nowego gatunku nieuprawianego do tej pory w naszym kraju. Rejestracji tej odmiany można spodziewać się najwcześniej w roku 2008, wtedy także będzie dostępna na rynku. Wiosną do COBORU trafią także trzy jare rody pszenicy durum ze Smolic.

Większość światowej produkcji pszenicy durum pochodzi z upraw odmian jarych. Charakteryzują się one dobrą jakością, ale niskim plonowaniem (Włochy – 2,4 t/ha, Hiszpania – 1,8 t/ha, Grecja – 2,2 t/ha, Francja 4,6 t/ha).

Twarda Komnata
Komnata jest pierwszą polską odmianą ozimą pszenicy durum. Z dotychczasowych badań wynika, że plonuje na glebach klasy III (w rejonie Smolic – Wielkopolska) na poziomie 4–6 t/ha, dobrze zimuje (przezimowała zimę 2001 roku), bardzo dobrze znosi suszę, masa tysiąca ziaren wynosi 50–60 g, ziarno jest szkliste i zawiera 15 proc. białka. Jest odmianą ościstą.

Komnata wymaga wysokiej jakości gleb. Zadawalająco plonuje na glebach I–III klasy. We wstępnych badaniach agrotechnicznych określono normę wysiewu dla tej odmiany równą 350 ziaren/mkw. Siew należy wykonać na nieco większej głębokości niż pszenicy zwyczajnej ze względu na dużą szklistość ziarna. Nasiona muszą być dobrze przykryte i wymagają do kiełkowania dużej wilgotności gleby. Termin siewu określono na 10–20 września. Późniejsze siewy są oczywiście też możliwe, ale ze zwiększoną normą wysiewu. W stosunku do pszenicy zwyczajnej w optymalnych warunkach kiełkuje od 3 do 5 dni później. Spowodowane jest to dłuższym czasem nawilgacania szklistego ziarna.

W nawożeniu przedsiewnym należy uzupełnić w glebie zawartość fosforu i potasu. Jest to niezwykle ważne dla tego gatunku, bowiem fosfor wpływa na rozwój systemu korzeniowego, który jest stosunkowo słaby u pszenicy twardej. Odpowiednia zawartość potasu w glebie pozytywnie wpływa na zimowanie roślin. Nawożenie azotowe przeprowadza się na wiosnę, jednak nie wcześniej niż temperatura powietrza osiągnie 12 st.C. Dopiero wtedy rośliny pszenicy twardej efektywnie wykorzystują azot. Wcześniejsze podanie nawozów naraża rolnika na duże straty powodowane wymywaniem i spływami powierzchniowymi. Komnata wymaga wysokiego nawożenia azotowego – 100–150 kg/ha azotu.

O dobrej cenie ziarna durum decyduje duża zawartość białka i szklistość. Aby uzyskać takie parametry, nawożenie azotowe warto rozłożyć na cztery dawki. Pierwszą dawkę stosuje się w momencie ruszenia wegetacji, a drugą podczas strzelania w źdźbło. Trzecią dawkę azotu podaje się tuż przed kłoszeniem, a czwartą po wykłoszeniu. Pszenica twarda Komnata pyli podczas kłoszenia i mocznik można podać dolistnie dopiero po zakończeniu tego procesu, aby nie uszkodzić zapylonych kłosów. W tym okresie najczęściej w Polsce występują susze i jest to jedyny efektywny sposób na dostarczenie azotu roślinie w odpowiednim momencie. Pszenica twarda lubi suszę w okresie dojrzewania i w takich warunkach wytwarza duże szkliste ziarno. Nawożenia dolistnego mocznikiem nie wolno przeprowadzać w słoneczne dni i przy temperaturze powietrza przekraczającej 25 st.C. Uniknie się wtedy oparzeń liści. Najlepiej wykonywać je o zachodzie słońca. W optymalnych warunkach Komnata dojrzewa tydzień wcześniej niż odmiany pszenicy zwyczajnej. Dobrze się wymłaca, ale parametry kombajnu należy ustawić tak, jak dla jęczmienia. Słoma po przejściu przez kombajn zupełnie się rozpada.

Ziarno do młyna
W krajach basenu Morza Śródziemnego często dochodzi do uszkodzeń ziarna przez owady. Powodują one poprzez nakłucie powstanie na ziarnie czarnych plamek. W zmielonym ziarnie nazywane są pstrocinami i obniżają znacząco wartość ziarna jako surowca dla przemysłu spożywczego. W Polsce na razie nie zaobserwowano takiego zjawiska. Podczas dosuszania i magazynowania ziarna durum nie wolno doprowadzić do nadmiernego przesuszenia poniżej 10 proc. wilgotności. Ziarno nadmiernie przesuszone, gdy trafi do młyna, nierównomiernie się nawilgaca, co powoduje duże straty podczas mielenia na semolinę.

Wraz z pojawieniem się odmian pszenicy twardej dostosowanych do warunków klimatycznych Polski rośnie szansa na zaspokojenie potrzeb naszego kraju w surowiec rodzimego pochodzenia do produkcji jakościowych makaronów, kuskus i prażonego ziarna pszenicy cieszącego się ostatnio dużą popularnością wśród dzieci i dorosłych.
 
Największymi producentami pszenicy twardej na świecie są: Unia Europejska, Kanada, kraje Afryki Północnej i Stany Zjednoczone. Światowa produkcja durum w latach 2005–2006 jest szacowana na 35,9 miliona ton. Unia Europejska jest jej największym producentem, jak i największym konsumentem. Produkcja w 2005 roku wyniosła 7,5 miliona ton. Głównie skoncentrowana jest we Włoszech, Hiszpanii, Francji i Grecji. Właściwie cała europejska produkcja konsumowana jest na miejscu, a niedobory około 2,3 miliona ton uzupełniane są importem z Kanady i Australii. Eksport pszenicy twardej z krajów Unii Europejskiej jest nieznaczny i w 2006 roku wyniósł 0,5 miliona ton.

Giełdowa cena średniej jakości pszenicy twardej w USA i Kanadzie waha się między 180 a 192 USD/t, a koszt transportu z Kanady do Polski wynosi od 40 do 60 USD/t. Analizując dane rynkowe, wartość tony pszenicy twardej na polskim rynku powinna kształtować się w granicach
od 650 do 800 zł/t.

Pszenica twarda (durum) jest powszechnie wykorzystywana do produkcji makaronów w Europie i Ameryce, a do produkcji kus-kus w Afryce Północnej i ostatnio również w Europie. Wraz z rozpowszechnianiem się smacznych, lekkich i łatwych do przygotowania potraw kuchni śródziemnomorskiej wzrosło znacznie spożycie makaronów. Najlepsze walory smakowe posiadają makarony wykonane w 100 proc. z pszenicy durum, uznawanej za najbardziej odpowiedni surowiec do ich produkcji. Taki makaron nie skleja się, jest sprężysty i zachowuje swój kształt, nawet jeśli gotuje się go nieco za długo. Gwarantuje więc udane potrawy z makaronu. We  Włoszech zjada się go 28 kg rocznie, w Szwajcarii – 9,8 kg, USA – 9 kg, Grecji – 8,7 kg, Szwecji – 8 kg, Francji – 7,5 kg, Niemczech – 6,8 kg, a w Polsce – 3 kg.

Autor jest hodowcą w spółce Hodowla Roślin Smolice

Źródło: "Farmer" 23/2006



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.226.241.176
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.