PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Pszenica która powraca

Autor:

Dodano:

Tagi:

Zapominana pszenica orkisz wraca do łask. Jej uprawa może być interesująca, zwłaszcza w mniejszych gospodarstwach.



W ostatnich latach jest duże zainteresowanie konsumentów wyrobami z mąki orkiszowej. Orkisz spożywa się w postaci kaszy, kleiku, pieczywa, płatków, makaronu, klusek, naleśników, otrąb, słodyczy, kawy. Zawiera on duże ilości niezbędnych składników odżywczych: białka, błonnika, nienasyconych kwasów tłuszczowych, węglowodanów, witamin, biopierwiastków.

Najstarsze zboże

Orkisz to jedno z najstarszych zbóż wykorzystywanych przez człowieka. Był uprawiany w Europie dziewięć tysięcy lat temu i jest o nim już wzmianka w Starym Testamencie. Przed laty w Polsce, jeszcze w okresie powojennym, orkisz uprawiano nawet w dosyć dużej ilości w miejscowościach podgórskich. Pszenica ta zniknęła z pól w latach osiemdziesiątych, a obecnie przeżywa swój renesans, zwłaszcza na zachodzie Europy, gdzie powierzchnia uprawy wynosi około 18 tys. ha, w Polsce – około 300 ha. Głównie uprawia się go w gospodarstwach ekologicznych.

Pszenica orkisz tworzy bardzo długie i luźne kłosy kształtu równowąskiego, które mogą być ościste lub bezostne. Osadka kłosowa jest łamliwa, podczas omłotu rozpada się na pojedyncze kłoski. W kłosku znajdują się zazwyczaj dwa ziarniaki. Plewy i plewki są skórzaste, twarde, ściśle przylegają do ziarniaka i uniemożliwiają jego wypadnięcie.

Odmiany

W Polsce zazwyczaj uprawia się odmiany niemieckie: Schwabenkorn, Frankenkorn, Ceralio, Schwabenspelz, Ostro i Oberkulmer Rothkorn. W naszych warunkach najlepiej plonuje Frankerkorn i Schwabenspelz oraz Ceralio. Dużym mankamentem jest brak polskiej odmiany. Dlatego wiele ośrodków prowadzi prace hodowlane w tym zakresie, między innymi Hodowla Roślin Strzelce. Może się ona poszczycić kilkoma rodami. Badania nad ich wymaganiami agrotechnicznymi prowadzone są w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznwstwa-PIB w Puławach.

Uprawa

Wymagania orkiszu co do przedplonu są podobne do pszenicy zwyczajnej. Lepiej plonuje po przedplonach niezbożowych. Orkisz najlepsze plony daje na glebach odkwaszonych, o wysokiej zawartości składników mineralnych. Wymagania orkiszu co do zapotrzebowania na fosfor i potas są podobne do pszenicy zwyczajnej.

Siew

Materiałem siewnym orkiszu mogą być kłoski lub ziarniaki. Wysiew kłosków jest trudniejszy i nie zapewnia równomiernej obsady roślin na jednostce powierzchni. Obecnie wyhodowane rody krzewią się dość słabo, w związku z tym najlepiej jest wysiać 500–600 ziaren na m2. Mniejsza ilość wysiewu nie pozwala na uzyskanie optymalnej obsady kłosów, dlatego nie otrzymuje się zadowalających plonów. Optymalna gęstość siewu z kłosków to 160–250 sztuk na metr kwadratowy.

W praktyce często orkisz wysiewa się rzutowo, przykrywając kłoski warstwą gleby za pomocą brony. Użycie siewnika wymaga starannej regulacji, wykonania próby i ciągłej kontroli. Siew w gospodarstwach ekologicznych przeprowadzony jest zazwyczaj w szerokie rzędy, umożliwiające użycie pielnika. Siew w kłoskach wymaga umieszczenia ich na głębokość mniej więcej 6 cm, a ziarna – 4–5 cm. Termin siewu jest taki sam, jak dla pszenicy zwyczajnej.

Nawożenie

Orkisz uprawiany jest przede wszystkim w gospodarstwach ekologicznych, w których składniki pokarmowe muszą być dostarczone z nawozów organicznych: obornika, kompostu, gnojówki. Badania wykonane w IUNG-PIB wskazują, że przy jego uprawie w gospodarstwach nieekologicznych możliwe jest zastosowanie nawozów mineralnych, zarówno fosforowych, potasowych, jak i azotowych. Jak wynika z badań, zadowalające plony uzyskano, stosując 80 kg N/ha na glebie kompleksu żytniego bardzo dobrego. Dawka większa (120 kg N/ha) na glebach dobrych nie powoduje już istotnego wzrostu plonu. Azot należy stosować w dwóch terminach: w okresie ruszenia wegetacji wiosną (50 proc. dawki) i strzelania w źdźbło (50 proc.). Nawożenie azotem wpływa na cechy wartości technologicznej. Największą zawartością białka i glutenu charakteryzowało się ziarno pszenicy orkisz nawożonej dawką 80 kg N/ha. Zawartość białka w ziarnie była nieco mniejsza niż w odmianach grupy jakościowej pszenicy ozimej, zawartość glutenu na poziomie odmian jakościowych. Ziarno to cechuje się liczbą opadania optymalną dla przemysłu młynarskiego.

Pielęgnacja

Najczęstszym zabiegiem pielęgnacyjnym w uprawie orkiszu jest bronowanie wiosenne w poprzek rzędów. Zabieg ten wykonuje się, gdy nie występują przymrozki. Pobudza on rośliny do intensywnego krzewienia i niszczy wschodzące chwasty. Bronowanie przyczynia się również do ograniczenia parowania wody z gleby i powoduje jej ogrzanie. Siew orkiszu w szerokie rzędy umożliwia zastosowanie pielnika. Jeżeli zboże uprawia się w gospodarstwach nieekologicznych, możliwe jest stosowanie herbicydów jak dla pszenicy ozimej.

Zbiór

Termin zbioru orkiszu ma bardzo duże znaczenie dla wielkości plonu. Kłosy orkiszu są łamliwe. W fazie dojrzałości pełnej łatwo się kruszą i opadają na ziemię. Dokonując zbioru kombajnem, należy zmniejszyć obroty nagarniacza. Ważne jest odpowiednie ustawienie młocarni i wentylatora. Duży problem nastręcza wymłócenie ziarna. Wydaje się, że najlepszą maszyną jest odpowiednio przerobiony bukownik do koniczyny. Siatka na sitach powinna być stalowa, o oczkach 4 mm.

Ziarno orkiszu atakują szkodniki magazynowe. Najbardziej niebezpieczny jest wołek zbożowy. Kłoski orkiszu przed prze-chowywaniem powinny być suche (poniżej 15 proc. wilgotności), ponieważ bardzo szybko chłoną wodę, a przez to może dojść do zawilgocenia i spleśnienia ziarna.

Orkisz na zdrowie 

Według niemieckich lekarzy systematyczne spożywanie produktów zawierających ziarna orkiszu regeneruje cały organizm, przywracając zdrowie. Daje na długo uczucie sytości, jak również dobre samopoczucie. Poprawia trawienie i pracę układu nerwowego. Kasza orkiszowa zapobiega kamicy żółciowej, zmniejsza zapotrzebowanie na insulinę i zwiększa tempo przemiany materii. Orkisz poprawia krążenie krwi, wzmacnia narządy zmysłów, spowalnia procesy starzenia się organizmu. Dojrzałe ziarno zawiera rodanid. Substancję, która wzmacnia odporność i zapobiega niedokrwistości. Zboże to, niestety, zawiera gluten. Powinny więc go unikać osoby cierpiące na celiakię i uczulone na białko pszenicy.

Autorka jest pracownikiem naukowym Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa-PIB w Puławach

Źródło: "Farmer" 17/2008



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.229.142.91
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.